ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو
 
(۱۳ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
'''ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی''': سازمان های قانونی و مدنی حمایت از [[حقوق مصرف کننده|حقوق مصرف‌کننده]] می‌توانند به عنوان [[شاکی خصوصی|شاکی]] اقامه [[دعوی]] نمایند.ترتیب آن به موجب [[آیین‌نامه‌|آیین‌نامه‌ای]] خواهد بود که به پیشنهاد [[وزارت بازرگانی]] و تصویب [[هیئت وزیران|هیات وزیران]] می‌باشد.
{{برای کتاب}} '''ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی (اصلاحی 1390/04/08)''': [[سازمان های قانونی و مدنی حمایت از حقوق مصرف‌کننده]] می‌توانند به عنوان [[شاکی]] [[اقامه دعوی]] نمایند.ترتیب آن به موجب [[آیین نامه اجرایی ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی|آیین‌نامه‌ای]] خواهد بود که به پیشنهاد [[وزارت بازرگانی]] و تصویب [[هیئت وزیران|هیات وزیران]] می‌باشد.


* [[ماده 47 قانون تجارت الکترونیکی|مشاهده ماده قبلی]]
* [[ماده 47 قانون تجارت الکترونیکی|مشاهده ماده قبلی]]
خط ۵: خط ۵:


== مواد مرتبط ==
== مواد مرتبط ==
* [[ماده 35 قانون تجارت الکترونیکی]]
* [[ماده 49 قانون تجارت الکترونیکی]]
* [[ماده ۱۴ قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان|ماده 14 قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان]]
* [[ماده ۱۴ قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان|ماده 14 قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان]]
* [[ماده 11 دستورالعمل اروپایی فروش از راه دور]]
== آیین نامه، بخشنامه و دستورالعمل های مرتبط ==
* [[آیین نامه اجرایی ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی]]
== توضیح واژگان ==
== توضیح واژگان ==
[[مصرف کننده]]: هر [[شخص حقیقی]] یا [[شخص حقوقی|حقوقی]] است که به منظوری جز [[تجارت]] یا شغل حرفه ای به خرید کالا یا خدمت اقدام می کند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ترمینولوژی حقوق محیط زیست|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=خرسندی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6487044|صفحه=|نام۱=علی|نام خانوادگی۱=مشهدی|چاپ=2}}</ref>


