بررسی تخلف از شرط فعل و آثار آن در حقوق ایران و فقه امامیه

عنوان	بررسی تخلف از شرط فعل و آثار آن در حقوق ایران و فقه امامیه
رشته	حقوق خصوصی
دانشجو	مختار کاظمی
استاد راهنما	جواد واحدی زاده
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۹
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل

بررسی تخلف از شرط فعل و آثار آن در حقوق ایران و فقه امامیه عنوان پایان نامه ای است که توسط مختار کاظمی، با راهنمایی جواد واحدی زاده در سال ۱۳۹۹ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل دفاع گردید.

چکیده

همواره در طول تاریخ وفای به عهد و پیمان مورد توجه مردم بوده و در نظام های حقوقی به انحاء گوناگون به آن پرداخته شده است. در حقوق اسلام و در آثار فقها نیز این مهم به عنوان پایه و اساس هر تعهدی به شمار رفته است. بنابراین با توجه به اهمیت وفای به عهد، عقد و شروط مندرج در آن، به نظر اکثر فقها و حقوقدانان مجموعه واحدی هستند که طبق نصوصی همچون المومنون عند شروطهم و اوفوا بالعقود ، هم عقد و هم شرط لازم الوفا هستند. یکی از اقسام شروطی که در ضمن عقد می آیند شرط فعل است که می تواند حقوقی، مادی، مثبت یا منفی باشد. در این رساله در باب شرط فعل حقوقی به عنوان شرطی تخلف پذیر بحث شده سپس به ضمانت اجرای آنپرداخته خواهد شد. خواهیم دید که فقها و حقوقدانان آثار متفاوتی را برای تخلف از شرط فعل حقوقی مثبت و منفی بیان داشته اند. با این وجود در صورتی که یکی از طرفین به تعهدات خود در قالب شرط ضمن عقد عمل ننماید چون غرض مشروط له از درج شرط حاصل نشده است بنا به نظر اکثر حقوقدانان و فقها هر چند ضرری از عدم ایفای تعهد به مشروط له وارد نیاید ولی مخیر به اجبار مشروط علیه به ایفای تعهد و در صورت تعذر اجبار ، فسخ معامله می باشد. در نهایت به این نتیجه خواهیم رسید که عدم نفوذ به معنای غیرنافذ بودن عمل خلاف شرط به عنوان بهترین ضمانت اجرا خواهد بود.

ساختار و فهرست پایان نامه

چکیده

مقدمه

۱–۱: بیان مساله

۱–۲: اهمیت و ضرورت تحقیق

۱–۳: پیشینه تحقیق

۱–۴: اهداف تحقیق

۱–۵: سوال های تحقیق

۱–۶: فرضیه های تحقیق

۱–۷: روش تحقیق

۱–۸:تعاریف واژه ها ۶ فصل اول: کلیات ۱–۱: تعاریف

۱–۱–۱: تعریف شرط در علوم مختلف

۱–۱–۲: تعریف شرط از دیدگاه فقه امامیه

۱–۱–۳: تعریف شرط از دیدگاه حقوقدانان

۱–۲: شرط فعل

۱–۲–۱: انواع شرط فعل

۱–۲–۱–۱: شرط فعل مادی

۱–۲–۱–۲: شرط فعل حقوقی

۲–۱–۱–۲–۱: شرط فعل حقوقی در ضمن عقد لازم

۲–۱–۱–۲–۲: شرط فعل حقوقی در ضمن عقد جایز

۱–۳: صحت و فساد شروط

۱–۳–۱: شرایط صحت شرط

۱–۳–۲: شروط باطل

۱–۳–۲–۱: شروط باطل غیر مبطل عقد

۱–۳–۲–۱–۱:شرط غیر مقدور ۱۸ ۱–۳–۲–۱–۲:شرط بی فایده ۱۸ ۱–۳–۲–۱–۳:شرط غیر مشروع ۱۸ ۱–۳–۲–۲ : شروط باطل مبطل عقد

۱–۳–۲–۲–۱:شرط خلاف مقتضای عقد ۱۹ ۱–۳–۲–۲–۱–۱:شرط خلاف مقتضای ذات عقد ۱۹ ۱–۳–۲–۲–۱–۲:شرط خلاف مقتضای اطلاق عقد ۱۹ ۱–۳–۲–۲–۲:شرط مجهولی که جهل به آن موجب جهل به عوضین شود ۲۰ ۱–۳–۳: سرایت فساد شرط به عقد

۱–۴: مبنای الزام آور بودن شروط

۱–۴–۱: آیه شریفه اوفوا بالعقود

۱–۴–۲: روایات

۱–۴–۲–۱:المومنون عند شروطهم ۲۱ ۱–۴–۲–۲:روایت امام صادق(ع) ۲۲ ۱–۴–۳: اصل اباحه در شروط

