کاهش جنین و مسیولیت های ناشی از آن از دیدگاه فقه امامیه و حقوق موضوعه
 | |
| عنوان | کاهش جنین و مسیولیت های ناشی از آن از دیدگاه فقه امامیه و حقوق موضوعه |
|---|---|
| رشته | حقوق خصوصی |
| دانشجو | لیلا دلیری |
| استاد راهنما | محمود عباسی |
| استاد مشاور | طاها مرقاتی، ابراهیم تقی زاده |
| مقطع | دکتری |
| سال دفاع | ۱۳۹۴ |
| دانشگاه | مرکز تحصیلات تکمیلی |
کاهش جنین و مسیولیت های ناشی از آن از دیدگاه فقه امامیه و حقوق موضوعه عنوان رساله ای است که توسط لیلا دلیری، با راهنمایی محمود عباسی و با مشاوره طاها مرقاتی و ابراهیم تقی زاده در سال ۱۳۹۴ و در مقطع دکتری مرکز تحصیلات تکمیلی دفاع گردید.
چکیده
کاهش جنین به عنوان یکی از دستاوردهای بشری در علوم زیست پزشکی و درمان ناباروری، امروزه پس از حدود یک دهه از رواج و اقدام به آن در ایران، با توجه به وجود برخی چالش ها و مشخص نشدن صریح و شفاف برخی ابعاد فقهی و حقوقی آن، از جمله مباحث بحث برانگیز در عرصه علم حقوق و علوم پزشکی قلمداد می گردد.مشخص نبودن حدود و ثغور اختیار افراد بشری در اقدام به کاهش جنین، با توجه به خلاهای قانونی موجود در این خصوص که برآمده از عدم وجود نص صریح و ضمنی در منابع اسلامی که سرچشمه قوانین جامعه اسلامی می باشد، زمینه ساز چالش ها و مباحثی در این باره شده است. هرچند مراجعه به فقها و استفتاء از ایشان، تا حدود بسیاری در روشن شدن جوانب شرعی، حقوقی و پزشکی کاهش جنین مثمر ثمر بوده است؛ بطوری که، با استنباط های به عمل آمده از قوانین موجود در خصوص مقولات تا حدودی مشابه با کاهش جنین از سویی و مراجعه به استفتایات صورت گرفته از مراجع تقلید از سویی دیگر، مسیولیت های سه گانه ای چون مسیولیت مدنی، مسیولیت کیفری و مسیولیت انتظامی، برای کاهش جنین مطرح می باشد.پژوهش حاضر بااستفاده از روش تحلیلی توصیفی صورت گرفته است. این روش مبتنی بر گردآوری اطلاعات از منابع کتابخانه ای می باشد و مبین یافته هایی است که حکایت ازآن دارد که، مسیولیت مدنی ناشی از کاهش جنین، به مراتب بیشتر از سایر مسیولیت ها (کیفری و انتظامی) می باشد. بیشترین مسیولیت های ناشی از کاهش جنین متوجه والدین جنین یا جنین های کاهش یافته خواهد بود؛ بطوری که، والدین در صورت انتخاب کاهش جنین و رضایت به آن بدون ضرورت(عدم تمایل به داشتن چند فرزند در بارداری چند قلویی)و یا عدم اقدام به کاهش جنین در صورت ضرورت مسیول خواهند بود. این در حالی است که پزشک در صورت، عدم رعایت مقررات پزشکی و موازین فنی، ارتکاب خطای پزشکی و اثبات آن، عدم اخذ رضایت و برایت از بیمار یا اولیاء قانونی وی(اقدام به کاهش جنین بدون اطلاع والدین جنین ها)ضامن یکی از مسیولیت های سه گانه مدنی، کیفری و انتظامی خواهد بود.
