ماهیت سهام و آثار آن در معاملات بازار سرمایه در حقوق ایران و فقه امامیه با مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی انگلیس و آمریکا
 | |
| عنوان | ماهیت سهام و آثار آن در معاملات بازار سرمایه در حقوق ایران و فقه امامیه با مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی انگلیس و آمریکا |
|---|---|
| رشته | حقوق خصوصی |
| دانشجو | سیدمحمد امین زاده |
| استاد راهنما | ربیعا اسکینی |
| استاد مشاور | سیدمصطفی مصطفوی، سیدبهزاد پورسید |
| مقطع | دکتری |
| سال دفاع | ۱۳۹۶ |
| دانشگاه | دانشگاه امام صادق علیه السلام |
ماهیت سهام و آثار آن در معاملات بازار سرمایه در حقوق ایران و فقه امامیه با مطالعه تطبیقی در نظام حقوقی انگلیس و آمریکا عنوان رساله ای است که توسط سیدمحمد امین زاده، با راهنمایی ربیعا اسکینی و با مشاوره سیدمصطفی مصطفوی و سیدبهزاد پورسید در سال ۱۳۹۶ و در مقطع دکتری دانشگاه امام صادق علیه السلام دفاع گردید.
چکیده
سهام به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای تامین مالی در بازار سرمایه محسوب می گردد. مهمترین چالش حقوقی در خصوص معاملات سهام، تبیین ماهیت فقهی – حقوقی این ورقه بهادار است؛ به گونه ای که شاید بتوان آن را مبنای مباحث حقوقی در این زمینه دانست. اظهارنظر در مورد صحت یا عدم صحت بیع سهام، اجاره سهام، رهن سهام، وقف سهام و .... منوط به روشن ساختن چیستی سهام است. نظرات حقوقدانان در باب ماهیت سهام، متشتت بوده و مباحث مربوط به آن پراکنده است. در بخش اول این رساله ضمن استقرای نظرات مختلف، دیدگاه های گوناگون دسته بندی شده و پس از بیان هر یک از نظرات، به نقد و بررسی آن پرداخته شده است. در نهایت با بیان مقدمات فقهی و حقوقی این نظریه بیان شده است که شرکت یک مال اعتباری است که هر سهم جزء مشاعی از آن تلقی می شود. در تایید این نظریه به شواهدی از مباحث مدیریت مالی اشاره شده است. در بخش دوم رساله، تاثیر تحلیل های ارایه شده در بیع و اجاره سهام مورد بررسی قرار گرفته و نتیجه هر دیدگاه بر اساس هر یک از نظرات بیان شده مورد اشاره قرار گرفته است.
ساختار و فهرست رساله
مقدمه
طرح مساله
سابقه تحقیق
اهمیت و هدف پژوهش
روش انجام پژوهش
بخش اول: ماهیت سهام شرکتهای سهامی
فصل اول: مفهوم شناسی
مبحث اول: مال
گفتار اول: تعریف مال
بند اول: تعریف لغوی مال
بند دوم: تعریف اصطلاحی مال
الف: تعریف مال در فقه
ب: تعریف مال در حقوق ایران
ج: تعریف مال در حقوق انگلیس
گفتار دوم: تمایز مفهوم مال و مالیت
گفتار سوم: انواع مال
بند اول: انواع مال در حقوق ایران
الف: اموال منقول و غیر منقول
ب: اموال غیر مصرفی و اموال مصرفی
ج: عین
د: مال مادی و غیر مادی (حقیقی و اعتباری)
۱) مال مادی (حقیقی)
۲) مال غیر مادی (اعتباری)
بند دوم: انواع مال در حقوق انگلیس و آمریکا
الف: مال غیر منقول
ب: مال شخصی
۱) اموال مورد تصرف
۲) اموال متنازع فیه
مبحث دوم: شرکت
گفتار اول: مفهوم شرکت
بند اول: مفهوم شرکت از منظر فقه
بند دوم: مفهوم شرکت از منظر قانون مدنی
بند سوم: مفهوم شرکت از منظر قانون تجارت
گفتار دوم: ماهیت فقهی حقوقی شرکت تجاری
بند اول: ماهیت شرکت از نظر فقهی
بند دوم: ماهیت شرکت از نظر حقوقی
الف: نظریه قراردادی
ب: نظریه سازمانی
ج: نظریه مال اعتباری (نظریه برگزیده)
