تحلیل نقش حمایتی قانون حمایت خانواده و دادگاه های خانواده با اشاره به قانون مدنی

عنوان	تحلیل نقش حمایتی قانون حمایت خانواده و دادگاه های خانواده با اشاره به قانون مدنی
رشته	حقوق خصوصی
دانشجو	مهران شفیعی
استاد راهنما	بهشید ارفع نیا
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۴
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

تحلیل نقش حمایتی قانون حمایت خانواده و دادگاه های خانواده با اشاره به قانون مدنی عنوان پایان نامه ای است که توسط مهران شفیعی، با راهنمایی بهشید ارفع نیا در سال ۱۳۹۴ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی دفاع گردید.

چکیده

امروزه دعاوی خانوادگی بخش عمده ای از پرونده های مطروحه در دادگستری ها را به خود اختصاص داده است.که این دعاوی، با توجه به مقررات جاری، می بایست در دادگاه های خانواده رسیدگی شود. متاسفانه عدم توسعه دستگاه قضایی و رشد روز افزون اختلافات خانوادگی موجب شده است که روند رسیدگی در محاکم خانواده بسیار طولانی شود که این خود موجب بروز مشکلاتی برای طرفین دعوا خواهد بود. نویسندگان قانون جدید حمایت خانواده هدف از تدوین آن را، رفع مشکلات موجود، برطرف کردن خلاهای قانونی و از بین بردن کاستی ها و نواقص قوانین و مقررات حاکم بر حقوق خانواده بیان نموده اند. پژوهش حاضر از یک سو با مطالعه قانون حمایت خانواده، تحولات صورت گرفته در حوزه قوانین شکلی خانواده را بیان داشته است. از سوی دیگر، به بررسی این موضوع پرداخته است که قانون مزبور، تا چه حد می تواند به اهداف خود جهت رفع مشکلات حوزه قوانین خانواده و حمایت از نهاد خانواده دست یابد. براساس این پژوهش، اگر چه قانون حمایت خانواده، اقدامات مثبتی را جهت رفع مشکلات حوزه قوانین خانواده لحاظ نموده است؛ اما به نظر می رسد این اقدامات نه تنها کافی نمی باشد؛ بلکه در برخی از موارد، تحولات صورت گرفته، با اهداف شکل گیری قانون مزبور نظیر حمایت از بانوان و کودکان، تخصصی نمودن رسیدگی به دعاوی خانوادگی و کاهش اطاله دادرسی، منافات دارد و قانون را از دست یابی به اهداف مورد نظر خود باز می دارد. لذا پژوهش حاضر، با لحاظ جمیع این نکات، ضمن بیان نقاط منفی قانون حمایت خانواده، پیشنهاداتی را جهت رفع مشکلات و ابهامات آن ارایه داده است.

ساختار و فهرست پایان نامه

عنوان صفحه

کلیات طرح ۱

۱ مقدمه ۱

۲ بیان مساله ۴

۳ اهداف تحقیق ۵

۴ اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن ۵

۵ سوالات تحقیق ۶

۶ فرضیه های تحقیق ۷

۷ سابقه تحقیق ۸

۸ روش تحقیق ۹

۹ روش تجزیه و تحلیل ۱۰

۱۰ ساختار تحقیق ۱۰

فصل اول: قانون قابل اجرا نسبت به خانواده ۱۱

۱–۱ مفاهیم مرتبط و اهمیت خانواده ۱۱

۱–۱–۱ مفهوم خانواده ۱۲

۱–۱–۲ اهمیت خانواده ۱۴

۱–۱–۳ قانون حمایت کننده از خانواده و سابقه آن ۱۷

۱–۱–۴ مفهوم ازدواج در حقوق و فقه ۲۱

۱–۱–۵ طلاق از منظر حقوق و فقه ۲۳

۱–۱–۶ قانون مدنی و سابقه تاریخی قوانین مربوط به خانواده ۲۵

۱–۲ هدف قواعد حقوق در خانواده ۲۹

۱–۳ قانون جدید و حمایت از کانون خانواده ۳۰

۱–۴ نوآوری های قانون جدید حمایت خانواده ۳۱

۱–۴–۱ تعدد قضات در دادگاه خانواده ۳۳

۱–۴–۲ احیای نهاد نامزدی ۳۵

۱–۴–۳ ایجاد صلاحیت های جدید ۴۰

۱–۴–۴ معافیت از پرداخت هزینه دادرسی ۴۱

۱–۴–۵ عدم الزام به رعایت تشریفات و شیوه های جدید در ابلاغ ۴۲

۱–۴–۶ فراهم آوردن امکان سازش برای زوجین ۴۳

۱–۴–۷ ایجاد مراکز مشاوره خانوادگی ۴۴

۱–۴–۸ موارد الزام به ثبت ازدواج موقت ۴۶

۱–۴–۹ تعیین حقوق وظیفه و مستمری ۴۷

۱–۴–۱۰ حکومت ماده ۴۵ قانون جدید بر ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی ۴۸

