بررسی تطبیقی قاعده اقدام درحقوق اسلام با قاعده مشارکت در خطا در حقوق کامن لا
 | |
| عنوان | بررسی تطبیقی قاعده اقدام درحقوق اسلام با قاعده مشارکت در خطا در حقوق کامن لا |
|---|---|
| رشته | حقوق خصوصی |
| دانشجو | فرانک خاکسار |
| استاد راهنما | احمد دیلمی |
| استاد مشاور | محمد صالحی مازندرانی |
| مقطع | کارشناسی ارشد |
| سال دفاع | ۱۳۸۷ |
| دانشگاه | دانشگاه قم |
بررسی تطبیقی قاعده اقدام درحقوق اسلام با قاعده مشارکت در خطا در حقوق کامن لا عنوان پایان نامه ای است که توسط فرانک خاکسار، با راهنمایی احمد دیلمی و با مشاوره محمد صالحی مازندرانی در سال ۱۳۸۷ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه قم دفاع گردید.
چکیده
قاعده اقدام را می توان از جمله قواعدی دانست که در اکثر بحث های فقهی – حقوقی، کاربرد داشته، علاوه بر اسقاط ضمان، از این قابلیت برخوردار می باشد که منجر به زایش قواعد حقوقی دیگر همچون اعراض، ابراء، تحذیر و... شود. علاوه بر آن در زمینه مسیولیت مدنی، بسته به تاثیر سهل انگاری مقدِم در حادثه زیان بار موجب تقلیل یا محرومیت کامل وی از مطالبه خسارت می گردد. در حقوق کامن لا در مقابل این قاعده فقهی، دو قاعده رضایت و مشارکت در خطا نقش آفرینی کرده، هر جا زیان دیده خطری را پذیرفته، سهل انگاری او تنها علت وقوع حادثه زیان بار باشد، موضوع مشمول قاعده رضایت و هرگاه سهل انگاری زیان دیده و زیان زننده با هم سبب وقوع حادثه زیان بار گردند، مشمول قاعده مشارکت در خطا می گردد.
ساختار و فهرست پایان نامه
مقدمه ۱
فصل نخست : مفهوم و ارکان قاعده اقدام و قاعده مشارکت در خطا ۶
بخش نخست : مفهوم قاعده اقدام و ارکان آن ۷
مبحث نخست: مفهوم قاعده اقدام ۷
گفتار نخست: معانی لغوی ۷
گفتار دوم : معنای فقهی ۷
الف – اقدام به رفع ضمان ۷
ب – اقدام به ضمان ۹
مبحث دوم : ارکان قاعده اقدام ۱۱
گفتار نخست : عمل زیان بار مقدِم ۱۱
گفتار دوم : رابطه سببیت بین عمل زیان بار مقدِم ( زیان دیده ) و وقوع خسارت ۱٥
الف – اجتماع سبب و مباشر ۱٦
١ – سبب اقوی ۱۶
٢ – مباشر اقوی ۱۷
ب – اجتماع اسباب ۱۸
١ – تساوی تقصیر زیان دیده و زیان زننده ۱۸
٢ – عدم تساوی تقصیر زیان دیده و زیان زننده ۱۸
گفتار سوم : علم و اراده مقدِم ( زیان دیده ) ۲۳
الف – فراهم آوردن زمینه ورود ضرر از طرف زیان دیده ۲۴
ب – آگاهی زیان دیده به خطر و رضایت به آن ۲۵
مبحث سوم : مسیولیت ناشی از فعل غیر ۲۶
مبحث چهارم : تمایز قاعده اقدام با قواعد مشابه ۲۷
گفتار نخست : رضایت ۲۷
