آسیبشناسی قضایی اِعمال دفاع مشروع در دادسرا با تاکید بر قتل عمد
 | |
| عنوان | آسیبشناسی قضایی اِعمال دفاع مشروع در دادسرا با تاکید بر قتل عمد |
|---|---|
| نویسنده | سعید قائدی مجتبی فرح بخش |
| محور موضوعی | حقوق کیفری آیین دادرسی کیفری |
| سال نشر | ۱۴۰۳ |
| منتشر شده در | نشریه مجله حقوقی دادگستری |
| دوره | ۸۸ |
| شماره | ۱۲۵ |
| دانلود مقاله | دانلود از سایت نشریه |
آسیبشناسی قضایی اِعمال دفاع مشروع در دادسرا با تاکید بر قتل عمد عنوان مقاله ای از سعید قائدی و مجتبی فرح بخش است که در شماره 125 (خرداد 1403) مجله حقوقی دادگستری منتشر شده است.
چکیده
دفاع مشروع به عنوان یکی از علل موجهۀ جرم یا سقوط کیفر قصاص، در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به موجب مواد 156، 302 و 303 پیشبینی گردیده است. مقنن ایران در مواد یادشده، در پی توسعه ماهوی مقررات دفاع مشروع و ارتقای دامنۀ آن از صُوَر واقعی به اقسام افراطی و ظاهری بوده است. با وجود این، مقنن در حوزه قواعد شکلی حاکم بر این نهاد حقوقی بهخصوص مرجع تشخیص دهنده آن، به باور غالب قضات بهویژه در دادسرا، فاقد صراحت و شجاعت لازم بوده است و حتی با تصویب ماده 265 قانون آیین دادرسی کیفری، ابهام را دوچندان و رویه قضایی را از حیث امکان مداخله و اِعمال دفاع مشروع توسط دادسرا دچار سردرگمی و اتخاذ سلیقه کرده است.
پژوهش حاضر با اتخاذ روش کیفی و استخراج رویکردهای نظام عدالت کیفری ایران از طریق بررسی میدانی و مشاهده، تحلیل پروندهها، نظریات قضایی و مصاحبه عمیق، درصدد پاسخگویی به این پرسش اساسی است که پذیرش دفاع مشروع در دادسرا در پروندههای قتل عمد با چه آسیبهایی مواجه است و راهبرد برونرفت از چالشهای موجود چیست؟ برآیند پژوهش گویای آن است که نه تنها واگذاری صلاحدید در اِعمال دفاع مشروع و بررسی شرایط پیچیده آن، امری خارج از توان دادسرا و مقام تحقیقِ واحد بوده و واجد چالشهای جدی و تاثیرگذاری است، بلکه با جمع نصوص قانونی، اعتبار در تشخیص با دادگاه کیفری یک است و دادسرا فاقد صلاحیت و شایستگی قانونی در پذیرش آن میباشد. به این ترتیب، عموم نشستها و تصمیمات قضایی و نظریات مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه که بر مدار صلاحیت دادسرا در اعمال دفاع مشروع با هر قِسمی است و در جهت تثبیت اندیشه و رویه قضایی غالب قدم برداشته است، خلاف موازین قانونی و اعتقاد قضات دادگاه کیفری یک و دیوان عالی کشور تشخیص داده میشود.
کلید واژه ها
- آسیب شناسی قضایی
- دفاع مشروع
- دادسرا
- دادگاه
- قتل عمد