بررسی و تحلیل حقوقی مسوولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان در قبال بیماران در پرتو صیانت از حقوق خصوصی

عنوان	بررسی و تحلیل حقوقی مسوولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان در قبال بیماران در پرتو صیانت از حقوق خصوصی
رشته	حقوق خصوصی
دانشجو	رحیم پورحسن
استاد راهنما	رحیم وکیل زاده
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۴
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمی

بررسی و تحلیل حقوقی مسوولیت مدنی پزشکان و پیراپزشکان در قبال بیماران در پرتو صیانت از حقوق خصوصی عنوان پایان نامه ای است که توسط رحیم پورحسن، با راهنمایی رحیم وکیل زاده در سال ۱۳۹۴ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمی دفاع گردید.

چکیده

تعهداتی که پزشک در درمان بیمار دارد، اعم از اینکه با رضایت بیمار یا بدون رضایت او شروع به درمان نماید، یکسان است و میزان خسارت قابل جبران نیز در هر دو صورت، به طور مقطوع در قانون تعیین شده است. لذا تعیین نهایی قراردادی یا قهری بودن مسیولیت پزشک مشکل است. تاکید قانونگذار بر ضرورت حصول رضایت بیمار در مشروعیت اعمال پزشکی و پیش بینی شرط برایت نظریه قرارداری بودن مسیولیت پزشک را تقویت می نماید و تعهدات قانونی و حرفه ای پزشک به عنوان تعهدات قانونی مترتب بر قرارداد به حساب می آید. رابطه پزشک و بیمار، قرارداد خصوصی موضوع ماده ۱۰ قانون مدنی است و با در نظر گرفتن طبیعت خاص خود، تابع شرایط عمومی صحت قراردادها است. پزشک به موجب قرارداد مذکور متعهد به درمان بیمار می گردد و در راه رسیدن به شفای بیمار، با رعایت موازین فنی و علمی و نظامات دولتی و آگاه نمودن بیمار از آثار و نتایج معالجه تلاش می نماید. به دست نیامدن نتیجه مطلوب، فی نفسه دلالتی بر نقض قرارداد و تحقق مسیولیت پزشک ندارد و باید تقصیر پزشک ثابت گردد. قانونگذار بنا به مصالحی، صرف ورود خسارت به بیمار را اماره ی تقصیر و مسیولیت پزشک قرارداد (ماده ۳۱۹ قانون مجازات اسلامی) و پزشک برای رهایی از مسیولیت باید عدم تقصیر خود و به طریق اولویت قطع رابطه ی سببیت را ثابت نماید. برای تعدیل مسیولیت مفروض پزشک، در ماده ی ۳۲۲ همان قانون، اجازه داده شده است که پزشک قبل از شروع به درمان از بیمار تحصیل برایت نماید. شرط برایت باعث معافیت پزشک از مسیولیت ناشی از تقصیر خود نمی گردد و فقط اماره ی تقصیر و فرض مسیولیتی را که از ماده ۳۱۹ استنباط گردید تا حد مسیولیت مبتنی بر تقصیر تقلیل می دهد. بدین ترتیب نه مسیولیت پزشک مسیولیتی مطلق و بدون تقصیر است و نه شرط برایت رافع تقصیرات پزشک در درمان است.باید افزود که نیاز به قانونی درباره ی رابطه پزشک و بیمار و مفاد تعهد دو طرف و مسیولیتهای ناشی از نقض آنها احساس می شود تا اینکه قانون به همراه اخلاق و عرف بتواند زمینه ایجاد حقوق پزشکی مناسبی را در یکی از حساس ترین روابط انسانی و اجتماعی فراهم آورد.