مبحث سوم: سهام
گفتار اول: تعریف سهام
بند اول: تعریف لغوی
بند دوم: تعریف اصطلاحی
گفتار دوم: اقسام سهم
بند اول: سهام از حیث شکلی وسهولت نقل وانتقال
الف: سهام با نام
ب: سهام بی نام
بند دوم: سهام از حیث مزایای وابسته به آن (سهام عادی و سهم ممتاز)
بند سوم: سهام از حیث آورده (سهام نقدی و غیر نقدی) ۵۰ بند چهارم: سهام انتفاعی و سرمایه
بند پنجم: سهام موسس
بند ششم: سهام جایزه
بند هفتم: سهام خزانه
گفتار سوم: ویژگیهای سهام و حقوق سهامداران
بند اول: ویژگیهای سهام
الف: ورقه بهادار بودن سهام
ب: قابلیت نقل و انتقال سهام
ج: قابلیت توقیف سهام
بند دوم: حقوق سهامداران
الف: حقوق مالی
۱)دریافت سود سالیانه
۲)افزایش قیمت سهام
۳)حق تقدم حاصل افزایش سرمایه
ب: حقوق غیر مالی
۱)حق رای
۲)حق اطلاع
فصل دوم: ماهیت سهام بر اساس رابطه ی سهامدار با شرکت
مبحث اول: سهام به عنوان حق عینی
گفتار اول: بیان نظریه
بند اول: تعریف
بند دوم: انواع و ویژگیهای حق عینی
بند سوم: تحلیل ماهیت سهام براساس حق عینی
گفتار دوم: نقد نظریه
مبحث دوم: سهام به عنوان حق دینی
گفتار اول: بیان نظریه
بند اول: تعریف
بند دوم: موارد تمایز حقوق عینی و دینی
بند سوم: تحلیل ماهیت سهام براساس حق دینی
گفتار دوم: نقد نظریه
مبحث سوم: سهام به عنوان حق خاص
گفتار اول: بیان نظریه
گفتار دوم: نقد نظریه
مبحث چهارم: جمع بندی
گفتار اول: بررسی تقسیم بندی حقوق اموال به حق عینی و دینی
گفتار دوم: رابطه انسان با اموال از دیدگاه حقوق اسلامی
گفتار سوم: خلط مبحث ماهیت سهام و رابطه سهامدار با سهام
فصل سوم: ماهیت سهام بر اساس خود سهم
مبحث اول: دین بودن سهام
گفتار اول: بیان نظریه
گفتار دوم: نقد نظریه
مبحث دوم: عین بودن سهام
گفتار اول: بیان نظریه
بند اول: براساس دیدگاه عرف
بند دوم: براساس توسعه مفهوم عین
بند سوم: تجلی حقوق ناشی از سهم در برگه سهام
گفتار دوم: نقد نظریه
مبحث سوم: سهم به عنوان سند حاکی
گفتار اول: بیان نظریه
گفتار دوم: نقد نظریه
مبحث چهارم: سهم به مثابه ارزش
گفتار اول: بیان نظریه
گفتار دوم: نقد نظریه
مبحث پنجم: سهم بخشی از شرکت به عنوان مالی اعتباری (نظریه برگزیده)
گفتار اول: مالیت وصفی است عرضی و قابل جعل
گفتار دوم: وجود مال اعتباری
گفتار سوم: شرکت تجاری یکی از مصادیق مال اعتباری
گفتار چهارم: رابطه سهم و شرکت
گفتار پنجم: سهم در تقسیم بندی اموال
گفتار ششم: مطالعه نظریه برگزیده در حقوق انگلیس و آمریکا
بخش دوم: آثار تبیین ماهیت سهم در معاملات بازار سرمایه
فصل اول: کلیاتی درخصوص معاملات بازار سرمایه
مبحث اول: جایگاه بازار سرمایه و سهام در نظام اقتصادی
گفتار اول: تقسیم بندی نظام اقتصادی
بند اول: بخش واقعی اقتصاد
بند دوم: بخش مالی اقتصاد
گفتار دوم: انواع بازارهای مالی در نظام اقتصادی
بند اول: بر اساس نوع دارایی
بند دوم: بر اساس مرحله عرضه اوراق بهادار
بند سوم: بر اساس سررسید تعهدات مالی
گفتار سوم: بازار سرمایه
بند اول: اوراق بهادارسازی
بند دوم: جایگاه سهام در بازار سرمایه
بند سوم: جایگاه بورس در بازار سرمایه
مبحث دوم: مفهوم شناسی معامله
گفتار اول: معامله در فقه و حقوق
بند اول: معامله در فقه امامیه
بند دوم: معامله در حقوق
گفتار دوم: معامله در قوانین موضوعه
بند اول: معامله در قانون مدنی
بند دوم: معامله در قانون تجارت
