نظریه شماره 7/98/1359 مورخ 1398/09/19 اداره کل حقوقی قوه قضاییه

شماره نظریه	۷/۹۸/۱۳۵۹
شماره پرونده	۹۸-۱۲۷-۱۳۵۹ ح
تاریخ نظریه	۱۳۹۸/۰۹/۱۹
موضوع نظریه	آیین دادرسی مدنی
محور نظریه	صلاحیت دادگاه‌ها

نظریه شماره ۷/۹۸/۱۳۵۹ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۹ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تعیین صلاحیت دادگاه‌های خانواده پس از تشکیل در رسیدگی به پرونده‌های جاری: این نظریه به بررسی صلاحیت دادگاه‌های خانواده پس از تشکیل در یک حوزه قضایی می‌پردازد. طبق این نظریه، دادگاه خانواده به عنوان مرجع اختصاصی دارای صلاحیت ذاتی است و این صلاحیت عطف به ماسبق می‌شود، یعنی پرونده‌های جاری در دادگاه عمومی حقوقی که در حال حاضر به دادگاه خانواده منتقل نشده‌اند نیز باید توسط دادگاه خانواده رسیدگی شوند. همچنین، آراء قاضی شورای حل اختلاف در دعاوی خانوادگی قابل تجدیدنظر در دادگاه عمومی حقوقی است و نیازی به انتقال به دادگاه خانواده نیست.

استعلام

احتراما خواهشمند است نظرات ارشادی در خصوص سوالات ذیل را پس از بررسی به این دادگستری امر به ابلاغ فرمایید.

۱-نظر به اینکه به موجب ماده ۲۶ از قانون آیین دادرسی مدنی مناط صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست می باشد مگر در مواردی که خلاف آن مقرر شده باشد با توجه به اینکه اخیرا در این حوزه قضایی دادگاه خانواده تشکیل یافته آیا رسیدگی به پرونده های قدیمی خانواده که قبل از تشکیل دادگاه خانواده در دو شعبه دادگاه عمومی حقوقی این دادگستری مورد رسیدگی قرار می گرفتند و در حال حاضر بیش از ششصد فقره در جریان رسیدگی می باشند در صلاحیت همان شعبات حقوقی می باشد یا خیر در ضمن رویه در اکثر محاکم حوزه های قضایی چنین می باشد که شعب حقوقی دادگاه عمومی به پرونده خویش رسیدگی می نمایند ولی برخی همکاران نظر مخالف دارند که در صورت اعمال باعث بی نظمی و نارضایتی ارباب رجوع خواهد گردید و در خود قانون حمایت خانواده نیز منعی جهت رسیدگی در شعبات عمومی حقوقی به پرونده های مطروحه دیده نمی شود.

۲-نظر به اینکه ماده ۲۷ از قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۹/۱۰/۹۴ مرجع تجدیدنظر از آراء قاضی شورا را حسب مورد دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری همان حوزه قضایی اعلام نموده و به موجب بند ج ماده ۹ قانون مزبور رسیدگی برخی از دعاوی خانوادگی در صلاحیت شورای حل اختلاف می باشد آیا در صورتی که پرونده موضوع خانواده در صلاحیت شورای حل اختلاف مورد رسیدگی واقع و منجر به صدور رأی گردد و سپس تقاضای تجدیدنظرخواهی گردد مرجع رسیدگی به تجدید نظر طبق ماده ۲۷ از قانون یاد شده دادگاه عمومی حقوقی خواهد بود یا دادگاه خانواده آن حوزه قضایی.

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

۱- اولا، با توجه به مواد ۱، ۲ و ۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ و مواد ۲ و۳ آیین نامه اجرایی قانون مذکور مصوب ۱۳۹۳ ریاست محترم قوه قضاییه، دادگاه خانواده پس از تشکیل، مرجع اختصاصی است؛ بنابراین صلاحیت آن ذاتی می باشد.

ثانیا، مقررات مربوط به صلاحیت ذاتی، از قواعد امری است و عطف به ماسبق می شود.

ثالثا، مستفاد از تبصره یک ماده یک قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ آن است که در صورت تشکیل دادگاه خانواده در یک حوزه قضایی، دادگاه عمومی حقوقی مستقر در آن حوزه صلاحیت رسیدگی به امور و دعاوی خانوادگی را ندارد و تفاوتی بین پرونده های جریانی شعب عمومی حقوقی با پرونده هایی که متعاقب تشکیل دادگاه خانواده ثبت و ارجاع می گردد، نیست.

۲- با توجه به رأی وحدت رویه شماره ۷۷۳ مورخ ۲۰/۹/۱۳۹۷ هیأت عمومی دیوان عالی کشور آراء قاضی شورای حل اختلاف در دعاوی خانوادگی قابل تجدید نظر در دادگاه عمومی حقوقی است.