کارکردهای عملی مقدمه ی قانون اساسی در قوانین اساسی جمهوری اسلامی ایران و کانادا

عنوان	کارکردهای عملی مقدمه ی قانون اساسی در قوانین اساسی جمهوری اسلامی ایران و کانادا
رشته	حقوق عمومی
دانشجو	علی علی نقی زاده بهبهانی
استاد راهنما	ناصرعلی منصوریان
استاد مشاور	قدرت اله رحمانی
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۴
دانشگاه	دانشگاه علامه طباطبایی

کارکردهای عملی مقدمه ی قانون اساسی در قوانین اساسی جمهوری اسلامی ایران و کانادا عنوان پایان نامه ای است که توسط علی علی نقی زاده بهبهانی، با راهنمایی ناصرعلی منصوریان و با مشاوره قدرت اله رحمانی در سال ۱۳۹۴ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبایی دفاع گردید.

چکیده

مقدمه ی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و منشور حقوق و آزادی های کانادا هر یک واجد کارکرد ویژه ای در قوانین اساسی کشور خود می باشند. در این پژوهش کارکرد و ارتباط این دو مقدمه با قانون اساسی آن ها مورد بررسی قرار گرفته است. در مقدمه ی قانون اساسی ایران تاکید بر انطباق عملکرد همه ی نهادهای حکومتی و ساختار سیاسی کشور در اهداف و وظایف، بر مبانی و موازین اسلامی است. هر چند به دلیل ساختار محتوایی و زبانی و چگونگی تدوین مقدمه ی قانون اساسی و عدم تاکید بر الزام آور بودن بیانات آن در سند موسس آن و مقدمه ی قانون اساسی، به عنوان هنجاربرتر، در کنار اصول قانون اساسی قرار نگرفته است و در آرای شورای نگهبان قانون اساسی در تفسیر اصول قانون اساسی و در انطباق قوانین عادی با قانون اساسی نیز مورد استناد واقع نشده است. در حالی که منشورحقوق و آزادی های کانادا علاوه بر عبارات پردازی حقوقی توام با الزام کافی، در سند آن نیز براعتبار برابر اصول ذکر شده درآن با سایر اصول قانون اساسی کانادا تاکید شده است و پاسداشت از حقوق بنیادین اشخاص که دراین سند برشمرده شده است، برهمه ی نهادهای حاکمیتی وآرای دادگاه ها الزام آورمی باشد.

ساختار و فهرست پایان نامه

بیان مساله: ۱

اهمیت و ضرورت تحقیق: ۲

پیشینه تحقیق: ۳

جنبه جدید بودن و نوآوری: ۳

اهداف تحقیق: ۳

سوالات تحقیق ۳

فرضیه اصلی: ۴

روش شناسی تحقیق: ۴

ساختار تحقیق: ۴

فصل۱: آشنایی با مقدمه ی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و کانادا ۶

