نظریه شماره 7/98/564 مورخ 1398/05/27 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره بررسی امکان مطالبه دیه شهدا از نهادهای قانونی
چکیده این نظریه توسط هوش مصنوعی تولید شده است و هنوز توسط پژوهشگران ویکی حقوق بررسی نشده است. |
 | |
| شماره نظریه | ۷/۹۸/۵۶۴ |
|---|---|
| شماره پرونده | ۹۸–۱۸۷/۳–۵۶۴ ک |
| تاریخ نظریه | ۱۳۹۸/۰۵/۲۷ |
| موضوع نظریه | حقوق جزا |
| محور نظریه | پرداخت دیه از بیتالمال |
نظریه شماره ۷/۹۸/۵۶۴ مورخ ۱۳۹۸/۰۵/۲۷ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره بررسی امکان مطالبه دیه شهدا از نهادهای قانونی: نظریه مشورتی مربوط به این است که آیا خانوادههای شهدا میتوانند دیه مورث خود را مطالبه کنند و در صورت مثبت بودن، مسیولیت تامین و پرداخت دیه با کدام نهاد قانونی است. نظرات مطرح شده نشان میدهد که دیه به عنوان مجازات اصلی در ارتکاب جرایم مقرر شده و پرداخت آن از بیتالمال امری استثنایی است که اصولا در قانون پیشبینی شده است. در نظریه تصریح شده که مورد سوال خارج از موارد ذکر شده در قانون است و فتوایی بر پرداخت دیه شهدا از بیتالمال در فقه اسلامی مشاهده نشده، جز در موردی خاص که مسلمانان به عنوان سپر انسانی استفاده شوند.
استعلام
افرادی که در جریان پیروزی انقلاب یا در طول هشت سال دفاع مقدس جنگ تحمیلی یا به هر علت دیگری از جمله در درگیری با اشرار و معاندین انقلاب گروهکهای ضد انقلاب فوت نموده و شهید محسوب و خانواده های آنان تحت پوشش نهادهای انقلاب از جمله بنیاد شهید قرار گرفته باشند آیا خانواده های معظم شهدا می توانند دیه مورث خود شهید را مطالبه نمایند؟ در صورت مثبت بودن پاسخ مسیولیت تامین و پرداخت دیه شهید در حق اولیاء وراث با کدام نهاد قانونی است؟ دعوی می بایست به طرفیت چه نهاد یا سازمانی اقامه شود؟ ضمنا دیه قابل پرداخت بر مبنای نرخ سال شهادت خواهد بود یا به نرخ یوم الاداء؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
اولا، دیه طبق بند پ ماده ۱۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ از جمله مجازات های اصلی در ارتکاب با جرایم است.
ثانیا، پرداخت دیه از بیت المال نیاز به رسیدگی و صدور حکم دارد و اصولا مسیولیت پرداخت دیه به عهده مرتکب جرم است و پرداخت آن از بیت المال امری استثنایی است.
ثالثا، موارد پرداخت دیه از بیت المال در قانون پیش بینی شده است. مورد سوال در میان آن موارد نیست و فتوایی نیز در مورد وجوب پرداخت دیه شهید از بیت المال در فقه امامیه و اهل سنت ملاحظه نشد و اصولا موضوع پرسش تخصصا از حکم پرداخت دیه از بیت المال خارج است؛ زیرا شهادت به نحوی که در فقه اسلامی مطرح است، از موضوعات جهاد در راه خدا است و چون جهاد در هر دو قسم ابتدایی و دفاعی واجب کفایی است، بنابراین برای مکلفی که ادای تکلیف می کند، فضایل جهاد در راه خدا قرار داده شده است که در آیات و روایات مربوط به جهاد ذکر شده است. ضمنا در برخی کتب فقهی تنها در یک مورد دیه شهید به عهده بیت المال قرار داده شده و آن هنگامی است که کفار برای غلبه بر مسلمانان اسیران مسلمان را به عنوان سپر انسانی در جلوی سپاه خود قرار داده باشند و مسلمانان برای جلوگیری از شکست مجبور به قتل آنها شوند.