۱–۵: ارتباط شرط و قرارداد اصلی

۱–۵–۱: تاثیر لزوم عقد و تعهد اصلی در شرط

۱–۵–۲: تبعیت شرط از عقد یا تعهد اصلی

۱–۵–۳: تبعیت عقد و تعهد اصلی از شرط

۱–۵–۴: استقلال شرط از عقد

فصل دوم:آثار تخلف از شرط فعل حقوقی در فقه ۲–۱: آثار تخلف از شرط فعل مثبت حقوقی

۲–۱–۱: آثار تخلف مشروط علیه در شرط به نفع یکی از طرفین قرارداد

۲–۱–۱–۱: نظریه فسخ معامله توسط مشروط له

۲–۱–۱–۲: نظریه وجوب وفاء به شرط و اجبار ممتنع

۲–۱–۱–۳: نظریه الزام به وفای به شرط یا ثبوت خیار با تخلف مشروط علیه

۲–۱–۱–۴: ارش به عنوان ضمانت اجرای تخلف از شرط

۲–۱–۱–۴–۱:نظریه ی مشهور ۳۶ ۲–۱–۱–۴–۲:نظریه ی غیر مشهور ۳۷ ۲–۱–۲: آثار تخلف مشروط علیه در شرط به نفع ثالث

۲–۱–۲–۱ نظریه عدم امکان اجبار مشروط علیه از سوی ثالث

۲–۱–۲–۲: نظریه امکان اجبار مشروط علیه از سوی ثالث

۲–۱–۲–۳: تخلف از شرط فعل حقوقی که به نفع شخص معین است

۲–۱–۲–۴:نظریه مختار

۲–۲–: آثار تخلف از شرط ترک فعل حقوقی

۲–۲–۱: نظریه صحت معامله خلاف شرط

۲–۲–۱–۱:اصل استصحاب ۴۴ ۲–۲–۱–۲:اقتضای نهی در معاملات ۴۵ ۲–۲–۱–۳:جریان عمومات و دلایل اجرای مفاد هر یک از دو معامله ۴۶ ۲–۲–۲: نظریه بطلان معامله خلاف شرط

۲–۲–۲–۱:روایت المومنون عند شروطهم ۴۶ ۲–۲–۲–۲:اقتضای نهی در فساد معامله ۴۷ ۲–۲–۲–۳:فقدان قدرت و استطاعت شرعی ۴۸ ۲–۲–۳: بررسی برخی مصادیق شرط ترک فعل حقوقی ۵۰ ۲–۲–۳–۱: شرط ترک اعمال خیار مجلس ۵۰ ۲–۲–۳–۱–۱:نظریه ایجاد حق برای مشروط له ۵۳ ۲–۲–۳–۱–۲:حق مشروط له و تصرفات منافی با آن ۵۴ ۲–۲–۳–۱–۲–۱:حکم تصرفات منافی با حق ۵۴ ۲–۲–۳–۱–۲–۲:ضابطه ی تشخیص ۵۵ ۲–۲–۳–۲: شرط عدم اجارهعین مستاجره

فصل سوم: آثار تخلف از شرط فعل حقوقی در حقوق ایران ۳–۱: آثار تخلف از شرط فعل مثبت حقوقی در حقوق ایران

۳–۱–۱: آثار تخلف از شرط فعل حقوقی مثبت نسبت به طرفین قرارداد

۳–۱–۱–۱: آثار تخلف از شرط فعل حقوقی مثبت در قانون

۳–۱–۱–۱–۱: الزام به انجام فعل مشروط

۳–۱–۱–۱–۲: ایجاد حق فسخ

۳–۱–۱–۱–۳: جبران خسارات وارده ناشی از تخلف از شرط فعل حقوقی

۳–۱–۱–۲: آثار تخلف از شرط فعل حقوقی مثبت در رویه قضایی

۳–۱–۲: آثار تخلف از شرط فعل حقوقی مثبت نسبت به اشخاص ثالث

۳–۱–۲–۱: شرط فعل به زیان ثالث

۳–۱–۲–۲: شرط فعل به نفع ثالث

۳–۱–۳: وضعیت حقوقی معامله معارض با شرط فعل حقوقی

۳–۲: آثار تخلف از شرط ترک فعل حقوقی در حقوق ایران

۳–۲–۱: نظریه صحت معامله معارض با شرط ترک فعل حقوقی

۳–۲–۲: نظریه بطلان معامله معارض با شرط ترک فعل حقوقی

۳–۲–۳: نظریه عدم نفوذ معامله معارض با شرط ترک فعل حقوقی

نتیجه گیری

پیشنهاد

فهرست منابع

کلیدواژه ها

• تخلف از شرط
• شرط فعل حقوقی
• ضمانت اجرا
• قاعده ترتیب