۱–۱– ساختار زبانی مقدمه ی قانون اساسی ایران و کانادا ۷

۱–۱–۱– روند شکل گیری مقدمه ی قانون اساسی ایران و کانادا ۷

۱–۱–۱–۱– مقدمه ی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران ۷

۱–۱–۱–۲– منشور حقوق و آزادی های کانادا ۹

۱– ۱–۲: زبان شناسی حقوقی ۱۱

۱–۱–۲–۱ – زبانشناسی حقوقی و حقوق ۱۱

۱–۱–۲–۲ – ویژگی های بیان حقوقی ۱۱

۱–۱–۳– زبان حقوقی مقدمه ی قانون اساسی ایران ۱۳

۱–۱–۳–۱–: عبارات و اصطلاحات ۱۳

۱–۱–۳–۲ – هنجارسازی حقوقی ۱۵

۱–۱–۴– زبان حقوقی منشور حقوق و آزادی های کانادا ۱۷

۱–۱–۴–۱– عبارات و اصطلاحات ۱۷

۱–۱–۴–۲ – الزام کافی ۱۹

۱–۲– ساختار محتوایی ۲۲

۱–۲–۱ – حقوق و آزادی های بنیادین در قانون اساسی ایران و کانادا ۲۲

۱–۲–۱–۱– مقدمه ی قانون اساسی ج ا ا ۲۳

۱–۲–۱–۱–۱– منع هرگونه استبداد فکری ۲۳

۱–۲–۱–۱–۲ – منع هرگونه استبداد اجتماعی ۲۴

۱–۲–۱–۱–۳ – مشارکت همگانی ۲۴

۱–۲–۱–۱–۴– منع انحصار اقتصادی ۲۵

۱–۲–۱–۲: حقوق و آزادی های بنیادین در منشور حقوق و آزادی های کانادا ۲۵

۱–۲–۲– ساختار ایدیولوژیک وقانونی ۲۸

۱–۲–۲–۱ – معیارهای دینی مقدمه ی قانون اساسی ۲۸

۱–۲–۲–۱–۱– تشکیل حکومت اسلامی بر پایه ی ولایت فقیه ۲۸

۱–۲–۲–۱–۲– اقتصاد اسلامی ۲۸

۱–۲–۲–۱–۳– نگاه دینی به زن و تاکید بر بنیان خانواده ۲۹

۱–۲–۲–۱–۴– ارتش مکتبی ۳۰

۱–۲–۲–۱–۵– قضا بر پایه عدل اسلامی ۳۰

۱–۲–۲–۱–۶– وسایل ارتباط جمعی در خدمت ترویج فرهنگ دینی ۳۱

۱–۲–۲–۱–۷– خاتمه مقدمه ی قانون اساسی ۳۱

۱–۲–۲–۲– قانونمندی منشور حقوق و آزادی های کانادا ۳۲

فصل۲: انطباق مندرجات مقدمه ی قانون اساسی با اصول قانون اساسی ۳۳

۲–۱– تاثیرگذاری متقابل مقدمه و اصول و مبانی قانون اساسی ۳۴

۲–۱–۱= مبانی دینی و حاکمیت احکام اسلام ۳۴

۲–۱–۱–۱– ولایت فقیه ۳۵

۲–۱–۱–۲ – حاکمیت احکام اسلام ۳۶

۲–۱–۱–۳– گسترش حاکمیت احکام خدا در جهان ۳۹

۲–۱–۲– مقدمه ی قانون اساسی و اصل حاکمیت اراده مردم ۴۳

۲–۱–۲–۱– حق تعیین سرنوشت ۴۳

۲–۱–۲–۲– مشارکت سیاسی ۴۵

۲ –۱–۲–۲–۱– احزاب ۴۶

۲–۱–۲–۲–۲– گروه های ذی نفوذ ۴۷

۲–۱–۲–۲–۳– انتخابات ۴۸

۲–۱–۲–۲–۴– رسانه ها ۴۸

۲–۱–۳– مقدمه ی قانون اساسی و حقوق ملت ۴۹

۲–۱–۳–۱– اصل برابری و فرایندهای آن در حقوق زنان ۴۹

۲–۱–۳–۲– حق انتخاب شغل و تامین اجتماعی ۵۲

۲–۲– ساختار نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران در مقدمه و اصول قانون اساسی ۵۴

۲–۲–۱– رهبری در نظام جمهوری اسلامی ایران ۵۵

۲–۲–۱–۱– صفات و ویزگیهای رهبری ۵۵

۲–۲–۱–۲– وظایف رهبری ۵۷

۲–۲–۱–۲=۱ وظایف واختیارات رهبر در برابر کل نظام که خود در چند بخش قابل اعمال است ۵۸

