نظریه شماره 7/92/2412 مورخ 1392/12/17 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تبیین ماهیت قانونی و حقوقی یارانه و حقوق سرپرست خانوار در دریافت کمک های دولتی

شماره نظریه	۷/۹۲/۲۴۱۲
شماره پرونده	نامشخص
تاریخ نظریه	۱۳۹۲/۱۲/۱۷
موضوع نظریه	حقوق مدنی
محور نظریه	یارانه خانوار

نظریه شماره ۷/۹۲/۲۴۱۲ مورخ ۱۳۹۲/۱۲/۱۷ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تبیین ماهیت قانونی و حقوقی یارانه و حقوق سرپرست خانوار در دریافت کمکهای دولتی: در نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه به بررسی ماهیت یارانه و تعیین حقوق سرپرست خانوار در دریافت یارانههای نقدی و غیرنقدی پرداخته شده است. بر اساس این نظریه، یارانه نقدی مبلغی است که دولت برای جبران افزایش هزینههای مشترک یک خانوار به سرپرست آن پرداخت میکند. اعضای خانوار تا زمانی که جزوی از آن خانوار هستند، نمیتوانند یارانه جداگانه دریافت کنند. در صورت تشکیل زندگی مستقل و خروج از خانوار، فرد میتواند با مراجعه به سازمان هدفمندی یارانهها یارانه خود را جداگانه دریافت کند. نیاز به مراجعه به دادگاه نیست، مگر در صورتی که سازمان هدفمندی یارانهها بدون حق از پذیرش درخواست خودداری کند. همچنین در موارد خاص همچون اعتیاد یا عدم صلاحیت سرپرست، یارانه به افراد دیگری مانند مادر مطلقه که با فرزندان مشترک زندگی میکند، پرداخت میشود.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

استعلام :

درخصوص اینکه ماهیت یارانه چیست آیا یارانه حق سرپرست خانوار می باشد که به ناحق توسط همسر و فرزند دریافت شده و یا اینکه یارانه هرعضو حق همان عضو میباشد را اعلام فرمایند.؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه :

برابر ماده 1 قانون هدفمند کردن یارانه ها مصوب 15/10/1388 دولت مکلف شده است قیمت حامل های انرژی برابر مقررات این قانون اصلاح و نیز برابر ماده 4 نسبت به هدفمندکردن یارانه گندم، برنج، روغن، شیر، شکر، خدمات پستی، خدمات هواپیمایی و خدمات ریلی (مسافری) اقدام کند و برابر ماده 3 نیزمجاز به تعیین قیمت آب و کارمزد جمع آوری و دفع فاضلاب با رعایت این قانون شده است. در ازاء این اقدامات و از محل وجوه حاصل از اجرای این قانون برابر ماده 7 درصدی از آن، به پرداخت نقدی و غیرنقدی و نیز اجرای نظام جامع تامین اجتماعی برای جامعه هدف اختصاص می یابد. برابر بند الف همین ماده یارانه نقدی و غیرنقدی با لحاظ میزان درآمد خانوار نسبت به کلیه خانوارهای کشور به سرپرست خانوار پرداخت می شود.

برابر بند ت ماده 1 آیین نامه اجرایی ماده 7 یاد شده، خانوار از افرادی تشکیل می شود که بر اساس رابطه خویشاوندی درجه یک با یکدیگر زندگی می­کنند و به صورت مشترک پرسشنامه واحدی را تکمیل کرده اند و برابر تبصره ذیل آن فردی که پرسشنامه جداگانه ای را تکمیل کرده است درصورتی که تحت تکفل شخص دیگری نبوده و به طوراجتناب ناپذیر به تنهایی زندگی می کند و از لحاظ درآمد وهزینه، زندگی مستقلی داشته باشد خانوار تلقی می شود. و برابر بند چ ماده 1 آیین نامه یاد شده دریافت کننده یارانه سرپرست خانوار یا فرد واجد شرایطی است که برای دریافت یارانه های موضوع این آیین نامه تعیین می شود. همچنین برابر ماده 8 همین آیین نامه، کمک های نقدی و غیرنقدی موضوع این آیین نامه به خانوار تعلق می گیرد.کمک های مربوط به هر خانوار به سرپرست قانونی آن خانوار یا کسی که طبق ماده 9 این آیین نامه تعیین می شود، پرداخت می شود. ماده 9 نیز پرداخت کمک های موضوع این آیین نامه را در مواردی مانند اعتیاد سرپرست خانوار به مواد مخدر، زندانی بودن، عدم حضور (مثل زندگی در خارج از کشور) ویا عدم صلاحیت وی به تشخیص سازمان هدفمندی یارانه ها به سرپرست دیگری پیش بینی کرده است.

بنابراین و با توجه به مجموع مقررات یادشده می توان گفت اولا یارانه نقدی عبارت است از مبلغی که از سوی دولت در ازاء افزایش قیمت حامل های انرژی و برخی اقلام مصرح در این قانون برای جبران افزایش هزینه های مشترک یک خانوار به سرپرست آن خانوار پرداخت می شود، بنابراین اعضای یک خانوار مادام که جزو آن خانوار محسوب می شوند، نمی توانند یارانه جداگانه دریافت دارند و در این مورد تفاوتی بین بالغ و نابالغ نیز وجود ندارد. درحقیقت وضعیت وماهیت یارانه نقدی ونیز خانوار متفاوت از وضعیت نفقه­ و ولایت است و باید از خلط این دو مبحث جدا خودداری کرد.

ثانیا در مواردی که فردی زندگی مستقلی تشکیل می دهد و عملا از یک خانوار خارج می شود، با مراجعه به سازمان هدفمندی یارانه ها و مطابق آیین نامه و دستورالعمل های مربوط، یارانه خود را جداگانه دریافت می کند و نیازی به مراجعه به دادگاه و صدور حکم نمی باشد مگر آنکه این سازمان من غیرحق، از پذیرش درخواست متقاضی خودداری کند که وی برای الزام سازمان می تواند به مراجع صالحه مراجعه کند

همچنین درمواردی که ماده 9 آیین نامه اجرایی ماده 7 قانون مورد بحث پیش بینی کرده است، به تشخیص سازمان هدفمندی یارانه ها امکان پرداخت یارانه نقدی به افراد دیگری از جمله مادر مطلقه فرزندان مشترکی که با وی زندگی می کنند وجود دارد./الف