الف – رضایت ورزشکار به شرکت درمسابقات ورزشی ۲۸
ب – رضایت بیمار به درمان ۲۸
گفتار دوم: کاهلی زیان دیده در احتراز از خطر یا کاهش آثار آن ۳۱
مبحث پنجم : بار اثبات تقصیرمقدِم ( زیان دیده ) ۳۲
بخش دوم : قاعده مشارکت در خطا ۳۳
مبحث نخست : پیشینه تاریخی نظریه ۳۳
گفتار نخست : نظریه پمپونیوس ۳۳
گفتار دوم : نظریه مشارکت در خطا ۳۴
گفتار سوم : نظریه آخرین فرصت ۳۵
گفتار چهارم :تصویب کنوانسیون بین المللی قرارداد دریایی ١٩١١ م ۳۷
گفتار پنجم : تصویب رفرم قانونی مشارکت در خطا ۱۹۴۵ م ۳۸
گفتارششم : ظهور نظریه تقصیر نسبی ۳۹
مبحث دوم : مفهوم قاعده مشارکت در خطا ۴۰
مبحث سوم : ارکان قاعده مشارکت در خطا ۴۱
گفتار نخست: تقصیر خواهان (زیان دیده) ۴۲
الف – مفهوم تقصیر ۴۲
ب – معیار استاندارد مراقبت ۴۵
١ – مقایسه معیار مراقبت خواهان و خوانده ۴۶
٢ – معیار مراقبت افراد کهنسال ۴۷
٣ – معیار مراقبت فرد معلول ۴۷
٤ – معیار مراقبت اطفال ۴۹
گفتار دوم : تقصیر خوانده (زیان زننده) ۵۱
گفتار سوم: رابطه سببیت بین سهل انگاری خواهان (زیان دیده) و وقوع خسارت ۵۲
مبحث چهارم : مسیولیت ناشی از فعل غیر ۵۸
مبحث پنجم : تمایز قاعده مشارکت در خطا با برخی از قواعد حقوقی ۵۹
گفتار نخست: قاعده رضایت ۵۹
الف – تفاوتهای بین دو قاعده رضایت و مشارکت در خطا ۶۱
١– از جهت قطعیت نتایج قابل پیش بینی ۶۱
٢– از جهت بار اثبات دعوا ۶۲
٣– از جهت آثار ۶۲
ب – تمایز مفهوم" اطلاع از خطر" و "پذیرش خطر" ۶۲
١– مفهوم اطلاع از خطر ۶۳
٢– مفهوم پذیرش خطر ۶۳
٣– وجوه افتراق دفاع " اطلاع از خطر" و "پذیرش خطر" ۶۵
گفتار دوم : قاعده تکلیف زیان دیده به کاهش خسارت ۶۶
مبحث ششم : بار اثبات دعوا ۶۹
بخش سوم: مقایسه قاعده اقدام و مشارکت در خطا از لحاظ مفهوم و ارکان ۷۰
فصل دوم : مبانی و قلمرو قاعده اقدام و قاعده مشارکت در خطا ۷۲
بخش نخست : مبانی و قلمرو قاعده اقدام ۷۳
مبحث نخست : مبانی قاعده اقدام ۷۳
گفتار نخست : ادله خاص قاعده اقدام ۷۳
الف – روایات ۷۳
ب – بناء عقلا ۷۴
ج – اجماع ۷۵
گفتار دوم : سایر قواعد فقهی ۷۵
الف – قاعده احترام به مال مردم ۷۶
١ – روایات ۷۶
٢ – بناء عقلا ۷۸
٣ – اجماع ۷۸
ب – قاعده اذن ۷۹
ج – قاعده سلطنت ۸۰
د – قاعده تسبیب ۸۰
مبحث دوم : قلمرو قاعده اقدام ۸۱
گفتار نخست : قواعد فقهی مرتبط با قاعده اقدام ۸۴
الف – قاعده اقدام به عنوان مبنای برخی از قواعد فقهی ۸۵
١ – قاعده ابراء ۸۵
٢ – قاعده اعراض ۸۵
٣ – قاعده اسقاط ۸۵
٤ – قاعده استیمان ۸۶
٥ – قاعده تحذیر ۸۶
ب – ارتباط قاعده اقدام با برخی از قواعد فقهی – حقوقی ۸۷
