نظریه شماره 7/97/1136 مورخ 1398/08/28 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره مجازات جایگزین حبس و تعیین تخفیف در مجازات

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو



نظریه مشورتی ۷/۹۷/۱۱۳۶
شماره نظریه۷/۹۷/۱۱۳۶
شماره پرونده۹۷–۱۸۶/۱–۱۱۳۶
تاریخ نظریه۱۳۹۸/۰۸/۲۸
موضوع نظریهحقوق جزا
محور نظریهمجازات جایگزین حبس


نظریه شماره ۷/۹۷/۱۱۳۶ مورخ ۱۳۹۸/۰۸/۲۸ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره مجازات جایگزین حبس و تعیین تخفیف در مجازات: با توجه به ماده ۶۴ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، تعیین مجازات جایگزین حبس اصولا در جهت اعمال تخفیف در مجازات است. طبق تبصره ۲ ماده ۳۸ قانون مجازات اسلامی، اعمال تخفیف مجدد در مجازات جایگزین، جایز نیست؛ بنابراین دادگاه نمیتواند همزمان با صدور حکم به مجازات جایگزین، تخفیف دیگری را اعمال کند، مگر در موارد استثنایی که در رای وحدت رویه شماره ۷۴۶ دیوان عالی کشور مشخص شده. همچنین، هیچ ممنوعیتی برای تعلیق اجرای مجازاتهای جایگزین حبس پیشبینی نشده و دادگاه میتواند با رعایت شرایط قانونی از این امکان استفاده کند. تعویق صدور حکم، طبق ماده ۴۰ قانون مجازات اسلامی، برای مرحله پیش از صدور حکم است و در این مرحله هیچ مجازاتی تعیین نمیشود، اما پس از تعیین کیفر، دادگاه با رعایت ضوابط میتواند مجازات جایگزین تعیین نماید.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

الف– با توجه به ماده ۶۴ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، اصولا تعیین مجازات جایگزین حبس در جهت اعمال تخفیف در مجازات است و با لحاظ تبصره ۲ ماده ۳۸ قانون مذکور، اعمال تخفیف مجدد مجازات، جایز نمی­باشد. بنابراین علی­الاصول دادگاه در هنگام صدور حکم به مجازات جایگزین حبس نمی­تواند همزمان نسبت به تخفیف در مجازات جایگزین حبس اقدام نماید؛ مگر در موارد مشمول رای وحدت رویه شماره ۷۴۶ مورخ ۲۹/۱۰/۱۳۹۴ هیات عمومی دیوان عالی کشور که بر اساس آن تعیین و اعمال مجازات جایگزین حبس، مقید به شرایط مقرر در ماده ۶۴ صدرالذکر از قبیل گذشت شاکی یا وجود سایر جهات تخفیف نمی­باشد.




ب– بر اساس مقررات موجود، هیچ­گونه ممنوعیتی برای تعلیق اجرای مجازات­های جایگزین حبس پیش­بینی نشده است و اصولا مقامات قضایی اختیار استفاده از این سازوکار قانونی را دارا می­باشند؛ بنابراین تعلیق مجازات جایگزین حبس با رعایت شرایط مقرر با منع قانونی مواجه نمی­باشد.




ج– تعویق صدور حکم موضوع ماده ۴۰ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ ناظر به مرحله پیش از صدور حکم است. بنابراین در فرض سوال، دادگاه در زمان صدور قرار تعویق صدور حکم، هیچ مجازاتی اعم از اصلی یا جایگزین تعیین نمی­کند، اما در مواردی­که دادگاه طبق ماده ۴۵ قانون مذکور اقدام به تعیین کیفر می­نماید، می­تواند با رعایت ضوابط و مقررات نسبت به تعیین مجازات جایگزین اقدام کند.