تحلیل و بررسی مبانی در بکارگیری قواعد عقلی در استنباط فقهی
 | |
| عنوان | تحلیل و بررسی مبانی در بکارگیری قواعد عقلی در استنباط فقهی |
|---|---|
| نویسنده | علیرضا نوروزی محمد حسن حائری محمد تقی قبولی درافشان |
| محور موضوعی | حقوق اسلامی |
| سال نشر | ۱۴۰۰ |
| منتشر شده در | نشریه مطالعات فقه و حقوق اسلامی |
| دوره | ۱۳ |
| شماره | ۲۴ |
| دانلود مقاله | دانلود از سایت نشریه |
تحلیل و بررسی مبانی در بکارگیری قواعد عقلی در استنباط فقهی مقاله ای از علیرضا نوروزی، محمد حسن حائری و محمد تقی قبولی درافشان که در شهریور 1400 و در شماره 24 فصلنامه نشریه علمی مطالعات فقه و حقوق اسلامی منتشر شده است.
چکیده
استناد به قواعد عقلی در استنباط فقهی، مورد مناقشه بسیاری از حکیمان و فقیهان متأخّر واقع شده و عمدتاً با اشکال خلط میان حقایق و اعتباریات، به استدلال های عقلی مجتهدان در آثار فقهی و اصولی مناقشاتی وارد کرده اند. با استقراء در این خصوص به سه دیدگاه مهم دست می یابیم: منع کلّی استفاده از قواعد عقلی در استنباط فقهی، عدم منع از استناد به قواعد عقلی، و قول به تفصیل میان قواعد عقلی.
اتّخاذ مبنا در این مسأله، مبتنی بر تحلیل دو بحث صغروی و کبروی است؛ بحث صغروی از این که آیا گزاره های اصولی و فقهی، حقیقی است یا اعتباری؟ و در فرض اعتباری بودن، بحث کبروی پیرامون این که آیا استناد به قواعد عقلی در اعتباریّات صحیح است یا خیر؟
در این نوشتار، با هدف تمرکز بر جایگاه قواعد عقلی در استنباط فقهی، به دفاع از اصولیان عقلگرا برآمده و ضمن تحلیل مبانی و ادلّه در دو بحث صغروی و کبروی، به اشکال خلط حقایق و اعتباریّات پاسخ داده و درصدد اثبات این فرضیه بر می آئیم که در راستای استنباط احکام فقهی، بر اساس پشتوانه حقیقی ای که اعتباریّات شرعی دارند می توانیم از قواعد علوم حقیقی و عقلی استفاده کنیم و در این راستا، ضابطه و نظریّه تفصیلی جدیدی را برای استناد به قواعد عقلی در استنباط احکام شرعی بیان خواهیم کرد.
کلیدواژه ها
- اعتباریات
- قواعد عقلی
- قواعد فلسفی
- استنباط فقهی
- مبادی استنباط
- فلسفه اصول