١ – قاعده لاضرر ۸۷
٢ – قاعده احیای اراضی موات ۸۸
گفتار دوم : موضوعات حقوقی مرتبط با قاعده اقدام ۸۹
الف – کاهلی زیان دیده در احتراز از خطر یا کاهش آثار آن ۹۰
ب – پرداخت تعهد طبیعی ۹۰
ج – اقدام مودع بر علیه خود ۹۱
١ – ایداع مال نزد صبی و مجنون ۹۱
٢ – اتخاذ دستورات منجر به ضرر از طرف مودع ۹۲
د – خیارات ۹۳
١ – خیار عیب ۹۴
٢ – خیار غبن ۹۶
ه– – دخالت در امور مالی دیگری بدون اذن ۹۶
١ – پرداخت دین دیگری ۹۶
٢ – ضمانت تبرعی ۹۷
٣ – اداره فضولی مال غیر ۹۷
٤ – معامله فضولی ۹۹
و – غصب ۱۰۱
١ – اقدامات غاصب بر مال مغصوب ۱۰۱
٢ – ابراء ذمه یکی از غاصبان نسبت به عین یا منافع عین توسط مالک ۱۰۲
ز – اسلام آوردن و ارتداد زوجه ۱۰۲
١ – اسلام آوردن زوجه ۱۰۲
٢ – ارتداد زوجه ۱۰۴
ط – نشوز ۱۰۴
ح – تصادف ۱۰۵
١ – تصادف عابر پیاده با وسیله نقلیه ۱۰۶
٢ – تصادف دو وسیله نقلیه ۱۰۹
ی – معامله اضطراری ۱۱۲
ک – خسارات ناشی از کار ۱۱۲
ل – عقد بیمه ۱۱۵
١ – تقویم مال، موضوع بیمه به کمتر از قیمت واقعی آن ۱۱۵
٢ – کوتاهی بیمه گذار در جلوگیری از تشدید خسارت ۱۱۵
٣ – ابطال قرارداد بیمه به دلیل تقلب بیمه گذار ۱۱۶
م – مالیات ۱۱۶
١ – خودداری مالک ( ملک آماده اجاره ) از انعقاد عقد اجاره ۱۱۶
٢ – عدم احیای زمین های بایر در محدوده شهرها توسط مالک ۱۱۷
ن – اقدام زیان بار کودک ۱۱۷
س – اقدام زیان بار مورث ۱۱۹
ق – قاعده اقدام در پرتو آراء دادگاه ها ۱۲۰
مبحث سوم : مستثنیات قاعده اقدام ۱۲۳
گفتار نخست: قواعد فقهی ۱۲۴
الف – قاعده غرور ۱۲۴
ب – قاعده احسان ۱۲۵
ج – قاعده ید ۱۲۶
گفتار دوم : موضوعات حقوقی ۱۲۷
الف – اکراه ۱۲۷
ب – نجات جان یا مال دیگری ۱۲۹
١– نجات مال دیگری ۱۲۹
٢– نجات جان دیگری ۱۲۹
ج – معاملات سفهی ۱۳۲
د – خسارات مشترک دریایی ناشی از انداختن کالاها در دریا ۱۳۳
بخش دوم – مبانی و قلمرو قاعده مشارکت در خطا ۱۳۵
مبحث نخست: مبانی قاعده مشارکت در خطا ۱۳۵
گفتار نخست: رضایت ۱۳۵
گفتار دوم: اصل علیت ۱۳۶
گفتار سوم: انصاف ۱۳۶
الف – دادگاه انصاف ۱۳۷
ب – اصل انصاف ۱۳۸
مبحث دوم : قلمرو قاعده مشارکت در خطا ۱۴۱
گفتار نخست : قاعده مشارکت در خطا در موضوعات خاص ۱۴۳
الف – نقض وظیفه قانونی ۱۴۳
ب – نوشیدن مشروبات الکلی ۱۴۴
١ – سوار شدن بر وسیله نقلیه ای که راننده آن مست می باشد ۱۴۴
٢ – ایراد خسارت به مشروب فروشی ۱۴۴
٣ – نزاع بین افراد مست ۱۴۵
٤ – ایراد خسارت به فرد مست ۱۴۵
ج – عدم استفاده از کمربند و کلاه ایمنی ۱۴۵
د– مشارکت در خطا در شرایط ترافیکی ۱۴۷
١ – برخورد دو وسیله نقلیه ۱۴۷
