ماده ۳۶۱ قانون مدنی

ماده ۳۶۱ قانون مدنی: اگر در بیع عین معین معلوم شود که مبیع وجود نداشته بیع باطل است.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۱۰۲ قانون ثبت اسناد و املاک

توضیح واژگان

• «بیع»، یعنی خرید و فروش، یا معامله مالی با مال دیگر.
• «عین معین»، مالی است که در عالم خارج موجود و مشخص باشد.
• «مبیع»، چیزی است که در معامله فروخته می‌شود.

نکات تفسیری دکترین ماده ۳۶۱ قانون مدنی

قراردادی که موضوع آن، فروش کالایی باشد که در آینده ایجاد می‌گردد؛ بیع کلی است؛ نه عین معین.

حکم ماده ۳۶۱ قانون مدنی، در مورد مبیع در حکم عین معین نیز، جاری است.

نکات توضیحی ماده ۳۶۱ قانون مدنی

طبیعت عقد تملیکی، دلالت بر وضع مفاد ماده ۳۶۱ قانون مدنی دارد؛ نه خصوصیت بیع.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۳۶۱ قانون مدنی

1. بیع باطل است اگر مشخص شود که مبیع وجود نداشته‌است.
2. ماده ۳۶۱ قانون مدنی به موضوع بیع عین معین اشاره می‌کند.
3. وجود مبیع در زمان عقد بیع، شرط صحت قرارداد است.
4. بیع قراردادی است که مستلزم موجودیت کالا در زمان انعقاد است.
5. عدم وجود عین در زمان تنظیم قرارداد منجر به بطلان آن می‌شود.
6. ماده ۳۶۱ قانون مدنی به اطمینان از وجود مبیع در زمان عقد توجه دارد.
7. صحت قرارداد وابسته به وجود واقعی مبیع در زمان انعقاد معامله است.

رویه‌های قضایی

• به موجب دادنامه شماره ۵۴۰ مورخه ۱۳۷۰/۸/۱۴ شعبه ۲۲ دیوان عالی کشور، اگر در بیع عین معین، به هنگام انعقاد قرارداد، مورد معامله وجود نداشته باشد؛ در این صورت الزام بایع به تحویل مبیع، صحیح نمی‌باشد.
• به موجب دادنامه شماره ۳۹۷ مورخه ۱۳۶۹/۶/۱۲ شعبه ۲۲ دیوان عالی کشور، بیع مالی که وجود خارجی ندارد؛ باطل است.

• رای شعبه حقوقی دیوان عالی کشور درباره تکلیف دادگاه در فرض مردد بودن خواسته‌ها
• نظریه شماره ۲۱۱۴/۹۵/۷ مورخ ۱۳۹۵/۰۸/۲۳ اداره کل حقوقی قوه قضاییه

• رای دادگاه درباره اعتبار و ماهیت قرارداد پیش فروش ساختمان (دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۲۲۱۵۰۱۳۴۷)

مصادیق و نمونه‌ها

• اگر مالک اسبی بخواهد آن را بفروشد؛ لازم است که آن حیوان، به هنگام انعقاد بیع موجود باشد و چنانچه معلوم گردد مورد معامله، پیش از تراضی طرفین توسط گرگ دریده شده‌ است؛ در این صورت بیع مزبور، به دلیل فقدان یکی از شرایط اساسی معامله، باطل است.

مقالات مرتبط

• ماهیت حقوقی و شرایط ارکان اوراق بهادار اجاره
• بیع مال غیر موجود (موضوع ماده ۳۶۱ قانون مدنی)
• پیش فروش ساختمان به مثابه بیع مال معین اعتباری
• مقایسه ضمانت اجرای خریدار و فروشنده در فقه امامیه و حقوق ایران با بازفروش کالا در کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا (وین ۱۹۸۰)
• ماهیت و شرایط اختصاصی انعقاد قرارداد مرابحه در حقوق ایران
• فروش سر درختی از منظر فقه امامیه و حقوق ایران؛ بررسی روایی - تحلیلی
• واکاوی شرایط مهر و پرداخت آن به نرخ روز در حقوق ایران و مصر
• انتقال مالکیت در بیع مال آینده
• تحلیل شرط تقدیم انتقال مالکیت مبیع و آثار آن در حقوق ایران
• جنبه‌های حقوقی قراردادهای سرمایه‌گذاری بیع متقابل (Buy Back) مفهوم، ماهیت و تشریفات انعقاد
• انتقال مالکیت در بیع مال آینده
• حقوق پیش‌فروشنده در قانون پیش‌فروش ساختمان و مقایسه آن با حقوق بایع در قانون مدنی
• زمان انتقال مالکیت در قانون پیش فروش ساختمان مصوب سال ۱۳۸۹
• مقایسه قرارداد پیش فروش ساختمان با نهادهای مشابه و تشخیص ماهیت آن
• چالش‌های استقلال یا عدم استقلال عقد احتمالی
• مطالعه تطبیقی قرارداد پیش فروش آپارتمان در حقوق ایران و انگلیس
• واکاوی فقهی و حقوقی موجبات زوال ایجاب در قراردادهای الکترونیکی