بررسی وجوه تشابه و تمایز میان حضانت قیمومت و ولایت در فقه و حقوق ایران

عنوان	بررسی وجوه تشابه و تمایز میان حضانت قیمومت و ولایت در فقه و حقوق ایران
رشته	حقوق خصوصی
دانشجو	پوریا عاطفی
استاد راهنما	محمدرضا شرافت پیما
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۵
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی بندر انزلی

بررسی وجوه تشابه و تمایز میان حضانت قیمومت و ولایت در فقه و حقوق ایران عنوان پایان نامه ای است که توسط پوریا عاطفی، با راهنمایی محمدرضا شرافت پیما در سال ۱۳۹۵ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی بندر انزلی دفاع گردید.

چکیده

برای حمایت از صغار و محجورین راهکارهای متعددی در نظر گرفته شده است، استفاده از نهادهای ولایت و حضانت و در کنار آن نصب قیم برای محجورینی که از حمایت ولی قهری برخوردار نیستند از مهم ترین راهکارهای صیانت از حقوق ایشان در فقه اسلامی و حقوق موضوعه کشورمان بوده است، علیرغم اینکه مبنای تاسیس و هدف اساسی از جعل اختیار و تعهدات برای نهادهای مذکور یکسان بوده و در تمام این نهادها صیانت از حقوق محجورین و حمایت از ایشان در مواردی که ممکن است منتهی به نقض حقوق این افراد به واسطه حجر شود در اولویت قراردارد.از مهم ترین مسایل قابل توجه در خصوص نهادهای حمایتی از کودکان و محجورین این است که شارع و قانون گذار در وهله نخست اهداف متفاوتی از نهادهای مذکور دنبال می کنند ،نتیجه اینکه حقوق و تکالیف آنها با توجه به اهداف شارع متفاوت است ، ضمن اینکه باید توجه داشت در ولایت قهری سمت، قایم به شخص خاص است و این شرط در ویژگی های آن تاثیر گذاشته است و ویژگی های متفاوتی نسبت به سایر نهادهای حقوقی حمایتی به آن بخشیده است ، ویژگی های متفاوت در عمل حقوق و تکالیف متفاوت پدید می آورد بنابراین شناخت تفاوت های ماهیتی و عملی این نهادها یکی از مهم ترین اهداف پژوهش کنونی و مساله اساسی آن به حساب می آید.در این رابطه باید اذعان داشت در عمل مبنای اعمال اختیار و حدود اختیارات و توانایی هر یک با دیگری متفاوت است، به طور کلی مبنای اعمال اختیار ولی قهری قانون است در حالی که مبنای اعمال اختیار قیم حکم قضایی دادگاه می باشد، از سوی دیگر نوع و ماهیت اختیارات نیز در این نهادها متفاوت است، در پژوهش حاضر مشخص شد که در حالی که ماهیت اختیارات ناشی از حضانت مادی و مربوط به نگهداری طفل است ماهیت اختیاراتی که برای ولی قهری، وصی منصوب از طرف وی و قیم ایجاد می شود حقوقی است و بیشتر اختیاراتی در زمینه اداره حقوقی اعمال حقوقی و دارایی های محجور را به ولی یا قیم می دهد، مشخص شد در حدود اختیارات این سه نهاد نیز نهایتا تفاوت هایی وجود دارد، به طور معمول اختیارات ولی قهری قانونی بوده است و عموما تصمیمات ولی نیازی به تصویب از سوی مرجع خاصی ندارد اما در خصوص قیم و یا شخصی که حضانت را بر عهده دارد این حد از آزادی در مدیریت امور محجور قابل تصور نیست، نتیجه اینکه قیم در بسیاری از موارد اگر بخواهد عمل حقوقی خاصی را به نمایندگی از محجور انجام دهد لازم است که اجازه موردی دادگاه را در آن خصوص اخذ نماید.

