مطالعه تطبیقی حقوق مالی زوجین در خانواده با رویکرد اصل استقلال مالی زن در حقوق ایران و فرانسه

عنوان	مطالعه تطبیقی حقوق مالی زوجین در خانواده با رویکرد اصل استقلال مالی زن در حقوق ایران و فرانسه
رشته	حقوق خصوصی
دانشجو	زینب آقازاده شیخ احمد
استاد راهنما	محمود علیزاده
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۳۹۷
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی بندر انزلی

مطالعه تطبیقی حقوق مالی زوجین در خانواده با رویکرد اصل استقلال مالی زن در حقوق ایران و فرانسه عنوان پایان نامه ای است که توسط زینب آقازاده شیخ احمد، با راهنمایی محمود علیزاده در سال ۱۳۹۷ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد بین المللی بندر انزلی دفاع گردید.

چکیده

اموال زن و مرد دارایی مشترک را تشکیل نمی دهد، بلکه اموال هر یک از زوجین مستقل و جدا از اموال دیگری به حساب می آید. زن از نظر مالی مستقل است، وی می تواند در اموال خود، چه به صورت جهیزیه باشد چه غیر آن، آزادانه تصرف کند و هر گونه عمل مادی یا حقوقی نسبت به آنها انجام دهد. شوهر نیز حق هیچ گونه مداخله در دارایی زن را ندارد و ریاست او بر خانواده اختیاراتی برای وی در این زمینه ایجاد نمی کند. مضافا اینکه، در مورد استقلال زن از مرد در مالکیت، اداره، تصرف و بهره برداری از اموال، مطابق منابع فقهی شیعه بلکه بسیاری از منابع اهل سنت جای هیچ تردیدی نیست. در حقوق موضوعه نیز مطابق ماده ۱۱۱۸ قانون مدنی: زن مستقلا می تواند در دارایی خود هر تصرفی را که می خواهد بکند. در واقع با توجه به این نص قانونی، شوهر زن در این زمینه حقی ندارد. همچنین استطاعت مالی زوجه نیز در روابط مالی و حقوق ناشی از آن تاثیر ندارد، به عبارتی حتی اگر زن از خودش مال داشته باشد و احتیاجی به نفقه شوهر نداشته باشد، باز هم تامین نفقه زن بر عهده شوهر است. اصل استقلال مالی زن در حقوق موضوعه ایران به نحوی مورد قبول و تایید می باشد که حتی اگر زن مستطیع و به اصطلاح پولدار باشد، براساس قانون، تامین نفقه وی در هر صورت بر عهده شوهر است. سیر تکوین، تدوین و تحول سیستم حقوقی فرانسه نشان می دهد، آنان از یک طرف، به پیروی از نظام حقوقی روم باستان زنان را محجور و از دخالت در امور مالی خود ممنوع کردند و از طرف دیگر اگرچه بر این باور هستند که خانواده شخصیت حقوقی مستقل ندارد، اما روابط عمیق بین افراد خانواده سبب می شود، تمامی اموال زوجین در خدمت مصالح آن نهاد قرار گیرد و این امر فقط با اشتراک اموال زوجین و اداره مطلق و بدون مسیولیت این اشتراک از سوی مرد میسر می شود. پژوهش حاضر حقوق مالی زوجین را با رویکردی بر اصل استقلال مالی مورد توجه قرار می دهد.

ساختار و فهرست پایان نامه

عنوان صفحه چکیده

مقدمه

الف)بیان مساله

ب) پیشینه تحقیق

ج)اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

د)سوالات تحقیق

ه)فرضیه های تحقیق

و) اهداف تحقیق

ز)جنبه نوآوری و جدید بودن تحقیق

ح)روش تحقیق

ط)ساماندهی تحقیق

فصل اول:کلیات ۱–۱– مفاهیم

۱–۱–۱– مفهوم خانواده

۱–۱–۱–۱– مفهوم خانواده در اصطلاح

۱–۱–۱–۲– مفهوم خانواده در اسلام

۱–۱–۲– مفهوم نفقه

۱–۱–۲–۱– تعریف فقهی نفقه

۱–۱–۲–۲– تعریف قانونی نفقه

۱–۱–۳– مهریه

۱–۱–۳–۱– تعریف مهریه

۱–۱–۳–۲– ماهیت حقوقی مهریه

۱–۱–۳–۳– پیشینه تاریخی مهریه

۱–۱–۴– مفهوم استقلال اقتصادی

۱–۱–۴–۱– اهلیت مالکیت و صلاحیت بهره مندی از اموال و دارایی

۱–۱–۴–۲– استیفای حق مالکیت و تصرف در اموال خود

۱–۱–۴–۳– اتکا به خود در تامین هزینه های فردی و عدم وابستگی مالی به غیر

۱–۱–۵– انواع نظام های استقلال مالی زن

۱–۱–۵–۱– نظام استقلال مالی (جدایی اموال)