۲–۲–۱–۲–۲– وظایف واختیارات رهبر در قوای سه گانه ۵۸

۲–۲–۲– قوه مقننه ۶۰

۲–۲–۲–۱– قانون گذاری بر اساس مبادی اسلام ۶۰

۲–۲–۲–۲– حق حضور همگانی در فرآیند قانون گذاری ۶۲

۲–۲–۳– قوه مجریه ۶۲

۲–۲–۳–۱– قوه مجریه و اجرای احکام و مقررات اسلامی ۶۳

۲–۲–۳–۲– نفی بوروکراسی ۶۴

۲–۲–۴– قوه ی قضاییه ۶۵

۲–۲–۴–۱– پاسداری از حقوق عامه ۶۶

۲–۲–۳–۲– استقلال قضایی ۶۸

فصل

ساختار سیاسی در منشور حقوق و آزادی های کانادا ۷۰

۳–۱– قوه مقننه ۷۱

۳–۱–۱– نقش منشور در فرآیند قانون گذاری ۷۲

۳–۲–۲– نقش مجالس قانون گذاری در روند اصلاح قانون اساسی ۷۴

۳–۲– قوه مجریه ۷۶

۳–۲–۱– ساختار دولت در قانون اساسی کانادا و منشور حقوق و آزادی ها ۷۶

۳–۲–۲– نقش دولت در صیانت از اصول منشور ۷۸

۳–۳– قوه قضاییه ۷۸

۳ –۳–۱– ساختار دادگاه ها درکانادا ۷۹

۳–۳–۲– نقش دادگاه ها در تفسیر اصول منشور ۸۰

۳–۳–۳– استقلال دادگاه ها در قانون اساسی و منشور حقوق و آزادی ها ۸۲

۳–۴– حقوق بنیادین در منشور حقوق و آزادی های کانادا ۸۳

۳–۴–۱ – حقوق دموکراتیک ۸۳

۳–۴–۲– تساوی حقوقی ۸۴

۳–۴–۳– اندیشه ، بیان ، مذهب ۸۵

فصل ۴: الزام تقنینی در چارچوب کاربرد مقدمه ی قانون اساسی ایران و کانادا ۸۷

۴–۱– مراجع نظارت بر انطباق قانون عادی با هنجار برتر ۸۸

۴–۱–۱– مراجع صیانت از قانون اساسی در نظام های حقوقی مختلف ۸۸

۴–۱–۱–۱– دادگاه های عمومی و دادگاه های ویژه ۸۸

۴–۱–۱–۲– کنترل از طریق یک هیات سیاسی مستقل ۸۹

۴–۱–۲– مراجع صیانت از قانون اساسی در ایران ۹۰

۴–۱–۲–۱– شورای نگهبان قانون اساسی ۹۰

۴–۱–۲–۲– جایگاه نظارت قضایی در پاسداشت قانون اساسی ۹۲

۴–۱–۳– ارجاع به مقدمه ی قانون اساسی در نظرات شورای نگهبان ۹۳

۴–۱–۳–۱– استناد به مقدمه ی قانون اساسی در تفسیر اصول قانون اساسی ۹۴

۴–۱–۳–۲– آراء شورای نگهبان در انطباق قوانین عادی با قانون اساسی ۹۵

۴ –۱–۴ – نقش دادگاه های کانادا در صیانت از منشور حقوق و آزادیها ۹۸

۴–۱–۴–۱– آرای دادگاه ها در استناد به منشور حقوق و آزادی ها ۹۸

۴–۱–۴–۲– آرای دادگاهها در انطباق قوانین عادی با منشور حقوق و آزادی ها ۱۰۰

۴ –۲– استنادپذیری مقدمه ی قانون اساسی و منشور حقوق و آزادی ها ۱۰۳

۴–۲–۱– اعتبار مقدمه ی قانون اساسی و منشور حقوق و آزادی ها در سند موسس آنها ۱۰۳

۴–۲–۱–۱– اعتبارسنجی مقدمه ی قانون اساسی در مداکرات مجلس خبرگان قانون اساسی ۱۰۴

۴–۲–۱–۲– منشور حقوق و آزادی ها ۱۰۹

۴–۲–۲ – جایگاه مقدمه ی قانون اساسی و منشور حقوق و آزادی ها در دکترین حقوقی ایران و کانادا ۱۱۰

۴–۲–۲–۱– عدم اعتبار ،اعتبار مشروط یا اعتبار برابر استناد به مقدمه ی قانون اساسی ۱۱۰

۴–۲–۲–۲– اعتبار منشور حقوق و آزادی های کانادا ۱۱۲

نتیجه گیری ۱۱۴

منابع و مآخذ ۱۱۷

کلیدواژه ها

• مقدمه قانون اساسی
• کارکردهای عملی
• اعتبار حقوقی
• مقدمه
• قانون اساسی
• قواعد و مقررات الزامی
• آرای حقوقی
• ایران
• کانادا