ساختار و فهرست پایان نامه

فهرست مطالبعنوان صفحهچکیده۱مقدمه۲الف: بیان مساله۴ب: ضرورت اجرای تحقیق۵ج: پیشینه تحقیق۶د: اهداف تحقیق۷ه: سیوال ها ی تحقیق۷ز: فرضیه های تحقیق۸ط: روش تحقیق۸ک: ساختار تحقیق۸فصل اول: وجوه تمایز حضانت، ولایت و قیمومت در فقه۸۱–۱– ماهیت و وجوهِ تمایز، میانِ حضانت و ولایت۹۱–۱–۱– وجوه تمایز میان حضانت و ولایت۱۰۱–۱–۱–۱– مفهوم و هدف ولایت قهری در فقه۱۰۱–۱–۱–۲– تعریف حضانت از منظر فقه و حقوق تطبیق۱۲۱–۱–۱–۳– ویژگی های مادی۱۳۱–۱–۱–۴– ویژگی های حقوقی۱۴۱–۱–۱–۵– وجوه تشابه و تمایز ولایت و حضانت۱۵۱–۱–۲– تفاوت در ماهیت حضانت و ولایت۱۷۱–۱–۲–۱– بند نخست: حق بودن حضانت۱۷۱–۱–۲–۲– حکم بودن حضانت۱۸۱–۱–۲–۳– ماهیت متفاوت ولایت و حضانت۱۹۱–۲– تمایزاتِ فقهیِ ولایت و حضانت۲۲۱–۲–۱– ویژگی های ولایت و حضانت۲۲۱–۲–۱–۱– تمایز در ویژگی های ولایت قهری با دو نهاد حضانت و ولایت۲۲۱–۲–۱–۲– تمایز در ویژگی های حضانت با دو نهاد ولایت و قیمومت۲۴۱–۲–۱–۳– تفاوت در شرایط نگهداری۲۵۱–۲–۱–۴– تاثیر از بین رفتن شرایط نگهداری در ولایت و حضانت۲۶۱–۳– تفاوت در مسیولیت ها۲۸۱–۳–۱– تفاوت در مسیولیت های حضانت کننده و قیم۲۸۱–۳–۱–۱– بیان تفاوت سه نهاد در قالب روابط پدر و مادر۲۸۱–۳–۱–۲– حضانت توسط پدرو جد پدری۳۰۱–۳–۲– وجوه تمایز میان ولایت و قیمومت۳۱۱–۳–۲–۱– تفاوت در حقوق والدین، ناشی از ولایت و قیمومت۳۱۱–۳–۳– تفاوت در وظایف۳۲۱–۳–۴– مبانی قانونی متفاوت آنها در مورد بحث