بند سوم: معامله در سایر قوانین
الف: قانون محاسبات عمومی
ب: قانون منع مداخله وزراء و نمایندگان مجلسین و کارمندان در معاملات دولتی و کشوری مصوب ۱۳۳۷
ج: قانون آیین نامه مالی، محاسباتی و معاملاتی دیوان محاسبات کشورمصوب ۱۳۷۲
گفتار سوم: معامله در بازار سرمایه
بند اول: معامله در قوانین مرتبط با بازار سرمایه
بند دوم: معامله در مقررات بازار سرمایه
گفتار چهارم: نظر برگزیده
مبحث سوم: الزامات معاملات سهام در بازار سرمایه
گفتار اول: وجوه افتراق معامله در بازار سرمایه و خارج از آن
بند اول: شفافیت
بند دوم: اعتماد
بند سوم: کارایی
بند چهارم: رقابت
بند پنجم: نظارت
گفتار دوم: الزامات ناشران اوراق بهادار
بند اول: ثبت سهام نزد سازمان
بند دوم: پذیرش سهام در بورس
گفتار سوم: الزامات سهامداران
بند اول: دریافت کد معاملاتی (کد مالکیت)
بند دوم: انجام معامله از طریق کارگزاران
گفتار چهارم: ویژگی معاملات در بازار اولیه و ثانویه
بند اول: بازار اولیه
بند دوم: بازار ثانویه
فصل دوم: بیع سهام
مبحث اول: تعریف و ویژگیهای عقد بیع
گفتار اول: تعریف عقد بیع
گفتار دوم: ویژگیهای عقد بیع
بند اول: عین بودن مبیع
الف: لزوم عین بودن مبیع از نظر فقهاء
ب: لزوم عین بودن مبیع از نظر حقوقدانان
بند دوم: تملیکی بودن مبیع
بند سوم: معوض بودن بیع
مبحث دوم: تحلیل حقوقی بیع سهام
گفتار اول: بیع سهام براساس حق بودن سهم
گفتار دوم: بیع سهام براساس دین بودن سهم
بند اول: تبدیل تعهد
بند دوم: انتقال طلب و دین
گفتار سوم: بیع سهام براساس عین بودن سهم
بند اول: سهام سند مالکیت بر اموال شرکت
بند دوم: سهام سندی دارای مالیت
بند سوم: سهام سند مالکیت بر شرکت
مبحث سوم: بیع سهام در بازار سرمایه
گفتار اول: ویژگی بیع سهام در بازار سرمایه
گفتار دوم: شرایط عمومی بیع سهام در بازار سرمایه
بند اول: قصد و رضای طرفین
الف: مراجعه حضوری
ب: سفارش اینترنتی
ج: سفارش برخط
د: سفارش تلفنی
بند دوم: اهلیت طرفین معامله
الف: اهلیت خریدار و فروشنده
ب: حدود صلاحیت کارگزار
بند سوم: مورد معامله
بند چهارم: مشروعیت جهت معامله
گفتار سوم: شرایط اختصاصی بیع سهام در بازار سرمایه
بند اول: معاملات عادی (خرد)
بند دوم: معاملات بلوک
بند سوم: معاملات عمده
فصل سوم: اجاره سهام
مبحث اول: تعریف و ویژگیهای عقد اجاره
گفتار اول: تعریف عقد اجاره
گفتار دوم: ویژگیهای عقد اجاره
بند اول: تملیکی بودن عقد اجاره
بند دوم: معوض بودن عقد اجاره
بند سوم: موقت بودن عقد اجاره
گفتار سوم: ویژگیهای عین مستاجره
بند اول: باقی ماندن عین پس از انتفاع
بند دوم: مالکیت موجر نسبت به منافع
بند سوم: معلوم و معین بودن مورد اجاره و منافع
بند چهارم: مشروع بودن منفعت و قدرت بر تسلیم آن
مبحث دوم: اجاره سهام در بازار سرمایه
گفتار اول: جایگاه اوراق اجاره در بازار سرمایه
گفتار دوم: کاربرد اجاره سهام در بازار سرمایه
مبحث سوم: ماهیت حقوقی اجاره سهام
گفتار اول: اجاره سهام براساس حق بودن سهم
گفتار دوم: اجاره سهام براساس دین بودن سهم
گفتار سوم: اجاره سهام براساس عین بودن سهم
بند اول: عین بودن برگه سهام
بند دوم: سهم سند مالکیت بر اموال شرکت
بند سوم: سهم سند مالکیت بر شرکت
گفتار چهارم: منافع سهام
جمع بندی و پیشنهادات
منابع
منابع فارسی
منابع انگلیسی
کلیدواژه ها
- سهام
- شرکت
- بیع سهام
- اجاره سهام
- عین
- دین