۱–۱–۵–۲– نظام اشتراک در اموال

۱–۱–۶– مفهوم ریاست زوج در خانواده

۱–۱–۶–۱– فلسفه ریاست شوهر بر خانواده

۱–۲– مبانی نظری

۱–۲–۱– ادله فقهی استقلال اقتصادی زن

۱–۲–۱–۱– آیات قرآنی

۱–۲–۱–۱– ۱–آیات صریح در مالکیت زنان

۱–۲–۱–۱–۲– آیات وجوب پرداخت اموال زنان

۱–۲–۱–۱–۳– آیات دال بر جواز تصرف

۱–۲–۱–۲– روایات

۱–۲–۱–۳– اجماع

۱–۲–۱–۴– قاعده عقلی تسلیط

۱–۲–۲– مبانی نظری حقوقی ایران مبانی نظری اصل استقلال اقتصادی زن در نظام حقوق ایران

۱–۲–۳– مبانی نظری حقوقی فرانسه مبانی نظری اصل استقلال اقتصادی زن در نظام حقوقی فرانسه

فصل دوم:حقوق مالی زوجه در نظام حقوقی ایران و فرانسه ۲–۱– نفقه

۲–۱–۱– ماهیت نفقه در اسلام

۲–۱–۲– اسباب وجوب نفقه

۲–۱–۳– انواع نفقه

۲–۱–۴– نفقه ی نزدیکان و اقارب

۲–۱–۵– دلایل وجوب نفقه

۲–۱–۵–۱– آیات قرآنی

۲–۱–۵–۲– روایات

۲–۱–۵–۳– اجماع در نفقه

۲–۱–۶– شرایط وجوب نفقه

۲–۱–۶–۱– شروط قانونی وجوب نفقه ی زوجه

۲–۱–۶–۱–۱– تمکین عام

۲–۱–۶–۱–۲– تمکین خاص

۲–۱–۷– موارد سقوط نفقه

۲–۱–۷–۱– موانع قانونی استحقاق نفقه

۲–۱–۸– مصادیق نفقه ی زوجه

۲–۱–۹– مقدار نفقه زوجه ۵۰ ۲–۱–۱۰– نفقه زوجه واجب النفقه

۲–۱–۱۰–۱– نفقه ی گذشته ی زوجه دایم

۲–۱–۱۰–۲– نفقه ی زمان گذشته

۲–۱–۱۰–۳– نفقه ی زمان آینده

۲–۲– مهریه

۲–۲–۱– جایگاه مهریه در اسلام

۲–۲–۲– جایگاه مهریه در قرآن

۲–۲–۳– جایگاه مهریه در روایات

۲–۲–۴– شرایط مهر

۲–۲–۵– مقدار مهریه

۲–۲–۶– تعلق نصف مهر به زن

۲–۲–۶–۱– نصف مهر المسمی

۲–۲–۶–۲– نصف مهر المثل

۲–۲–۷– عوامل استقرار مهر

۲–۲–۸– مهر در نکاح دایم و منقطع

۲–۲–۹– حق حبس

۲–۳– جهیزیه زوجه

۲–۳–۱– مالکیت وسایل و اثاثیه منزل

۲–۴– اجرت المثل و نحله

۲–۴–۱– اجرت المثل فعالیتهای زوجه

۲–۴–۲– شرایط استحقاق و مطالبه اجرت المثل

۲–۴–۳– اجرت حضانت و نگهداری طفل

۲–۴–۳–۱– تعریف حضانت

۲–۴–۳–۲– اجرت حضانت

۲–۴–۳–۳– شیردهی و حق دریافت اجرت

۲–۴–۴– اجرت نظافت و خدمات خانه داری

۲–۴–۵– نحله

۲–۴–۵–۱– مبنای فقهی حقوقی الزام به پرداخت نحله

۲–۴–۵–۲– شرایط عمل به نحله

۲–۵– ارث

۲–۵–۱– نصیب زن از ارث به عنوان زوجه

۲–۵–۱–۱– شرایط تحقق ارث زوجه

۲–۵–۱–۲– سهم الارث زوجات متعدد