[[شاکی خصوصی|شاکی]]: در رابطه با [[متضرر از جرم]] میان اقامه [[دعوی کیفری]] و [[دعوی خصوصی|خصوصی]] تفاوت وجود دارد، تا زمانی که متضرر از جرم، درخواست [[ضرر و زیان ناشی از جرم]] را نکرده‌است، شاکی خصوصی محسوب می‌شود و از زمانی که [[دادخواست]] ضرر و زیان به تبع [[شکایت]] کیفری بدهد، [[مدعی خصوصی]] محسوب می‌شود،در واقع میان شاکی خصوصی و متضرر از جرم از یک سو و بین [[شاکی خصوصی]] و مدعی خصوصی از طرف دیگر، [[رابطه عموم و خصوص مطلق]] وجود دارد، در نتیجه هر شاکی خصوصی، متضرر از [[جرم]] است اما هر متضرر از جرم، شاکی خصوصی نیست. بنابراین اینگونه می توان گفت که شاکی خصوصی کسی است که به موجب وقوع [[جرم]]، به او زیانی وارد شده و [[حق شکایت از رای|حق شکایت]] دارد. همچنین شاکی خصوصی اعم است از [[شخص حقیقی]] و [[شخص حقوقی|حقوقی]].<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ضمانت اجرا و حمایت از حقوق مالکیت ادبی و هنری|ترجمه=|جلد=|سال=|ناشر=فصلنامه پژوهشی تحلیلی و آموزشی مجد شماره 21 و 22 تابستان و پاییز 1391|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=5051068|صفحه=|نام۱=سیدعباس|نام خانوادگی۱=حسینی نیک|چاپ=}}</ref>
* [[سازمان های قانونی و مدنی حمایت از حقوق مصرف‌کننده]]: اعم از هر موسسه یا انجمن است مطابق [[قانون]] یا در اجرای آن با هدف حمایت از [[مصرف کننده]] در زمینه هایی از قبیل قیمت کالا و خدمات اعم از تولیدی و وارداتی، سیستم های مربوط به توزیع تا مرحله مصرف، [[ضرر]] و [[زیان]] کالاهای مصرفی و خدماتی ایجاد و یا ثبت شده یا می شوند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ترمینولوژی حقوق نوین (جلد دوم)|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=کیان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6755884|صفحه=|نام۱=منصور|نام خانوادگی۱=اباذری فومشی|چاپ=1}}</ref>
* [[شاکی]]: کسی که از دست دیگری به یکی از [[مقامات رسمی]]، [[تظلم]] کتبی یا شفاهی می‌کند، شاکی نام دارد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ترمینولوژی حقوق|ترجمه=|جلد=|سال=1374|ناشر=گنج دانش|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6655684|صفحه=|نام۱=محمدجعفر|نام خانوادگی۱=جعفری لنگرودی|چاپ=7}}</ref>در [[حقوق کیفری]]، شاکی کسی است که مستقیماً از وقوع [[جرم]] متحمل [[ضرر]] و [[زیان]] شده است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=آیین دادرسی کیفری (جلد نخست)|ترجمه=|جلد=|سال=1394|ناشر=دادگستر|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6655584|صفحه=|نام۱=منصور|نام خانوادگی۱=رحمدل|چاپ=2}}</ref>
* [[اقامه دعوی]]: به معنای طرح [[دعوی]] در مرجع صلاحیت‌دار مدنی یا کیفری یا اداری است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=اصطلاحات تشریحی آیین دادرسی (کیفری-مدنی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2136396|صفحه=|نام۱=فهیمه|نام خانوادگی۱=ملک‌زاده|چاپ=2}}</ref>
* [[وزارت بازرگانی]]: وزارت بازرگانی با هدف فراهم نمودن موجبات توسعه و بهبود امور بازرگانی کشور ایجاد گردیده است. برخی از وظایف این وزارتخانه عبارت است از:
**تنظیم و اجرای سیاست ها، خط مشی ها و مقررات بازرگانی کشور
**تهیه و اجرای برنامه ها و طرح های توسعه بازرگانی داخلی و خارجی
** انعقاد قراردادهای بازرگانی با کشورهای خارجی<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ساختار سازمانی و تشکیلات جمهوری اسلامی ایران|ترجمه=|جلد=|سال=1385|ناشر=مدیریت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6755768|صفحه=|نام۱=سیدکاظم|نام خانوادگی۱=امینی|چاپ=1}}</ref>
* [[هیئت وزیران|هیات وزیران]]: به موجب [[قانون اساسی]]، [[وزیر|وزرا]] علاوه بر اینکه به تنهایی مسئول مشاغل اختصاصی [[وزارتخانه]] خود هستند، به اتفاق در کلیات امور، در مقابل [[مجلس شورای اسلامی]] مسئول اعمال یکدیگرند و هیئتی را تشکیل می‌دهند که به آن هیئت وزیران یا کابینه می‌گویند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق اداری|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=سمت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=6656416|صفحه=|نام۱=منوچهر|نام خانوادگی۱=طباطبایی مؤتمنی|چاپ=17}}</ref>
 
== مطالعات تطبیقی ==
در اتحادیه اروپا، برای رفع هرگونه تردید در پذیرش سازمان های مصرف کننده به عنوان مرجع مجاز در پیگیری خواسته های مصرف کنندگان، جزء ب بند 2 [[ماده 11 دستورالعمل اروپایی فروش از راه دور]] تصریح می کند که «سازمان های مصرف کننده دارای نفع قانونی در حمایت از مصرف کنندگان هستند.»<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق تجارت الکترونیکی|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=سمت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3712808|صفحه=|نام۱=مصطفی|نام خانوادگی۱=السان|چاپ=1}}</ref>
 