ساختار و فهرست پایان نامه

فهرست مطالب عنوان صفحه چکیده

الف) مقدمه

ب) بیان مساله

پ) اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

ت) اهداف تحقیق

ث) سوالات تحقیق

ج) فرضیه های تحقیق

چ) روش تحقیق

فصل اول: کلیات و مفاهیم ۱–۱– بررسی

۱–۲– حقوق

۱–۳– پزشک

۱–۳–۱– پزشک خطاکار

۱–۳–۲– نظریه مشهور

۱–۳–۳– استدلال نظر فقها

۱–۳–۴– نظریه غیرمشهور

۱–۴– بیمار

۱–۵– مسیولیت

۱–۵–۱– تعریف لغوی

۱–۵–۲– تعریف مسیولیت در قرآن کریم

۱–۵–۳– تعریف مسیولیت در اصطلاح

۱–۵–۴– تعریف مسیولیت از نظر حقوقدانان

۱–۵–۵– تعریف مسیولیت از نظر فقها

۱–۶– انواع مسیولیت

۱–۶–۱– مسیولیت اخلاقی

۱–۶–۲– مسیولیت حقوقی

۱–۶–۲–۱– مسیولیت مدنی

۱–۷– مبانی مسیولیت مدنی

۱–۸– پیشینه مسیولیت پزشکی

۱–۸–۱– پیشینه مسیولیت پزشکی در فقه

۱–۹– مسیولیت پزشکی

۱–۹–۱– علل تحقق مسیولیت پزشکی

۱–۹–۲– مفهوم خطای پزشکی

۱–۹–۳– معیار و میزان خطا

۱–۹–۴– اثبات خطا

۱–۹–۵– مفهوم خطا در قانون

۱–۹–۵–۱– بی احتیاطی

۱–۹–۵–۲– بی مبالاتی

۱–۹–۵–۳– عدم مهارت

۱–۹–۶– ایجاد ضرر

۱–۹–۶–۱– ضرر مادی

۱–۹–۶–۲– ضرر معنوی

۱–۹–۷– سببیت قابل احراز

۱–۱۰– تعریف مسیولیت کیفری

۱–۱۱– تفاوت مسیولیت مدنی و کیفری

۱–۱۲– شباهت مسیولیت مدنی و کیفری

۱–۱۳– تقسیمات مسیولیت مدنی

۱–۱۳–۱– قراردادی یا عهدی

۱–۱۳–۲– غیر قراردادی یا قهری

۱–۱۳–۳– مسیولیت انضباطی

۱–۱۴– برایت

۱–۱۵– رضایت

فصل دوم: بررسی قواعد فقهی و حقوقی و روایات مرتبط با مسیولیت پزشک ۲–۱– قاعده غرور

۲–۲– قاعده لاضرر

۲–۳– قاعده احسان

۲–۴– قاعده اتلاف

۲–۵– قاعده تسبیت

۲–۶– طبابت واجب کفایی

۲–۶–۱– بررسی اقوال فقها

۲–۶–۲– روایات

۲–۷– مسیولیت پزشک در فقه و اهل سنت

۲–۷–۱– پزشک جاهل

۲–۷–۲– تخصص و مهارت پزشک

۲–۷–۳– پزشک ماهر و متخصص

۲–۷–۴– اذن شرع

۲–۷–۵– اذن بیمار یا اولیاء بیمار

۲–۷–۶– مسیولیت پزشک متخصص

۲–۸– جرم بودن خطای پزشکی

۲–۸–۱– مرحله تشخیص

۲–۸–۲– خطا در معالجه

۲–۸–۳– خطا در عمل جراحی

۲–۸–۴– جراحی زیبایی

۲–۹– ورود خسارت

۲–۹–۱– مفهوم رابطه سببیت

۲–۹–۲– تسبیب در معالجه پزشک

۲–۱۰– قاعده لاضرر

۲–۱۰–۱– معنای ضرر و ضرار

۲–۱۰–۲– مدارک و مستندات قاعده لاضرر

۲–۱۰–۲–۱– قرآن

۲–۱۰–۲–۲– روایات

۲–۱۰–۲–۳– اجماع

۲–۱۰–۲–۴– قلمرو قاعده،لاضرر در حقوق ایران

۲–۱۰–۲–۵– اقسام ضرر

۲–۱۰–۳– دلایل جواز مطالبه ضرر معنوی

۲–۱۱– قاعده اتلاف

۲–۱۱–۱– مستندات قاعده اتلاف

۲–۱۱–۱–۱– کتاب

۲–۱۱–۱–۲– روایات

۲–۱۱–۱–۳– اجماع

۲–۱۱–۱–۴– بناء عقلاء

۲–۱۱–۲– جریان قاعده اتلاف در روابط بین پزشک و بیمار

۲–۱۲– قاعده تسبیب

۲–۱۲–۱– تعریف تسبیب

۲–۱۲–۲– جریان قاعده تسبیب در روابط بین پزشک و بیمار

۲–۱۳– قلمرو قاعده احسان

۲–۱۳–۱– نظریه دفع ضرر

۲–۱۳–۲– نظریه جلب منفعت

۲–۱۳–۳– نظریه مختار

۲–۱۳–۴– آیا گرفتن اجرت در مقابل احسان جایز است یا نه؟

۲–۱۴– اصول چهارگانه خسارت از رابطه بین بیمار و طبیب

