ماده ۲۴۲ قانون مدنی
ماده ۲۴۲ قانون مدنی: هرگاه در عقد، شرط شده باشد که مشروطعلیه مال معین را رهن دهد و آن مال تلف یا معیوب شود مشروطله اختیار فسخ معامله را خواهد داشت نه حق مطالبهٔ عوض رهن یا ارش عیب و اگر بعد از آن که مال را مشروطله به رهن گرفت آن مال تلف یا معیوب شود دیگر اختیار فسخ ندارد.
مواد مرتبط
توضیح واژگان
- مقصود از «مشروطٌ له» در ماده ۲۴۲ قانون مدنی، یعنی شخصی که شرط، به نفع او شده است.[۱]
- «مشروط علیه» نیز به شخصی گفته میشود که شرط ضمن عقد به زیان اوست.[۲]
فلسفه و مبانی نظری ماده
با توجه به اینکه موضوع رهن، عین معین است، لذا در صورت تلف آن، نمیتوان مشروطٌ علیه را ملزم نمود تا مال دیگری را به رهن دهد،[۳][۴] همچنین از آنجا که موضوع رهن، عین معین است و نسبت به ارش آن، تعهدی به عمل نیامده؛ لذا در صورت معیوب بودن عین مرهونه، مشروطٌ له، حق مطالبه ارش را ندارد.[۵]
نکات تفسیری دکترین ماده ۲۴۲ قانون مدنی
هرگاه در عقد، شرط شده باشد که مشروط علیه، مال معین را رهن دهد و آن مال، تلف یا معیوب شود؛ در این صورت چاره ای جز اعمال حق فسخ باقی نمیماند،[۶] زیرا ضمانت اجرای تعذر، فسخ است،[۷] مگر اینکه تلف یا عیب، پس از قبض عین مرهونه، حادث شده باشد که در این صورت، چون مشروطٌ علیه، به تکلیف خود عمل نموده، دیگر اعمال خیار فسخ، معنایی نخواهد داشت.[۸][۹]
نکات توضیحی ماده ۲۴۲ قانون مدنی
اگر موضوع رهن، عین معین باشد؛ در صورت تلف آن، نمیتوان مشروطٌ علیه را ملزم نمود تا مال دیگری را به رهن دهد؛ مگر در صورت رضایت وی.[۱۰]
نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۲۴۲ قانون مدنی
 | محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است. |
- شرط مورد نظر در عقد میتواند مربوط به رهن دادن مال معین توسط مشروطعلیه باشد.
- در صورتی که مال مشخص شده پیش از تحقق رهن تلف یا معیوب شود، مشروطله حق فسخ معامله را دارد.
- مشروطله حق ندارد به جای مال تلف شده، عوض رهن را مطالبه کند.
- مشروطله نمیتواند ارش عیب مال معیوب را درخواست کند.
- اگر پس از تحقق رهن مال تلف یا معیوب شود، مشروطله اختیار فسخ معامله را از دست میدهد.
مقالات مرتبط
- استقلال شرط داوری در قانون آیین دادرسی مدنی و قانون داوری تجاری بین المللی با مطالعه قانون نمونه داوری آنسیترال
- معنا و مفهوم حسن نیت در قراردادها
- تعهد همکاری متعهدله در اجرای قرارداد
- بررسی تطبیقی خیار تدلیس با خیار عیب و خیار تخلّف از وصف
- واکاوی تعهّد به درستکاری در حقوق قراردادهای نوردیک و نظام حقوق اسلامی
منابع
- ↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد سوم). چاپ 4. گنج دانش، 1388. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 333384
- ↑ احمد باقری. فقه مدنی (عقود تملیکی- بیع- اجاره). چاپ 1. سمت، 1384. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6666480
- ↑ محمدکاظم مهتاب پور، افروز صمدی و راضیه آرمین. آموزههای حقوق مدنی تعهدات. چاپ 1. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1391. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3595548
- ↑ مهدی شهیدی. حقوق مدنی (جلد چهارم) (شروط ضمن عقد). چاپ 1. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1387. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 29632
- ↑ مهدی شهیدی. حقوق مدنی (جلد چهارم) (شروط ضمن عقد). چاپ 1. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1387. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 29632
- ↑ ناصر کاتوزیان. حقوق مدنی (جلد سوم) (قواعد عمومی قراردادها، آثار قرارداد در رابطه دو طرف و نسبت به اشخاص ثالث)). چاپ 3. شرکت سهامی انتشار، 1380. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2914152
- ↑ سیدعلی حائری شاه باغ. شرح قانون مدنی (جلد اول). چاپ 3. گنج دانش، 1386. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 239576
- ↑ سیدعلی حائری شاه باغ. شرح قانون مدنی (جلد اول). چاپ 3. گنج دانش، 1386. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 239576
- ↑ سیدحسین صفایی. دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد دوم) (قواعد عمومی قراردادها). چاپ 9. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 234756
- ↑ یداله بازگیر. قانون مدنی در آیینه دیوانعالی کشور (در عقود و تعهدات) (مواد 183 الی 263). چاپ 2. فردوسی، 1383. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 275956