== نکات تفسیری دکترین ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی ==
== نکات تفسیری دکترین ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی ==
حمایت از مصرف کننده در [[قانون تجارت الکترونیکی|قانون تجارت الکترونیک]] ایران بر سه رکن اساسی مبتنی است:
حمایت از مصرف کننده در [[قانون تجارت الکترونیکی|قانون تجارت الکترونیک]] ایران بر سه رکن اساسی مبتنی است:
خط ۱۹: خط ۳۳:
# حمایت از مصرف کننده در برابر شروط قراردادی غیر منصفانه<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=اندیشه های فقهی (جلد دوم) (حقوقی-اقتصادی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2836328|صفحه=|نام۱=علی اکبر|نام خانوادگی۱=ایزدی فرد|چاپ=1}}</ref>
# حمایت از مصرف کننده در برابر شروط قراردادی غیر منصفانه<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=اندیشه های فقهی (جلد دوم) (حقوقی-اقتصادی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2836328|صفحه=|نام۱=علی اکبر|نام خانوادگی۱=ایزدی فرد|چاپ=1}}</ref>


نگاهی به ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی نشان می دهد که در [[ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی|این ماده]]، باید دو بحث را از حیث آیین دادرسی مطرح کرد: اول اینکه، مطابق اصل، شخصی که طرف دعوا واقع می شود، باید در دعوای طرح شده، نفع «شخصی و مستقیم» داشته باشد. حال، چگونه می توان این اصل را درباره سازمان های قانونی حمایت از [[حقوق مصرف کننده]] توجیه کرد؟ دوم اینکه چرا [[ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی]] و [[ماده ۱۴ قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان|مواد 14]] به بعد [[قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان|قانون مصرف کنندگان]] درباره این سازمان ها، به جای استفاده از لفظ «[[خواهان]]»، از واژه [[شاکی]] استفاده کرده است؟  
نگاهی به '''ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی''' نشان می دهد که در [[ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی|این ماده]]، باید دو بحث را از حیث آیین دادرسی مطرح کرد: اول اینکه، مطابق اصل، شخصی که طرح دعوا می نماید، باید در دعوای طرح شده، نفع «شخصی و مستقیم» داشته باشد. حال، چگونه می توان این اصل را درباره سازمان های قانونی حمایت از [[حقوق مصرف کننده]] توجیه کرد؟ دوم اینکه چرا '''ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی''' و [[ماده ۱۴ قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان|مواد 14]] به بعد [[قانون حمایت از حقوق مصرف کنندگان|قانون مصرف کنندگان]] درباره این سازمان ها، به جای استفاده از لفظ «[[خواهان]]»، از واژه [[شاکی]] استفاده کرده است؟  


در پاسخ به پرسش اول باید توضیح داد که سازمان های مصرف کننده، [[مدعی]] به مفهومی نیستند که در [[قانون آیین دادرسی مدنی|قانون ایین دادرسی مدنی]] به کار می آید؛ زیرا آنها هرگز به دنبال [[منافع]] شخصی و مستقیم خود نیستند و در طرح [[شکایت]] برای حمایت از مصرف کننده، درصدد اثبات چیزی به [[منافع|نفع]] خود نیستند. اما به هر حال، تصریح قانونی به [[حق]] آنها در [[شکایت]] ضروری بوده است؛ چرا که ممکن است نهادهای رسیدگی کننده به اختلافات و تخلف ها، به حکم قانون شکایت و اعلام های هر فرد را بپذیرند. اما پیگیری دعوا (شکایت)، مستلزم آن است که شاکی، در دعوا نفع شخصی داشته یا نماینده [[منافع عمومی]] باشد. با این وصف، سازمان های مصرف کننده، در شکایت هایی که می کنند، نماینده منافع عمومی محسوب شده و نفع شخصی ندارند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق تجارت الکترونیکی|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=سمت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3712796|صفحه=|نام۱=مصطفی|نام خانوادگی۱=السان|چاپ=1}}</ref>  
در پاسخ به پرسش اول باید توضیح داد که سازمان های مصرف کننده، [[مدعی]] به مفهومی نیستند که در [[قانون آیین دادرسی مدنی|قانون ایین دادرسی مدنی]] به کار می آید؛ زیرا آنها هرگز به دنبال [[منافع]] شخصی و مستقیم خود نیستند و در طرح [[شکایت]] برای حمایت از مصرف کننده، درصدد اثبات چیزی به [[منافع|نفع]] خود نیستند. اما به هر حال، تصریح قانونی به [[حق]] آنها در [[شکایت]] ضروری بوده است؛ چرا که ممکن است نهادهای رسیدگی کننده به اختلافات و تخلف ها، به حکم قانون شکایت و اعلام های هر فرد را بپذیرند. اما پیگیری دعوا (شکایت)، مستلزم آن است که شاکی، در دعوا نفع شخصی داشته یا نماینده [[منافع عمومی]] باشد. با این وصف، سازمان های مصرف کننده، در شکایت هایی که می کنند، نماینده منافع عمومی محسوب شده و نفع شخصی ندارند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق تجارت الکترونیکی|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=سمت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3712796|صفحه=|نام۱=مصطفی|نام خانوادگی۱=السان|چاپ=1}}</ref> نسبت به پرسش دوم می توان چنین پاسخ داد که سازمان های سازمان های مصرف کننده به آن دلیل که دارای [[نفع شخصی]] و [[نفع مستقیم|مستقیم]] نیستند، نمی توانند به عنوان [[مدعی]] (خواهان) شکایت اقدام کرده و مطالبه خسارت کنند؛ چرا که اگر از عیب محصول به مصرف کننده خاصی خسارت وارد شود، تنها خود او (یا [[نماینده]] یا [[قائم مقام]] او) می تواند طرح [[دعوی|دعوای]] [[خسارت]] کند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق تجارت الکترونیکی|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=سمت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3712812|صفحه=|نام۱=مصطفی|نام خانوادگی۱=السان|چاپ=1}}</ref>
 