ساختار و فهرست رساله
مقدمه ۱
طرح مسیله ۲
پیشینه پژوهش ۴
اهمیت موضوع و انگیزه انتخاب آن ۶
اهداف پژوهش ۷
سوالات پژوهش ۸
سوال اصلی ۸
سوالات فرعی ۸
فرضیه های پژوهش ۸
روش پژوهش ۹
روش گردآوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات ۱۰
موانع و محدودیت های پژوهش ۱۱
سازماندهی پژوهش ۱۱
بخش اول: مفهوم شناسی و پیشینه تاریخی و مبانی فقهی، حقوقی و اخلاقی کاهش جنین ۱۳
مقدمه ۱۴
فصل اول: مفهوم شناسی و پیشینه تاریخی موضوع ۱۵
مبحث اول: مفهوم شناسی موضوع ۱۵
گفتار اول: جنین از منظر مفهومی ۱۵
۱– جنین از منظر اسلامی ۱۶
الف) مرحله اول: تشکیل نطفه ۱۹
ب) مرحله دوم: تشکیل جنین انسان از علقه ۲۰
ج) مرحله سوم: تشکیل مضغه ۲۱
د) مرحله چهارم و پنجم: تشکیل عظام و لحم ۲۲
ه– ) مرحله ششم: نفخ روح در جنین ۲۳
۲– جنین از منظر پزشکی ۳۱
۳– جنین از منظر حقوقی ۳۴
گفتار دوم: ناباروری و روشهای کمک باروری ۳۸
۱– ناباروری؛ علل و عوامل ۳۸
۲– روش های درمان ناباروری ۳۹
گفتار سوم: کاهش جنین ۵۲
۱– کاهش جنین؛ مفهوم و انواع ۵۲
۲– روش های مرسوم کاهش جنین ۵۷
الف)کاهش جنین در بارداری های چند قلویی ۵۷
ب) کاهش جنین انتخابی ۵۹
گفتار چهارم: کاهش جنین و عناوین مشابه ۵۹
۱– کاهش جنین و سقط جنین ۵۹
الف)اقسام سقط جنین ۶۲
ب) تفاوت های سقط جنین با کاهش جنین ۶۶
۲– کاهش جنین و قتل ۷۶
مبحث دوم: پیشینه تاریخی موضوع ۸۰
گفتار اول: پیشینه موضوع در پژوهش های خارجی و داخلی ۸۰
۱– پژوهش های خارجی ۸۰
۲– پژوهش های داخلی ۸۴
الف) پژوهش های مرتبط با موضوع جنین ۸۶
ب) پژوهشهای مرتبط با موضوعات مشابه با کاهش جنین(سقط جنین و قتل) ۸۸
ج) پژوهش های مرتبط با موضوعات باروری، ناباروری و درمان آن(لقاح مصنوعی) ۹۲
د) پژوهشهای مرتبط با موضوع مسیولیت ها و حقوق قانونی مربوطه ۹۴
گفتار دوم: پیشینه تاریخی درمان ناباروری ۱۰۰
۱– پیشینه درمان ناباروری در دنیا ۱۰۰
۲– پیشینه درمان ناباروری در ایران ۱۰۳
گفتار سوم: رویکرد ادیان مختلف به مقوله کاهش جنین ۱۰۷
۱– یهودیت و کاهش جنین ۱۰۷
۲– مسیحیت و کاهش جنین ۱۱۲
۳– اسلام و کاهش جنین ۱۱۴
گفتار چهارم: کاهش جنین در کشورهای مختلف ۱۱۸
۱– کاهش جنین در کشورهای انگلوساکسون ۱۱۹
۲– کاهش جنین در کشورهای اروپایی ۱۲۲
۳– کاهش جنین در کشورهای آسیایی ۱۲۴
۴– کاهش جنین در آفریقا ۱۲۶
۵– کاهش جنین در کشورهای اسلامی ۱۲۷
فصل دوم: مبانی فقهی – حقوقی و اخلاقی کاهش جنین ۱۳۰
مبحث اول : مبانی فقهی کاهش جنین ۱۳۰
گفتار اول: حکم اولیه در کاهش جنین ۱۳۲
گفتار دوم: حکم ثانویه در کاهش جنین ۱۳۶