۲–۵–۱–۳– سهم الارث زوجه به عنوان وارث منحصر به فرد

۲–۶– وصیت

۲–۶–۱– وصیت در اسلام و سایر سنت ها

۲–۷– دیه زن

۲–۷–۱– دیه زن از دیدگاه فقها

۲–۸– رابطه اشتغال زن و نفقه او

۲–۹– حقوق مالی زوجه در حقوق فرانسه

۲–۹–۱– نفقه

۲–۹–۲– حمایت مالی از زن بعد از طلاق در فرانسه

فصل سوم:اصل استقلال اقتصادی زن از دیدگاه حقوق ایران و فرانسه ۳–۱– زن و استقلال اقتصادی

۳–۱–۱– استیفای حق مالکیت و تصرف در اموال خود

۳–۱–۲– اتکا به خود در تامین هزینه های فردی و عدم وابستگی مالی به غیر

۳–۱–۳– اهلیت مالکیت و صلاحیت بهره مندی از اموال و دارایی

۳–۲– استقلال اقتصادی زن در اسلام

۳–۲–۱– اصل استقلال اقتصادی زن در قرآن

۳–۲–۲– اصل استقلال اقتصادی زن در روایات

۳–۳– اصل استقلال اقتصادی زن در حقوق موضوعه ایران

۳–۳–۱– اصل استقلال اقتصادی زن در قانون اساسی

۳–۳–۲– اصل استقلال اقتصادی زن در قانون مدنی

۳–۴– اصل استقلال مالی زوجه در نظام حقوقی فرانسه

۳–۴–۱– ویژگی های حقوقی رژیم مالی

۳–۴–۱–۱– اصل آزادی انتخاب رژیم مالی

۳–۴–۱–۲– اصل ثبات قراردادهای مالی

۳–۴–۲– انواع رژیم های مالی

۳–۴–۲–۱– رژیم های اشتراک اموال

۳–۴–۲–۱–۱– رژیم های قراردادی اشتراک

۳–۴–۲–۱–۱–۱– اشتراک کامل

۳–۴–۲–۱–۱–۲–رژیم اشتراک اموال منقول و دارایی ها

۳–۴–۲–۱–۱–۳–رژیم قانونی اشتراک در دارایی

۳–۴–۲–۱–۱–۴– رژیم های افتراقی (جدایی اموال)

۳–۴–۲–۲– رژیم جدایی اموال

۳–۴–۲–۲–۱–رژیم مشارکت در دارایی ها

۳–۵–تفاوت اصل استقلال اقتصادی زوجه در حقوق ایران و کشورهای اروپایی

۳–۶– فعالیت های اقتصادی زن

۳–۶–۱– شواهد قرآنی

۳–۶–۱–۱– امر به کار و تلاش و بهره مندی از طبیعت

۳–۶–۱–۲– لزوم وفای به عقد

۳–۶–۲– عطر فروشی

۳–۶–۳– اعتبارات عقلی

۳–۶–۳–۱– حکمت و هدفمندی افعال خدا

۳–۶–۳–۲– استقلال اقتصادی و اجتماعی

۳–۶–۳–۳– لزوم رسیدن به توسعه

۳–۶–۴– اشتغال زنان در قوانین جمهوری اسلامی ایران

۳–۶–۴–۱– اشتغال و مزد مساوی در قبال کار مساوی (عدم تبعیض و فرصت های شغلی)

۳–۶–۴–۲– محدودیت های شغلی

۳–۶–۴–۲–۱– ممنوعیت از اشتغال به قضاوت

۳–۶–۴–۲–۲– محدویت اشتغال در نیروهای مسلح

۳–۶–۴–۲–۳– محدودیت شغلی زن شوهر دار

نتیجه گیری

پیشنهادات

منابع

چکیده انگلیسی

کلیدواژه ها

• حقوق مالی
• استقلال مالی زوجه