حق ارائه اطلاعات، تمام جوانب رابطه قراردادی و به طور خاص خصوصیات کالا و خدمات ارائه شده، تمام اطلاعات مرتبط با تولید کننده و کلیه شروط و ضوابط عقد را با در نظر گرفتن حق انصراف، پوشش می دهد. حق ارائه اطلاعات مشابه ای در فصل دوم قانون در مورد قواعد تبلیغ کالا و خدمات ارائه شده از طریق اینترنت پیش بینی شده است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=اندیشه های فقهی (جلد دوم) (حقوقی-اقتصادی)|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2836332|صفحه=|نام۱=علی اکبر|نام خانوادگی۱=ایزدی فرد|چاپ=1}}</ref>
 
در اتحادیه اروپا، برای رفع هرگونه تردید در پذیرش سازمان های مصرف کننده به عنوان مرجع مجاز در پیگیری خواسته های مصرف کنندگان، جزء ب بند 2 ماده 11 دستورالعمل قرارداد از راه دور تصریح می کند که «سازمان های مصرف کننده دارای نفع قانونی در حمایت از مصرف کنندگان هستند.»<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق تجارت الکترونیکی|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=سمت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3712808|صفحه=|نام۱=مصطفی|نام خانوادگی۱=السان|چاپ=1}}</ref>
 
سازمان های مصرف کننده به آن دلیل که دارای [[نفع شخصی]] و [[نفع مستقیم|مستقیم]] نیستند، نمی توانند به عنوان [[مدعی]] (خواهان) شکایت اقدام کرده و مطالبه خسارت کنند؛ چرا که اگر از عیب محصول به مصرف کننده خاصی خسارت وارد شود، تنها خود او (یا [[نماینده]] یا [[قائم مقام]] او) می تواند طرح [[دعوی|دعوای]] [[خسارت]] کند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق تجارت الکترونیکی|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=سمت|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3712812|صفحه=|نام۱=مصطفی|نام خانوادگی۱=السان|چاپ=1}}</ref>
== نکات توضیحی ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی ==
== نکات توضیحی ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی ==
[[هیئت وزیران]] در جلسه مورخ 2/5/1384 بنا به پیشنهاد شماره 1/12194 مورخ 18/6/1383 وزارت بازرگانی و به استناد ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382، آیین نامه اجرایی ماده یاد شده را در 5 ماده تصویب نمود.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قواعد حقوق تجارت الکترونیک|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2327276|صفحه=|نام۱=معاونت آموزش|تحقیقات قوه قضاییه|نام خانوادگی۱=|چاپ=3}}</ref>
در [[قانون تجارت الکترونیکی]]، برای نخستین بار در نظام حقوقی اصطلاح هایی به کار رفته که معنای روشنی در نظام حقوقی ایران ندارند و حتی برخی از آنها در نظام های حقوقی دیگر هم مورد تردید و خدشه قرار دارد. به نظر می رسد که اگرچه [[قانون تجارت الکترونیکی]] در این حوزه قدمی به جلو برداشته است، این اقدام بدون ایجاد پیش زمینه های حقوقی در بستر اجرا نمی تواند چندان موفق باشد. زیرا، [[دادرس|دادرسان]] با این مفاهیم آشنایی چندانی ندارند و در اجرا با اشکال رو به رو خواهند شد. یکی از این امور [[حق اقامه دعوا]] از سوی سازمانی های مدنی و قانونی حمایت از حقوق مصرف کننده به عنوان شاکی می باشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مجله حقوقی دادگستری شماره 59 تابستان 1386|ترجمه=|جلد=|سال=1386|ناشر=قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1188512|صفحه=|نام۱=قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران|نام خانوادگی۱=|چاپ=}}</ref>
 
