نظریه شماره 7/98/1167 مورخ 1398/11/06 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ابهام در قانون اهدای جنین و شرایط قانونی دریافت اسپرم و تخمک
 | چکیده این نظریه توسط هوش مصنوعی تولید شده است و هنوز توسط پژوهشگران ویکی حقوق بررسی نشده است. |
 | |
| شماره نظریه | ۷/۹۸/۱۱۶۷ |
|---|---|
| شماره پرونده | ح۷۶۱۱–۷/۹–۸۹ |
| تاریخ نظریه | ۱۳۹۸/۱۱/۰۶ |
| موضوع نظریه | حقوق خانواده |
| محور نظریه | اهدا و تلقیح جنین |
نظریه شماره ۷/۹۸/۱۱۶۷ مورخ ۱۳۹۸/۱۱/۰۶ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ابهام در قانون اهدای جنین و شرایط قانونی دریافت اسپرم و تخمک: در نظریه مشورتی، به ابهاماتی در قانون اهدای جنین پرداخته شده است. بر اساس توضیحات ارایه شده، اهدای جنین به زوجین نابارور، شامل انتقال جنین به رحم زنانی که بعد از ازدواج و اثبات ناباروری میباشد. قانونگذار اهدای گامت (اسپرم یا تخمک) را به رسمیت نشناخته است و تاکید بر این دارد که اهدای جنین باید از سوی زوجین شرعی و قانونی صورت گیرد. اهدای اسپرم یا تخمک از طرف اشخاص مجرد یا بدون رابطه زوجیت، مجاز نیست، حتی اگر پس از اهدا، عقد نکاح منعقد گردد. مسایل مرتبط با محرمیت و توارث طفل متولد شده از اسپرم یا تخمک اهدایی تابع احکام فقهی است. عرف خرید و فروش اسپرم و تخمک از شمول قانون اهدای جنین به زوجین نابارور خارج است و زنان حامله پس از طلاق باید تا زمان وضع حمل عده نگه دارند.
استعلام
۷– در قانون اهداء جنین اهداء جنین مجاز شمرده شده اولا با اینکه آیین نامه ی این قانون به تصویب رسیده است لیکن ابهامی در آن است زیرا در مورد اینکه یک طرف از زوجین قدرت بارداری و یا باروری دارد و می خواهد تخمک یا اسپرم از دیگری دریافت کند متعرض نگردیده با وصف مذکور در این باره نیز قانون قابلیت اجرایی دارد یا خیر؟
ثانیا در مسیله اهداء جنین عملا اهداء جنین وجود ندارد بلکه در واقع اذن در اهداء و دریافت اسپرم از مرد اجنبی و یا دریافت تخمک از زن اجنبیه و یا دریافت اسپرم و تخمک از مرد و زن اجنبی است تکلیف در این گونه موارد چیست؟
۸–آیا منظور از اهداء جنین دریافت اسپرم از مرد غیر از زوج می باشد تا زوجه بتواند با اسپرم مرد اجنبی و تخمک خود صاحب فرزند شود با توجه به اینکه در قانون چنین چیزی مطرح نیست بلکه عنوان اهداء جنین است تکلیف چیست؟ اگر متقاضی دریافت اسپرم صرفا زنی است که شوهرش فوت کرده یا ازدواج ننموده است تکلیف چیست؟
۹–اگر از طریق فوق زوجه باردار شود فرزند متولد شده از آن به شوهرش محرم می باشد یا خیر؟ از زن و شوهرش و مرد صاحب اسپرم و زن صاحب تخمک و بالعکس ارث می برند یا خیر؟
۱۰–اساسا با عنایت به قانون اهداء جنین خرید و فروش اسپرم و تخمک افراد اجنبی جایز است یا خیر؟
۱۱– زوجین با هم توافق کرده اند زوجه با اسپرم فرد دیگری تحت عنوان اهداء جنین باردار شود و با اسپرم فردی غیر از شوهر و تخمک خود باردار شده حال زوجه تقاضای طلاق دارد به علت اینکه زوج قادر به باردار نمودن زوجه نبوده درخواست طلاق می نماید در هنگام رسیدگی معلوم می شود فرد صاحب اسپرم محرک زوجه جهت طلاق گرفتن از زوج می باشد تا بتواند او را به عقد خود در آورد اگر موضوع منتهی به طلاق شود با توجه به اینکه حمل از زوج نبوده فرد مذکور می تواند قبل از وضع حمل با آن زن ازدواج نماید یا خیر./ع
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
۷– الف) اولا، با توجه به این که در ماده یک قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور انتقال جنین به رحم زنانی که پس از ازدواج و انجام اقدامات پزشکی ناباروری آنها (هر یک به تنهایی یا هر دو) به اثبات رسیده مجاز شمرده شده است و ضمیر آنها در عبارت مذکور اشاره به زوجین دارد، لذا راهکار قانون گذار برای درمان ناباروری زوجین در فرضی که صرفا یکی از ایشان قابلیت باروری ندارد نیز اهدای جنین است و قانون گذار اهدای گامت (حسب مورد اسپرم یا تخمک) را به رسمیت نشناخته است.
ثانیا، همان گونه که در بند ب ماده یک آیین نامه اجرایی قانون مذکور تصریح شده است و نیز با توجه به مفهوم عرفی ادبیات پزشکی، جنین قابل اهدا نطفه حاصل از تلقیح خارج از رحم است که می تواند به دو صورت تازه و یا منجمد باشد و از آن جایی که در ماده یک قانون و نیز آیین نامه اجرایی آن اهدای جنین صرفا از سوی زوجین شرعی و قانونی مجاز شمرده شده است، تقدم رابطه زوجیت اهداکنندگان بر تاریخ اهدا شرط بوده و اخذ اسپرم یا تخمک از اشخاص مجرد و یا اشخاصی که فاقد رابطه زوجیت هستند، برای تلقیح خارج از رحم مجاز نمی باشد؛ هر چند در زمان تلقیح بین صاحبان اسپرم و تخمک عقد نکاح منعقد گردد.
۷– ب و ۸– الف، ب و ج) با توجه به پاسخ ارایه شده در بند قبلی، منتفی است.
۹– صرف نظر از قانونی بودن یا نبودن باروری زن شوهردار با اسپرم اهدایی، با توجه به سکوت قانون، محرمیت و توارث طفل متولد شده و صاحبان اسپرم و تخمک تابع احکام فقهی بوده و برای رسیدگی به دعاوی مربوط باید به منابع معتبر فقهی مراجعه شود.
۱۰– آن چه در عرف با عنوان خرید و فروش اسپرم و تخمک از آن یاد می شود، از شمول قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب ۱۳۸۲خروج موضوعی دارد.
۱۱– با توجه به اطلاق ماده ۱۱۵۳ قانون مدنی، زن حامله فرض سوال باید تا زمان وضع حمل عده نگه دارد.