برزخ بین عقد و ایقاع (ماهیت ثالث در اعمال حقوقی)
 | |
| عنوان | برزخ بین عقد و ایقاع (ماهیت ثالث در اعمال حقوقی) |
|---|---|
| نویسنده | امید توکلی کیا |
| محور موضوعی | حقوق خصوصی حقوق مدنی |
| سال نشر | ۱۳۹۸ |
| منتشر شده در | نشریه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی |
| دوره | ۲ |
| شماره | ۴ |
| دانلود مقاله | دانلود از سایت نشریه |
برزخ بین عقد و ایقاع (ماهیت ثالث در اعمال حقوقی) نام مقاله ای از امید توکلی کیا است که در شماره چهارم (مهر ۱۳۹۸) فصلنامه تحقیق و توسعه در حقوق تطبیقی (دانشنامه های حقوقی سابق) منتشر شده است.
چکیده
آیا تقسیم اعمال حقوقی به عقد و ایقاع، حصر عقلی است؟ کسی به صراحت چنین ادعایی را مطرح نکرده ولی از خلال سخن گذشتگان این حصر قابل استنباط است. فکری که شایع شده و در اندیشهها ریشه دوانیده است بیانگر این است هرچه عقد بودن آن محل خدشه باشد ایقاع است و هرچه ایقاع بودن آن محل ایراد باشد، عقد است. از این دیدگاه به نظریة تفریع یاد شده است و مفاد آن این است که هر عمل حقوقی که عقد نباشد، ایقاع است و در خصوص مبنای آن گفته شده که عقد با دو قصد انشاء متقابل، ولی ایقاع با یک قصد انشاء، به وجود میآید. درحالیکه ممکن است عمل حقوقی نه عقد باشد و نه ایقاع، بلکه ماهیت حقوقی ثالثی باشد چراکه عقد و ایقاع از مقولة ضدین هستند نه نقیضین (الضدان لا یجتمعان و قد یرتفعان). استاد جعفری لنگرودی از این ماهیت حقوقی با عنوان «برزخ بین عقد و ایقاع» یاد میکند و میفرماید که در حقوق اسلام عده معدودی فقط در مورد وصیت تملیکی این احتمال را دادهاند و اسلاف ما در تصور ماهیتی که نه عقد باشد و نه ایقاع فروماندهاند و اکثریت منکر آن هستند. ایشان برای اولینبار در تألیفات خویش ضمن به رسمیت شناختن این ماهیت حقوقی، اقدام به تبیین این مفهوم و بیان عناصر و مصادیق آن نموده است.
کلیدواژه ها
- عمل حقوقی
- عقد
- ایقاع
- برزخ بین عقد و ایقاع
- قصد انشاء