در [[قانون تجارت الکترونیکی]]، برای نخستین بار در نظام حقوقی اصطلاح هایی به کار رفته که معنای روشنی در نظام حقوقی ایران ندارند و حتی برخی از آنها در نظام های حقوقی دیگر هم مورد تردید و خدشه قرار دارد. به نظر می رسد که اگرچه [[قانون تجارت الکترونیکی]] در این حوزه قدمی به جلو برداشته است، این اقدام بدون ایجاد پیش زمینه های حقوقی در بستر اجرا نمی تواند چندان موفق باشد. زیرا، [[دادرس|دادرسان]] با این مفاهیم آشنایی چندانی ندارند و در اجرا با اشکال رو به رو خواهند شد. برخی از مصداق های آن عبارت اند از:
 
# لزوم [[حسن نیت]] در معاملات ([[ماده 35 قانون تجارت الکترونیکی]])
# [[حق اقامه دعوا]] از سوی سازمانی های مدنی و قانونی حمایت از حقوق مصرف کننده به عنوان شاکی (ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی)
# اعمال شروط غیر منصفانه به [[ضرر]] مصرف کننده (ماده 46 قانون تجارت الکترونیکی)<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مجله حقوقی دادگستری شماره 59 تابستان 1386|ترجمه=|جلد=|سال=1386|ناشر=قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1188512|صفحه=|نام۱=قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران|نام خانوادگی۱=|چاپ=}}</ref>
 
در ماده 48 به منظور تامین حضور قانونی نهادهای عمومی که وظیفه نظارت بر تامین [[حقوق مصرف کننده]] و رعایت [[حقوق رقابت]] را بر عهده دارند. این [[صلاحیت]] و اختیار برای سازمان های قانونی و مدنی حمایت کننده از حقوق مصرف کننده شناخته شده است که به عنوان شاکی یا [[مدعی العموم|مدعی عموم]] به [[نیابت]] از مصرف کنندگان [[اقامه دعوا|اقامه دعوی]] نموده و مانع از نقض حقوق مزبور شوند اما ترتیب اجرای مفاد ان به آیین نامه موکول شده که به پیشنهاد وزارت بازرگانی به تصویب هیئت دولت خواهد رسید.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=ماهنامه کانون سال 49 شماره 72 شهریور 1386|ترجمه=|جلد=|سال=1386|ناشر=صفیه|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1889476|صفحه=|نام۱=کانون سردفتران|دفتریاران|نام خانوادگی۱=|چاپ=}}</ref>
== نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی ==
== نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی ==
{{هوش مصنوعی (ماده)}}
{{هوش مصنوعی (ماده)}}
خط ۴۵: خط ۴۵:
# تصویب آیین‌نامه بر عهده هیات وزیران است.
# تصویب آیین‌نامه بر عهده هیات وزیران است.
== مقالات مرتبط ==
== مقالات مرتبط ==
* [[دعاوي جمعی و نقش آنها در احقاق حقوق مصرفکنندگان]]
* [[دعاوي جمعی و نقش آنها در احقاق حقوق مصرفکنندگان|دعاوي جمعی و نقش آنها در احقاق حقوق مصرف کنندگان]]
* [[بررسی مبانی و ارکان مسئولیت مدنی موتورهای جست‌وجوگر در سوءاستفاده از داده‌های کاربران]]
* [[بررسی مبانی و ارکان مسئولیت مدنی موتورهای جست‌وجوگر در سوءاستفاده از داده‌های کاربران]]
* [[واکاوی ماهیّت شرکت های سهامی و تطبیق آن با موازین فقهی]]
* [[حل چالش‌های عمده در دعاوی اسرار تجاری با رفع تزاحم دو حق؛ دادخواهی منصفانه وحفظ محرمانگی اطلاعات]]
== منابع ==
== منابع ==
[[رده:مواد قانون تجارت الکترونیکی]]
[[رده:مواد قانون تجارت الکترونیکی]]

