نظریه شماره 7/98/457 مورخ 1398/09/10 اداره کل حقوقی قوه قضاییه
 | چکیده این نظریه توسط هوش مصنوعی تولید شده است و هنوز توسط پژوهشگران ویکی حقوق بررسی نشده است. |
 | |
| شماره نظریه | ۷/۹۸/۴۵۷ |
|---|---|
| شماره پرونده | ۹۸-۱۸۶/۱-۴۵۷ ک |
| تاریخ نظریه | ۱۳۹۸/۰۹/۱۰ |
| موضوع نظریه | حقوق جزا |
| محور نظریه | تعیین مجازات تعزیری برای نوجوانان |
نظریه شماره ۷/۹۸/۴۵۷ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۰ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره اعمال مجازات تعزیری برای افراد کمتر از ۱۸ سال در جرایم حدی یا قصاص: دادگاه در مواردی که تشخیص دهد فرد بالغ کمتر از هجده سال توانایی درک ماهیت جرم موجب حد یا قصاص را ندارد، میتواند تصمیم به اعمال مواد ۸۸ و ۸۹ قانون مجازات اسلامی بگیرد. در این حالت، دادگاه میبایست معیارهای تعیین مجازات تعزیری مطابق با ملاکهای مقرر در ماده ۱۸ قانون مجازات اسلامی، از جمله انگیزه، سوابق، وضعیت فردی و اجتماعی، شیوه ارتکاب جرم و ... را مد نظر قرار دهد. هدف اصلی این تدابیر، توجه به اصلاح و تربیت نوجوان است و دادگاه در انتخاب مجازات با رعایت تناسب و هدف اصلاحی به تشخیص خود اقدام میکند. این تصمیم نظارتپذیر بوده و نباید صرفاً مبتنی بر نظر شخصی قاضی باشد. اما در پاسخ به سوالاتی که به صورت مصداقی مطرح میشود، این مرجع از ارائه پاسخ معذور است.
استعلام
با عنایت به ماده ۹۱ از قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در صورتی که دادگاه تشخیص دهد فرد بالغ کمتر از ۱۸ سال ماهیت جرم موجب حد یا قصاص و یا حرمت آن را درک نمی کند و تصمیم به اعمال مواد ۸۸ و ۸۹ از قانون فوق الذکر بگیرد ملاک تعیین نوع تصمیمات ماده ۸۸ و یا مجازات موضوع ماده ۸۹ چیست؟ تصمیم قاضی به چه نحوی نظارت پذیر است؟ آیا قاضی مبسوط الید است و صرفا بسته به نظر خود می تواند اتخاذ تصمیم کند؟ به طور مثال پسر ۱۶ ساله مرتکب شرب خمر و یا قطع عمدی ید شده است از مجازاتهای ماده ۸۹ اخیر الذکر کدامیک باید اعمال شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
در مواردی که دادگاه وفق ماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ احراز نماید که فرد نابالغ کمتر از هجده سال ماهیت جرم موجب حد یا قصاص و یا حرمت آن را درک نمی کند، حسب مورد با توجه به سن مرتکب و در انتخاب یکی از تدابیر مندرج در مواد ۸۸ و ۸۹ همین قانون که به واقع تعزیر نوجوان محسوب می شود، معیارهای مقرر برای تعیین مجازات تعزیری مندرج در بندهای چهارگانه ماده ۱۸ قانون مجازات اسلامی شامل انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی، سوابق و وضعیت فردی و خانوادگی، اجتماعی مرتکب و تأثیر تعزیر بر وی، شیوه ارتکاب جرم و .... را باید مورد نظر قرار دهد و به هر حال دادگاه در تعیین مجازات نوجوان با رعایت ضرورت تناسب مجازات، هدف اصلاحی و دیگر عمومات حاکم بر مجازات ها، به تشخیص خود اقدام می کند. ضمنا قسمت اخیر استعلام مصداقی است و این مرجع از پاسخ گویی به پرسش های مصداقی معذور است.