نظریه شماره 7/96/444 مورخ 1396/02/26 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

شماره نظریه	۷/۹۶/۴۴۴
شماره پرونده	۹۶-۱۲۷/۱-۲۰۴
تاریخ نظریه	۱۳۹۶/۰۲/۲۶
موضوع نظریه	آیین دادرسی مدنی
محور نظریه	واخواهی خارج از مهلت

نظریه شماره ۷/۹۶/۴۴۴ مورخ ۱۳۹۶/۰۲/۲۶ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره نحوه رسیدگی به واخواهی خارج از مهلت و شرایط پذیرش آن: این نظریه به بررسی وضعیت حقوقی و شرایط لازم برای پذیرش دادخواست واخواهی در صورتی که رأی غیابی پس از اتمام مهلت واخواهی و تجدیدنظرخواهی قطعی شود می‌پردازد. طبق حکم نظریه، در مواردی که رأی غیابی به محکوم‌علیه غایب ابلاغ واقعی نشده باشد و او مدعی عدم اطلاع از رأی باشد، دادگاه باید ابتدا به صحت ادعای متقاضی رسیدگی کند و سپس اقدام به رد یا قبول دادخواست واخواهی نماید. اگر رأی به محکوم‌علیه واقعی ابلاغ شده باشد، دادخواست واخواهی با اثبات وجود یکی از عذرهای قانونی پذیرفته خواهد شد. در غیر این صورت، دادگاه می‌تواند قرار رد دادخواست واخواهی صادر کند که این قرار قابلیتی برای تجدیدنظرخواهی دارد. در صورت تجدیدنظرخواهی در مهلت قانونی نسبت به رد دادخواست واخواهی، قرار رد قابل پذیرش نیست اما در صورت اقدام خارج از مهلت و بدون عذر موجه، دادگاه مطابق تبصره ۲ ماده ۳۳۹ قانون عمل می‌کند.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

۱-در فرضی که رأی غیابی با انقضاء مهلت واخواهی و تجدیدنظرخواهی قطعی شده و محکوم علیه غایب خارج از مهلت، دادخواست واخواهی داده است، اولا چنانچه حکم غیابی به محکوم علیه غایب ابلاغ واقعی نشده باشد و محکوم علیه مدعی عدم اطلاع از رأی ­باشد با توجه به قسمت اخیر تبصره یک ماده ۳۰۶ قانون آئین دادرسی در امور مدنی دادگاه باید بدوا در مورد ادعای وی مبنی بر عدم اطلاع از مفاد رأی رسیدگی و حسب مورد قرار رد یا قبول دادخواست واخواهی را صادر کند و صدور قرار رد واخواهی در این فرض بدون رسیدگی و احراز صحت و سقم ادعای وی مبنی بر عدم اطلاع از رأی غیابی فاقد وجاهت قانونی است.

ثانیا چنانچه حکم غیابی به محکوم علیه ابلاغ واقعی شده باشد و محکوم علیه خارج از مهلت قانونی و انقضاء مهلت واخواهی و تجدیدنظر خواهی، دادخواست واخواهی تقدیم نماید با توجه به ماده ۳۰۶ قانون یاد شده چنانچه محکوم علیه ثابت نماید عدم واخواهی در مهلت قانونی به دلیل وجود یکی از عذرهای مذکور در ماده ۳۰۶ یاد شده است، دادگاه مکلف به صدور قرار قبولی واخواهی است.

ثالثا چنانچه واخواهی خارج ار مهلت، مشمول فروض فوق نباشد، دادگاه قرار رد دادخواست واخواهی را صادر می­کند که این قرار وفق بند الف ماده ۳۳۳ قانون مرقوم ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدید نظر خواهی است.

۲- چنانچه در مهلت قانونی تجدید نظرخواهی یعنی ۲۰ روز پس از ابلاغ قرار رد دادخواست واخواهی محکوم علیه غایب نسبت به آن اعتراض نماید، موجبی برای صدور قرار رد دادخواست تجدید نظر خواهی نامبرده وجود ندارد و تبصره ۳ ماده ۳۰۶ منصرف از آن است ولی اگر تجدیدنظر خواهی نسبت به قرار رد دادخواست واخواهی خارج از مهلت قانونی بعمل آید و عدم اطلاع یا عذر موجه نیز احراز نشود، دادگاه بدوی طبق تبصره ۲ ماده ۳۳۹ قانون مرقوم عمل می­نماید .