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۳ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۹

ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی (اصلاحی 1390/04/08): سازمان های قانونی و مدنی حمایت از حقوق مصرف‌کننده می‌توانند به عنوان شاکی اقامه دعوی نمایند.ترتیب آن به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که به پیشنهاد وزارت بازرگانی و تصویب هیات وزیران می‌باشد.

مواد مرتبط

آیین نامه، بخشنامه و دستورالعمل های مرتبط

توضیح واژگان

  • سازمان های قانونی و مدنی حمایت از حقوق مصرف‌کننده: اعم از هر موسسه یا انجمن است مطابق قانون یا در اجرای آن با هدف حمایت از مصرف کننده در زمینه هایی از قبیل قیمت کالا و خدمات اعم از تولیدی و وارداتی، سیستم های مربوط به توزیع تا مرحله مصرف، ضرر و زیان کالاهای مصرفی و خدماتی ایجاد و یا ثبت شده یا می شوند.[۱]
  • شاکی: کسی که از دست دیگری به یکی از مقامات رسمی، تظلم کتبی یا شفاهی می‌کند، شاکی نام دارد.[۲]در حقوق کیفری، شاکی کسی است که مستقیماً از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان شده است.[۳]
  • اقامه دعوی: به معنای طرح دعوی در مرجع صلاحیت‌دار مدنی یا کیفری یا اداری است.[۴]
  • وزارت بازرگانی: وزارت بازرگانی با هدف فراهم نمودن موجبات توسعه و بهبود امور بازرگانی کشور ایجاد گردیده است. برخی از وظایف این وزارتخانه عبارت است از:
    • تنظیم و اجرای سیاست ها، خط مشی ها و مقررات بازرگانی کشور
    • تهیه و اجرای برنامه ها و طرح های توسعه بازرگانی داخلی و خارجی
    • انعقاد قراردادهای بازرگانی با کشورهای خارجی[۵]
  • هیات وزیران: به موجب قانون اساسی، وزرا علاوه بر اینکه به تنهایی مسئول مشاغل اختصاصی وزارتخانه خود هستند، به اتفاق در کلیات امور، در مقابل مجلس شورای اسلامی مسئول اعمال یکدیگرند و هیئتی را تشکیل می‌دهند که به آن هیئت وزیران یا کابینه می‌گویند.[۶]

مطالعات تطبیقی

در اتحادیه اروپا، برای رفع هرگونه تردید در پذیرش سازمان های مصرف کننده به عنوان مرجع مجاز در پیگیری خواسته های مصرف کنندگان، جزء ب بند 2 ماده 11 دستورالعمل اروپایی فروش از راه دور تصریح می کند که «سازمان های مصرف کننده دارای نفع قانونی در حمایت از مصرف کنندگان هستند.»[۷]

نکات تفسیری دکترین ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی

حمایت از مصرف کننده در قانون تجارت الکترونیک ایران بر سه رکن اساسی مبتنی است:

  1. حق ارائه اطلاعات کامل
  2. حق انصراف
  3. حمایت از مصرف کننده در برابر شروط قراردادی غیر منصفانه[۸]

نگاهی به ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی نشان می دهد که در این ماده، باید دو بحث را از حیث آیین دادرسی مطرح کرد: اول اینکه، مطابق اصل، شخصی که طرح دعوا می نماید، باید در دعوای طرح شده، نفع «شخصی و مستقیم» داشته باشد. حال، چگونه می توان این اصل را درباره سازمان های قانونی حمایت از حقوق مصرف کننده توجیه کرد؟ دوم اینکه چرا ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی و مواد 14 به بعد قانون مصرف کنندگان درباره این سازمان ها، به جای استفاده از لفظ «خواهان»، از واژه شاکی استفاده کرده است؟