٢ – برخورد وسیله نقلیه با عابر پیاده ۱۴۸
ه– – تجاوز به ملک دیگری ۱۴۹
و – تحریک ۱۵۱
ز – تلاش برای نجات جان یا مال دیگری ۱۵۲
١ – اقدام به عملیات نجات ضروری باشد ۱۵۳
٢ – عملیات نجات معقولانه صورت گرفته باشد ۱۵۴
ح – خطر کردن از روی ناچاری ۱۵۵
ط – مشارکت در خطا و سالمندان مقیم آسایشگاه ۱۵۷
گفتار دوم : مقایسه قاعده مشارکت درخطا با قواعد مشابه ۱۵۸
الف – قاعده رضایت ۱۵۸
ب – قاعده غیر قانونی بودن ۱۵۹
ج – قاعده تکلیف زیان دیده به کاهش خسارت ۱۶۱
گفتارسوم – مشارکت در خطا و برخی از مشاغل ۱۶۲
الف – مشارکت در خطا کارگران ۱۶۲
ب – مشارکت در خطا و اقدامات پرستاری و مراقبتی ۱۶۶
ج – مشارکت در خطا و عملیات سوزن بانی ۱۷۰
د – قاعده مشارکت در خطا و حسابداران ۱۷۲
مبحث سوم : استثنایات قاعده مشارکت در خطا ۱۷۴
گفتار نخست: نقض تعهدات قراردادی ۱۷۶
گفتار دوم : استفاده نادرست از اموال ۱۷۸
بخش سوم: مقایسه قاعده اقدام و مشارکت در خطا از لحاظ مبانی و قلمرو ۱۸۰
فصل سوم : آثار قاعده اقدام و مشارکت در خطا
بخش نخست : آثار قاعده اقدام ۱۸۴
مبحث نخست: اثر فعل زیان بار مقدِم ( زیان دیده ) بر میزان خسارات قابل مطالبه وی ۱۸۵
گفتار نخست: فعل زیان بار مقدِم ( زیان دیده) به عنوان علت منحصر وقوع خسارت ۱۸۵
گفتار دوم : تقصیر زیان دیده و زیان زننده به عنوان عامل وقوع حادثه زیان بار ۱۸۶
الف – چگونگی تقسیم خسارت بین زیان دیده و زیان زننده مقصر ۱۸۷
١– عدم ورود خسارت به مقدم (زیان زننده) ۱۸۷
٢– ورود خسارت به مقدِم و مقدم (زیان دیده و زیان زننده) ۱۸۹
ب – چگونگی تقسیم خسارت بین زیان دیده و زیان زنندگان متعدد ۱۹۲
مبحث دوم : مسیولیت مفروض ( بدون تقصیر ) زیان زننده و اقدام زیان دیده بر علیه خود ۱۹۳
مبحث سوم : شرط عدم مسیولیت ۱۹۳
گفتار نخست : شرط عدم مسیولیت قراردادی ۱۹۴
گفتار دوم : شرط عدم مسیولیت غیرقرادادی یا قهری ۱۹۵
گفتار سوم : تمیز رضایت زیان دیده از شرط عدم مسیولیت ۱۹۷
بخش دوم : آثار قاعده مشارکت در خطا ۱۹۸
مبحث نخست : تقلیل خسارت ۱۹۹
گفتار نخست : ملاک تقسیم خسارت ۱۹۹
گفتار دوم : چگونگی تقسیم خسارت بین زیان دیده مقصر و خواندگان متعدد ۲۰۲
گفتار سوم : میزان تقلیل خسارت ۲۰۳
مبحث دوم : مسیولیت نوعی عامل ورود زیان و مشارکت در خطا زیان دیده ۲۰۵
مبحث سوم : شرط عدم مسیولیت ۲۰۷
بخش سوم : مقایسه قاعده اقدام و مشارکت در خطا از لحاظ آثار ۲۱۱
نتیجه گیری ۲۱۳
فهرست منابع ۲۱۷
کلیدواژه ها
- مطالعه تطبیقی
- مسیولیت(حقوقی)
- مشارکت
- مسامحه
- اقدام
- زیان دیدن
- قاعده فقهی
- مسیولیت
- تقصیر