فصل دوم: وجوه تمایز، میان حضانت، ولایت و قیمومت در حقوق۳۳۲–۱– تفاوت در شرایط ولایت و قیمومت۳۴۲–۱–۱– شرایط متفاوت اعمال ولایت۳۵۲–۱–۱–۱– لزوم اهلیت در تعیین ولی قهری در مقایسه با سایر نهادهای حمایتی۳۵۲–۱–۱–۱–۱– تفاوت در بلوغ ولی قهری با قیم۳۷۲–۱–۱–۱–۲– تفاوت در شرطیت عقل در ولایت قهری و قیمومیت۳۸۲–۱–۱–۱–۳– تفاوت در ملی بودن ولی قهری۳۹۲–۱–۱–۱–۴– شرط بودن رابطه ابوت در ولایت قهری و شرط نبودن آن در قیمومیت۴۰۲–۱–۱–۲– تفاوت عدالت در ولی قهری و قیم۴۰۲–۱–۱–۳– تفاوت عامل اسلامِ ولی قهری با حضانت و قیمومت۴۲۲–۱–۲– تفاوت شرایط حضانت در حقوق با شرایط حضانت کننده و قیم۴۳۲–۱–۲–۱– تفاوت اهلیت حضانت کنند به قیم و ولی قهری۴۳۲–۱–۲–۲– تفاوت شرطیت اسلام در حضانت با دو نهاد ولایت و قیمومت ۴۴۲–۱–۲–۳– تفاوت شرط ملی بودن در حضانت با دو نهاد ولایت و قیمومت۴۵۲–۱–۲–۴– شرطیت عدم ازدواج مادر در حضانت ونبود چنین شرطی در ولایت۴۶۲–۲– تفاوت در حدود اختیارات ولایت و حضانت۴۷۲–۲–۱– وجوه تمایز ولایت و حضانت از حیث آثار و اختیارات در حقوق۴۷۲–۲–۱–۱– آثار و اختیارات ناشی از ولایت در حقوق و تمایز آن با حضانت۴۷۲–۲–۱–۲– آثار و اختیارات ناشی از حضانت درحقوق و تمایز آن با ولایت۴۸۲–۲–۱–۳– وجوه تمایز، تکالیف مالی و غیر مالی ولایت و حضانت۴۸۲–۲–۱–۴– وجوه تمایز معیارهای حقوقی در تعیین مسیول حضانت از طفل با ولایت۴۸۲–۲–۲– وجوه تمایزمیان شرایط ولایت وقیمومت در حقوق۵۰۲–۲–۲–۱– تفاوت در شرایط انتخاب قیم با شرایط دو نهاد ولایت و قیمومت۵۰۲–۲–۲–۲– تفاوت در شرایط ولایت و قیمومت درحقوق۵۰۲–۲–۳– وجوه تمایز ولایت و قیمومت از حیث آثار و اختیارات۵۱۲–۲–۳–۱– تفاوت در آثار و اختیارات ناشی از ولایت و قیمومت از حیث مادی۵۱۲–۲–۳–۲– تفاوت در آثار و اختیارات ناشی از ولایت و قیمومت از حیثِ حقوقی۵۱۲–۲–۳–۳– تفاوت در محِق بودنِ حق الزحمه در ولایت و قیمومت۵۲۲–۲–۴– وجوه تمایزمیان شرایط قیمومت و حضانت در حقوق۵۲۲–۲–۴–۱– شرایط قیم۵۲۲–۲–۴–۲– بودن عنصر مداخله قضایی در قیمومت و نبود آن در ولایت و حضانت۵۳۲–۲–۴–۳– نبودن عنصر رابطه ی نسبی در قیمومت بر خلاف ولایت۵۳فصل سوم: وجوه تشابه، میان قیمومت، ولایت و حضانت در فقه۵۴۳–۱– وجوه تشابه، میان ولایت وقیمومت۵۵۳–۱–۱– تشابه در اختیارات حقوقی۵۵۳–۱–۱–۱– امکان معامله با محجور۵۶۳–۱–۱–۲– نیابتی بودنِ ولایت قیم۵۷۳–۱–۲– وجوه تشابه، میان ولایت و حضانت در فقه۵۸۳–۱–۲–۱– تشابه در اختیار فقهی، ولایت و حضانت۵۸۳–۱–۲–۲– وجوه تشابه، میان ولایت و حضانت از حیث آثارو اختیارات فقهی۶۰۳–۲– وجوه اشتراک ولایت، حضانت و قیمومت۶۱۳–۲–۱– وجوه تشابه، میان حضانت و قیمومت در فقه۶۱۳–۲–۱–۱– مبانی مشترک حمایتی در ولایت و حضانت و قیمومت۶۱۳–۲–۱–۲– مسیولیت مشترک میان حضانت و قیمومت ۶۳۳–۲–۲– وجوه تشابه، میان حضانت، ولایت و قیمومت از حیث شرایطِ حکمی در فقه۶۴۳–۲–۲–۱– شرط بودن عقل در هر سه نهاد۶۴۳–۲–۲–۲– شرطیت ایمان (اسلام) و ولایت در خصوص اهل ذمه در هر سه نهاد۶۴۳–۲–۲–۳– اشتراک شرطیت عدالت در خصوص ولی قهری و حضانت کننده۷۰فصل چهارم: وجوه تشابه، میان قیمومت، ولایت و حضانت در حقوق۷۲۴–۱– وجوه تشابه، میان ولایت و قیمومت۷۳۴–۱–۱– وجوه تشابه، میان ولایت و قیمومت از حیثِ آثار و اختیارات حقوقی۷۵۴–۱–۱–۱– وجوه تشابه ولایت، حضانت و قیمومت در قالب امکان معامله با محجور۷۷۴–۱–۲– وجوه تشابه، میانِ ولایت و حضانت از حیث آثار و اختیارات حقوقی۸۳۴–۱–۲–۱– مبانی مشترک حمایتی ولی، قیم و حضانت کننده۸۸۴–۱–۲–۲– امکان عزل ولی قهری۸۸۴–۲– وجوه تشابه، میانِ قیمومت و حضانت۹۰۴–۲–۱– وجوهِ تشابه، میانِ قیمومت و حضانت از حیث آثار و اختیاراتِ حقوقی۹۰۴–۲–۲– وجوهِ تشابه، میانِ حضانت، ولایت و قیمومت، ناشیِ از اِعمالِ نقشِ دادگاه۹۲۴–۲–۲–۱– اِعمال نقش در نصبِ قیم۹۲۴–۲–۲–۲– اِعمال نقش در تعیینِ حضانت۹۴۴–۲–۲–۳– اِعمال نقش در عزلِ ولیِ قهری۹۷۵– نتیجه گیری۱۰۱۶– پیشنهادها۱۰۴۷– فهرست منابع و مآخذ۱۰۶

کلیدواژه ها

• ولایت، قیمومت، حضانت
• وصی، محجور