در پاسخ به پرسش اول باید توضیح داد که سازمان های مصرف کننده، مدعی به مفهومی نیستند که در قانون ایین دادرسی مدنی به کار می آید؛ زیرا آنها هرگز به دنبال منافع شخصی و مستقیم خود نیستند و در طرح شکایت برای حمایت از مصرف کننده، درصدد اثبات چیزی به نفع خود نیستند. اما به هر حال، تصریح قانونی به حق آنها در شکایت ضروری بوده است؛ چرا که ممکن است نهادهای رسیدگی کننده به اختلافات و تخلف ها، به حکم قانون شکایت و اعلام های هر فرد را بپذیرند. اما پیگیری دعوا (شکایت)، مستلزم آن است که شاکی، در دعوا نفع شخصی داشته یا نماینده منافع عمومی باشد. با این وصف، سازمان های مصرف کننده، در شکایت هایی که می کنند، نماینده منافع عمومی محسوب شده و نفع شخصی ندارند.[۹] نسبت به پرسش دوم می توان چنین پاسخ داد که سازمان های سازمان های مصرف کننده به آن دلیل که دارای نفع شخصی و مستقیم نیستند، نمی توانند به عنوان مدعی (خواهان) شکایت اقدام کرده و مطالبه خسارت کنند؛ چرا که اگر از عیب محصول به مصرف کننده خاصی خسارت وارد شود، تنها خود او (یا نماینده یا قائم مقام او) می تواند طرح دعوای خسارت کند.[۱۰]

نکات توضیحی ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی

در قانون تجارت الکترونیکی، برای نخستین بار در نظام حقوقی اصطلاح هایی به کار رفته که معنای روشنی در نظام حقوقی ایران ندارند و حتی برخی از آنها در نظام های حقوقی دیگر هم مورد تردید و خدشه قرار دارد. به نظر می رسد که اگرچه قانون تجارت الکترونیکی در این حوزه قدمی به جلو برداشته است، این اقدام بدون ایجاد پیش زمینه های حقوقی در بستر اجرا نمی تواند چندان موفق باشد. زیرا، دادرسان با این مفاهیم آشنایی چندانی ندارند و در اجرا با اشکال رو به رو خواهند شد. یکی از این امور حق اقامه دعوا از سوی سازمانی های مدنی و قانونی حمایت از حقوق مصرف کننده به عنوان شاکی می باشد.[۱۱]

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 48 قانون تجارت الکترونیکی

  1. سازمان‌های قانونی و مدنی حمایت از حقوق مصرف‌کننده می‌توانند به عنوان شاکی در دعاوی مربوط به تجارت الکترونیکی ورود کنند.
  2. اقامه دعوی از سوی این سازمان‌ها نیازمند رعایت ترتیبی است که در آیین‌نامه مشخص شده است.
  3. آیین‌نامه مرتبط باید به پیشنهاد وزارت بازرگانی تهیه شود.
  4. تصویب آیین‌نامه بر عهده هیات وزیران است.

مقالات مرتبط

منابع

  1. منصور اباذری فومشی. ترمینولوژی حقوق نوین (جلد دوم). چاپ 1. کیان، 1392.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6755884
  2. محمدجعفر جعفری لنگرودی. ترمینولوژی حقوق. چاپ 7. گنج دانش، 1374.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6655684
  3. منصور رحمدل. آیین دادرسی کیفری (جلد نخست). چاپ 2. دادگستر، 1394.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6655584
  4. فهیمه ملک‌زاده. اصطلاحات تشریحی آیین دادرسی (کیفری-مدنی). چاپ 2. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1390.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2136396
  5. سیدکاظم امینی. ساختار سازمانی و تشکیلات جمهوری اسلامی ایران. چاپ 1. مدیریت، 1385.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6755768
  6. منوچهر طباطبایی مؤتمنی. حقوق اداری. چاپ 17. سمت، 1390.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6656416
  7. مصطفی السان. حقوق تجارت الکترونیکی. چاپ 1. سمت، 1391.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3712808
  8. علی اکبر ایزدی فرد. اندیشه های فقهی (جلد دوم) (حقوقی-اقتصادی). چاپ 1. جنگل، 1390.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2836328
  9. مصطفی السان. حقوق تجارت الکترونیکی. چاپ 1. سمت، 1391.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3712796
  10. مصطفی السان. حقوق تجارت الکترونیکی. چاپ 1. سمت، 1391.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3712812
  11. مجله حقوقی دادگستری شماره 59 تابستان 1386. قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران، 1386.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1188512