۲–۱۵– تعهدات طبیب

۲–۱۵–۱– تعهد به وسیله

۲–۱۵–۲– تعهد به نتیجه

فصل سوم: جزییات مسیولیت مدنی پزشک و پیراپزشک از منظر قوانین موضوعه ۳–۱– رضایت

۳–۱–۱– رضایت صریح

۳–۱–۲– رضایت ضمنی

۳–۱–۳– رضایت کتبی

۳–۱–۴– رضایت شفاهی

۳–۲– قلمرو رضایت

۳–۳– آگاهانه بودن رضایت

۳–۴– اثبات رضایت

۳–۵– شرایط رضایت نامه معتبر

۳–۶– مواردی که رضایت معاینه شونده لزومی ندارد

۳–۷– استثنایات حکومتی

۳–۸– مفهوم برایت

۳–۸–۱– ماهیت برایت

۳–۸–۲– انواع شرط برایت

۳–۸–۲–۱– شرط عدم مسیولیت

۳–۸–۳– شرط عدم مسیولیت،ابراء مالم یجب است

۳–۸–۴– اسقاط عالم یجب

۳–۸–۵– شرایط برایت ۵۰ ۳–۸–۵–۱– اهلیت ابراء کننده ۵۰ ۳–۸–۵–۲– چگونگی برایت

۳–۸–۵–۳– زمان برایت

۳–۸–۶– شرایط اعتبار شرط برایت

۳–۸–۶–۱– وجود قصد رضاء

۳–۸–۶–۲– اعتبار قصد و رضاء

۳–۸–۷– اخذ برایت و اشکالات وارده

۳–۸–۷–۱– قتل ناشی از اعمال جراحی

۳–۹– آیا عدم نفع ضرر است؟

۳–۱۰– افشاء اسرار بیمار توسط پزشک

۳–۱۰–۱– عدم افشاء اسرار بیمار

۳–۱۰–۲– ارکان مسیولیت افشای اسرار پزشکی

۳–۱۰–۲–۱– سر

۳–۱۰–۲–۲– شخصیت مرتکب

۳–۱۰–۲–۳– افشاء اسرار بیمار

۳–۱۰–۳– موارد جواز افشاء سر

۳–۱۰–۳–۱– رضایت بیمار

۳–۱۰–۳–۲– اعلام بیماری واگیردار

۳–۱۱– تحلیل مسیولیت پزشکی در قانون مجازات اسلامی

۳–۱۲– تعیین منابع حاکم بر قواعد جزایی مسیولیت پزشک

۳–۱۲–۱– منابع اصلی قواعد مسیولیت جزایی پزشک

۳–۱۲–۱–۱– قانون

۳–۱۲–۱–۲– رویه قضایی

۳–۱۲–۱–۳– فتاوای معتبر فقهی

۳–۱۳– منابع فرعی قواعد مسیولیت جزایی پزشک

۳–۱۳–۱– عرف

۳–۱۳–۲– عقاید علماء حقوق

۳–۱۴– مبانی معافیت اعمال پزشکان و پیراپزشکان از تعقیب مدنی و جزایی در حقوق موضوعه

۳–۱۴–۱– فقدان قصد مجرمانه و سوء نیت

۳–۱۴–۲– وجود اضطرار

۳–۱۴–۳– رضایت بیمار

۳–۱۴–۴– قصد درمان

۳–۱۴–۵– مشروعیت اعمال پزشکی

۳–۱۴–۶– داشتن مجوز قانونی اشتغال به امور پزشکی

۳–۱۴–۷– اجازه قانون

۳–۱۵– مراجع و نحوه رسیدگی به سوء درمان در حقوق موضوعه

۳–۱۶– افزایش دعاوی و شکایت از متصدیان درمانی

۳–۱۷– مراجع رسیدگی کننده به تخلفات متصدیان امور پزشکی و پیراپزشکی

۳–۱۷–۱– مراجع قضایی اختصاصی

۳–۱۷–۲– سازمان نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران

۳–۱۸– وظایف و اختیارات در خصوص حفظ حقوق بیماران

۳–۱۹– هییت های انتظامی نظام پزشکی

۳–۲۰– تجدید نظر از احکام هییت بدوی

۳–۲۱– تخلفات انتظامی پزشکان و پیراپزشکان

۳–۲۲– مجازات های انتظامی نظام پزشکی

۳–۲۳– تخلفات انتظامی

۳–۲۴– آیین دادرسی

۳–۲۵– علل شکایت از متصدیان درمانی

۳–۲۶– واهمه از علل طرح دعوی بیمار علیه متصدی درمانی

۳–۲۷– روش های پیشگیری از ازدیاد طرح دعوی

۳–۲۸– بیمه مسیولیت مدنی

۳–۲۸–۱– بیمه مسیولیت مدنی پزشک

۳–۲۹– پیشنهادات

۳–۳۰– نتیجه گیری

منابع

پیوست ها

چکیده انگلیسی

کلیدواژه ها

• پزشک
• پیراپزشک
• بیمار
• مسیولیت
• قرارداد

مواد مرتبط

• ماده ۱۰ قانون مدنی