۱–۵ نقاط ضعف قانون جدید ۵۰

۱–۵–۱ مشخص نشدن مواد ناسخ و منسوخ ۵۳

۱–۵–۲ عدم تعیین شرایط مناسب برای قضات ۵۶

۱–۵–۳ کاهش حمایت از مهریه ۵۶

۱–۵–۴ سکوت قانون جدید در مورد تعدد زوجات ۵۹

۱–۵–۵ تجویز عملی توافقات مضر نظام خانواده برای زوجین ۶۴

۱–۵–۶ عدم الزام به جلب نظر روان پزشک در مورد حضانت ۶۵

۱–۵–۷ عدم اصلاح قوانین مربوط به ازدواج کودکان ۶۶

۱–۵–۸ مجازات های کیفری در روابط زناشویی ۶۷

فصل دوم: مرجع صالح در دعاوی خانواده و آیین دادرسی ۶۹

۲–۱ پیشینه دادگاه خانواده ۷۱

۲–۲ دادگاه خانواده تنها مرجع صالح در دعاوی خانواده ۷۳

۲–۲–۱ ضرورت تاسیس دادگاه اختصاصی خانواده ۷۴

۲–۲–۲ دادگاه های خانواده مرجعی اختصاصی ۷۵

۲–۲–۳ اصول حاکم بر تشکیل دادگاه اختصاصی خانواده ۷۸

۲–۲–۳–۱ جداسازی دادگاه های خانواده از دادگاه های عادی ۷۹

۲–۲–۳–۲ استفاده از قضات ویژه ۷۹

۲–۲–۳–۳ ایجاد تشکیلات خاص در معیت دادگاه خانواده ۸۱

۲–۳ واحدهای مرتبط با دادگاه خانواده ۸۲

۲–۳–۱ شورای حل اختلاف ۸۳

۲–۳–۲ داوری و نقش آن در رفع اختلافات خانوادگی ۸۵

۲–۳–۲–۱ داوری در قوانین موضوعه ۸۹

۲–۳–۲–۲ موضع قانون حمایت خانواده نسبت به داوری ۹۳

۲–۳–۳ مراکز مشاوره خانوادگی ۹۴

۲–۴ قواعد صلاحیت در دادگاه خانواده ۹۵

۲–۴–۱ صلاحیت ذاتی و محلی دادگاه خانواده ۹۵

۲–۵ آیین دادرسی دادگاه خانواده ۹۶

۲–۶ دعاوی مربوط به اختلافات خانوادگی ۹۷

۲–۶–۱ اذن در نکاح ۹۸

۲–۶–۲ شروط ضمن عقد نکاح ۱۰۲

۲–۶–۲–۱ خصوصیات شرایط ضمن عقد نکاح ۱۰۳

۲–۶–۲–۲ ضمانت اجرای شرط فعل در ضمن عقد نکاح ۱۰۶

۲–۶–۲–۳ شرط عدم ازدواج مجدد ۱۰۶

۲–۶–۳ اجازه دادگاه در ازدواج مجدد ۱۰۷

۲–۶–۴ دعوای الزام به ثبت رسمی طلاق ۱۱۰

۲–۶–۵ استرداد جهیزیه ۱۱۲

۲–۶–۶ مطالبه مهریه ۱۱۴

۲–۶–۷ مطالبه نفقه ۱۱۶

۲–۶–۸ مطالبه اجرت المثل و نحله ۱۱۹

۲–۶–۹ الزام به تمکین ۱۲۷

فصل سوم: طلاق در قانون و دادگاه های خانواده ایران ۱۳۰

۳–۱ موجبات طلاق ۱۳۰

۳–۱–۱ طلاق به اراده مرد ۱۳۱

۳–۱–۱–۱ محدودیت اختیار مرد در طلاق ۱۳۳

۳–۱–۱–۲ تغییر و تحول قوانین مربوط به طلاق ۱۳۴

۳–۱–۲ طلاق به توافق زن و مرد ۱۳۵

۳–۱–۳ طلاق به درخواست زوجه ۱۳۸

۳–۲ جلوگیری از اعمال حق طلاق ۱۳۹

۳–۲–۱ ماده ۱۱۳۰ مصوب ۱۳۱۴ ۱۴۰

۳–۲–۲ تبصره الحاقی به ماده ۱۱۳۰(قاعده عسر و حرج) ۱۴۱

۳–۳ تعریف عسر و حرج ۱۴۲

۳–۴ مستندات فقهی عسر و حرج ۱۴۴

۳–۴–۱ آیات قرآن ۱۴۴

۳–۴–۲ روایات ۱۴۵

۳–۴–۳ عقل ۱۴۶

۳–۵ سوءاستفاده های ناشی از ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی ۱۴۷

۳–۶ اثبات عسر و حرج در دادگاه ۱۴۸

۳–۷ مصادیق عسر و حرج و ضمانت اجرای آن ۱۴۸

۳–۷–۱ ترک زندگی خانوادگی ۱۵۱

۳–۷–۲ عدم پرداخت نفقه به زوجه ۱۵۲

۳–۷–۳ سو معاشرت شوهر ۱۵۴

۳–۷–۴ اختیار همسر دیگر از طرف شوهر ۱۵۵

۳–۷–۵ موارد دیگر استناد به قاعده عسر و حرج ۱۵۶

۳–۸ طلاق های غیر موجه و ظالمانه ۱۵۷

۳–۸–۱ نمونه آرای دادگاه های خانواده علیه زنان ۱۵۸

۳–۸–۲ نقد ساختار نظام حقوقی– سیاسی ایران ۱۶۵

۳–۹ شرایط قانونی و رسیدگی به طلاق در دادگاه ۱۶۷

نتیجه گیری ۱۶۹

پیشنهادات ۱۷۳

منابع ۱۸۰

کلیدواژه ها

• قانون حمایت خانواده
• اعسار
• آیین دادرسی
• دادگاه خانواده
• مهریه
• ازدواج
• حمایت خانواده
• رابطه زناشویی
• طلاق
• قانون مدنی

مواد مرتبط

• ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی
• ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی