نظریه شماره 7/98/483 مورخ 1398/08/28 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ارزیابی حق انتفاع املاک دارای حق عمری در ارزیابی توسط کارشناسان رسمی دادگستری

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو



نظریه مشورتی ۷/۹۸/۴۸۳
شماره نظریه۷/۹۸/۴۸۳
شماره پرونده۹۸–۱۰۰–۴۸۳ ح
تاریخ نظریه۱۳۹۸/۰۸/۲۸
موضوع نظریهحقوق مدنی
محور نظریهارزیابی حق انتفاع


نظریه شماره ۷/۹۸/۴۸۳ مورخ ۱۳۹۸/۰۸/۲۸ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ارزیابی حق انتفاع املاک دارای حق عمری در ارزیابی توسط کارشناسان رسمی دادگستری: این نظریه به بررسی ارزیابی حق انتفاع املاکی میپردازد که مالکیت آن به فرد دیگری منتقل شده و حق انتفاع برای فرد اول مادام العمر محفوظ است. در این موارد و به ویژه در شرایطی که مالک جدید مدیون باشد و ملک تحت توقیف قرار گرفته باشد، کارشناسان رسمی دادگستری باید ابتدا ارزش ملک را بدون لحاظ حق انتفاع برآورد کنند و سپس با توجه به فاکتورهایی مانند مدت عمر مالک یا منتفع و وضعیت تصرف در ملک، ارزش حق انتفاع را محاسبه کرده و از ارزش کلی ملک کسر کنند. این رویکرد با در نظر گرفتن اصول حقوقی و ماده ۴۰ و ۵۳ قانون مدنی، انجام میشود.

استعلام

به طور نمونه ارزیابی حق انتفاع یک باب منزل مسکونی که مالکیت آن توسط پدر خانواده به فرزندش منتقل شده و حق انتفاع آن را برای مادام العمر برای خود محفوظ داشته پس از مدیون شدن فرزند و توقیف آن توسط طلبکار توسط اجرای احکام حقوقی دادگستری از کارشناسان رسمی درخواست گردیده است با توجه به اینکه ملاک و معیار مشخصی جهت تفکیک حق انتفاع عمری از مالکیت در مقایسه با حق کسب و پیشه و تجارت یا سرقفلی وجود ندارد و در عرف و بازار نیز این گونه املاک به ندرت مورد معامله قرار می گیرند خواهشمند است در پاسخ اعلام فرمایند کارشناسان رسمی جهت ارزیابی این گونه املاک چه ملاکی یا ملاک هایی را مورد توجه قرار دهند.


نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه

اولا، وفق ماده ۴۰ قانون مدنی حق انتفاع حقی است که به موجب آن، شخص می تواند از مالی که عین آن ملک دیگری است یا مالک خاصی ندارد استفاده کند؛ ثانیا، به موجب ماده ۵۳ این قانون انتقال عین موضوع حق انتفاع موجب بطلان حق مذکور نمی شود و چنین انتقالی با حفظ حقوق منتفع فاقد منع قانونی است؛ ثالثا، کارشناس رسمی دادگستری در مقام ارزیابی این گونه املاک باید بدوا ارزش ملک را به نحو اطلاق و بدون لحاظ حق انتفاع منتفع برآورد نماید و سپس ارزش حق انتفاع را بر اساس پیش بینی حق عمری حسب مورد به مدت عمر مالک، منتفع و یا ثالث، مدتی که چنین فردی با مشخصات سنی وی عادتا زنده می ماند و همچنین دیگر موارد نظیر استیلا یا عدم استیلا و تصرف یا عدم تصرف در عین مال و ارزش منفعت موضوع حق برآورد کند و میزان برآورد شده را از ارزش ملک کسر نموده و ارزش ملک با لحاظ حق انتفاع را بر این اساس اعلام نماید.