نظریه شماره 7/96/517 مورخ 1396/03/02 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره شرایط اثبات اعسار از طریق سوگند در قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو



نظریه مشورتی ۷/۹۶/۵۱۷
شماره نظریه۷/۹۶/۵۱۷
شماره پرونده۹۶–۲۶–۱۵
تاریخ نظریه۱۳۹۶/۰۳/۰۲
موضوع نظریهحقوق مدنی
محور نظریهاعسار و سوگند مدیون


نظریه شماره ۷/۹۶/۵۱۷ مورخ ۱۳۹۶/۰۳/۰۲ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره شرایط اثبات اعسار از طریق سوگند در قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی: طبق نظر اداره کل حقوقی قوه قضاییه، بر اساس ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی ۱۳۹۴، سوگند شخص مدیون جهت اثبات اعسار او پذیرفته میشود و این سوگند به عنوان سوگند قاطع دعوا تلقی میگردد. در مواردی که مدیون ثابت کند که مال به صورت حقیقی یا حکمی تلف شده یا در عوض دین مالی دریافت نکرده است، بار اثبات ملایت بر عهده طلبکار (داین) است. اگر طلبکار نتواند ملایت را اثبات کند، میتواند طبق مواد ۲۷۰ و ۲۷۵ قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای سوگند نماید. در صورتی که مدیون از ادای سوگند خودداری کند یا سوگند را به طلبکار برگرداند، با سوگند طلبکار، حکم به رد اعسار صادر میشود. اما اگر طلبکار درخواست سوگند مدیون را نداشته باشد، دادگاه نمیتواند بدون درخواست سوگند را مستقیما به مدیون اعلام کند و در این حالت رای بر اساس سایر دلایل صادر میشود.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

۱–الف– مستفاد از ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیت­های مالی ۱۳۹۴، با سوگند مدیون، ادعای اعسار وی پذیرفته و اثبات می­گردد. بنابراین سوگند مزبور، سوگند قاطع دعوا (بتی) است.




ب–برابر ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیت­های مالی ۱۳۹۴، در مواردی که مدیون ثابت کند که مال تلف حقیقی یا حکمی شده است و نیز در مواردی که مدیون در عوض دین، مال دریافت نکرده یا تحصیل نکرده باشد، اثبات ملایت مدیون (مدعی اعسار) بر عهده داین است و مطابق قاعده" البینه علی المدعی والیمین علی من انکر" بر داین احکام مدعی بار می­شود، زیرا وی مدعی ملایت مدیون است و بر مدیون احکام منکر بار می­شود، زیرا وی منکر ملایت خود می­باشد و این انکار در موارد یاد شده موافق اصل است، بنابراین، مدعی ملایت اگر نتواند آن را اثبات کند، وفق مقررات قانون آیین دادرسی در امور مدنی مذکور در مواد ۲۷۰ و بعد این قانون و از جمله ماده ۲۷۵ آن می­تواند تقاضای سوگند نماید. بدیهی است در این صورت هرگاه مدیون از اتیان سوگند امتناع کند یا سوگند را به مدعی ملایت رد کند، با سوگند وی حکم به رد اعسار صادر می­شود. در صورتی­که مدعی ملایت (داین) درخواست سوگند مدیون را نکند، دادگاه با عنایت به ماده ۲۸۳ قانون اخیرالذکر، نمی­تواند مدیون را سوگند دهد و اگر سوگند داد اثری بر آن مترتب نیست




۲و۳–برابر مواد ۲۷۵ و ۲۸۳ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی دادگاه نمی­تواند بدون درخواست مدعی، مدعی علیه را سوگند دهد. لذا در فرض سوال چنانچه مدعی ملایت (خوانده دعوای اعسار) تقاضای سوگند مدیون (خواهان اعسار) را ننموده باشد، امکان سوگند مدیون یا تجدید جلسه رسیدگی به این منظور وجود ندارد و با عنایت به اینکه پذیرش اعسار یا تقسیط بر اساس سوگند بستگی به چگونگی ادعای اعسار و ملایت و ادله ابرازی دارد و همواره مستلزم ادای سوگند نیست، لذا دادگاه در فرض سوال بر اساس سایر ادله رای صادر می­کند.