گفتار سوم: حکم ثانویه کاهش جنین در مراحل حیات ۱۴۸
۱– حکم ثانویه کاهش جنین قبل از ولوج روح ۱۴۸
۲– حکم ثانویه کاهش جنین بعد از ولوج روح ۱۵۹
مبحث دوم: مبانی حقوقی کاهش جنین ۱۶۳
گفتار اول: سقط جنین در حقوق ایران ۱۶۳
گفتار دوم: سقط درمانی در حقوق ایران ۱۶۹
مبحث سوم: مبانی اخلاقی کاهش جنین ۱۷۵
بخش دوم: ۱۸۸
مسیولیت های ناشی از کاهش جنین ۱۸۸
مقدمه ۱۸۹
فصل اول:مسیولیت مدنی ناشی از کاهش جنین ۱۹۰
مبحث اول:مسیولیت مدنی؛ مبانی و شرایط تحقق آن ۱۹۰
گفتار اول: انواع مسیولیت مدنی ۱۹۰
۱– مسیولیت مدنی ناشی از قرارداد ۱۹۲
۲– مسیولیت مدنی خارج از قرارداد ۱۹۴
گفتار دوم: مبانی نظری مسیولیت مدنی ۱۹۵
۱– مبانی فقهی مسیولیت مدنی ۱۹۵
۲– مبانی حقوقی مسیولیت مدنی ۱۹۹
گفتار سوم: شرایط تحقق مسیولیت مدنی ۲۰۸
مبحث دوم: کاهش جنین و مسیولیت مدنی ناشی از آن ۲۱۸
گفتار اول: مسیولیت مدنی پزشک در کاهش جنین ۲۱۸
۱– مسیولیت مدنی پزشک و اقسام آن ۲۱۸
۲– مبانی و ارکان تحقق مسیولیت مدنی پزشک ۲۲۱
الف) مبانی تحقق مسیولیت مدنی پزشک ۲۲۱
ب) ارکان مسیولیت مدنی پزشک ۲۲۴
۳–مبانی عدم تحقق مسیولیت مدنی پزشک ۲۳۱
الف) مشروعیت کاهش جنین ۲۳۲
ب) رعایت مقررات پزشکی و موازین فنی ۲۳۷
ج)اخذ رضایت از بیمار یا اولیاء قانونی وی ۲۵۰
د) اخذ برایت از بیمار یا اولیاء قانونی وی ۲۵۸
گفتار دوم: مسیولیت مدنی والدین ناشی از کاهش جنین ۲۶۴
۱– حقوق مدنی جنین ۲۶۴
الف) حق حیات ۲۶۵
ب– محافظت از سلامت جنین ۲۶۶
ج– ارث برای جنین ۲۷۱
۲–مسیولیت مدنی والدین در کاهش جنین ۲۷۳
فصل دوم: مسیولیت کیفری و انتظامی ناشی از کاهش جنین ۲۷۷
مبحث اول: مسیولیت کیفری ناشی از کاهش جنین ۲۷۷
گفتار اول: مفهوم و مبانی مسیولیت کیفری ۲۷۷
گفتار دوم: آثار مسیولیت کیفری ۲۹۶
۱–مجازاتهای قانونی ۲۹۶
۲– دیه؛ عمده ترین اثر مسیولیت کیفری ۲۹۷
الف) مفهوم لغوی و اصطلاحی دیه ۲۹۷
ب) ماهیت حقوقی دیه ۲۹۹
۱– ماهیت جزایی دیه و مجازات مالی ۳۰۰
۲–ماهیت جزایی دیات در جنایات عمدی ۳۰۷
۳–دوگانه بودن ماهیت جزایی دیات ۳۰۸
ج) شرایط وجوب و نحوه پرداخت دیه ۳۰۹
گفتار سوم: مسیولیت کیفری پزشک در کاهش جنین و آثار آن ۳۱۱
گفتار چهارم: مسیولیت کیفری والدین در کاهش جنین و آثار آن ۳۱۹
مبحث دوم: مسیولیت انتظامی ناشی از کاهش جنین ۳۲۸
گفتار اول: مفهوم مسیولیت انتظامی ۳۲۸
گفتار دوم: مسیولیت انتظامی پزشک در کاهش جنین ۳۳۲
نتیجه گیری و پیشنهادات ۳۳۹
ضمایم ۳۴۵
کتابشناسی
کلیدواژه ها
- کاهش جنین
- فقه جعفری
- حقوق موضوعه
- سقط درمانی
- مسیولیت مدنی
- مسیولیت
- ناباروری
- سقط جنین