بررسی تطبیقی اصول حاکم بر حقوق شهروندی در اسلام با اعلامیه جهانی حقوق بشر

عنوان	بررسی تطبیقی اصول حاکم بر حقوق شهروندی در اسلام با اعلامیه جهانی حقوق بشر
رشته	حقوق عمومی
دانشجو	محمود بوستان افروز
استاد راهنما	عبدالنعیم شهریاری
مقطع	کارشناسی ارشد
سال دفاع	۱۴۰۰
دانشگاه	دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس

بررسی تطبیقی اصول حاکم بر حقوق شهروندی در اسلام با اعلامیه جهانی حقوق بشر عنوان پایان نامه ای است که توسط محمود بوستان افروز، با راهنمایی عبدالنعیم شهریاری در سال ۱۴۰۰ و در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس دفاع گردید.

چکیده

حقوق شهروندی یکی از مباحث حقوقی است که بنا به اصول اولیه آن در مکاتب مختلف حقوقی علیرغم تشابه های بسیار دارای تعاریف مختلف و دامنه شمولیت متفاوتی است. این تفاوت ها و اختلافات حتی در زمان تصویب اعلامیه جهانی حقوق بشر نیز خود را نمایان ساخت تا جایی که تعدادی از کشورهای اسلامی و حتی کشور های بلوک شرق از موافقت با آن سرباز زدند و مبانی این اعلامیه را بر اساس مکاتب حقوقی غرب دانستند. در این پایان نامه سعی شده است پس از بیان مختصری از تاریخچه حقوق بشر در جوامع مدنی و اسلام، ابتدا به مکتب حقوقی اسلام پرداخته شود و از مبانی اسلامی و قرآنی به موضوع حقوق بشر پرداخته شود و سپس با بررسی مبانی غربی و معرفی دو مکتب مهم حقوقی در غرب به ریشه های حقوقی اعلامیه جهانی حقوق بشر بپردازیم و با نگاه به اصول اسلامی حقوق و حکومت داری به نقد می پردازیم و برخی از شبهات و ایراداتی را که مبانی حقوق بشر اسلامی گرفته می شود را پاسخ دهیم. سپس با بررسی تطبیقی این مبانی و اصول به کاربست آنان در تدوین اسناد حقوقی درکشور جمهوری اسلامی می پردازیم و در نتیجه گیری به برخی از تشابه ها و تفاوت های مبانی حقوق بشر اسلامی و اعلامیه جهانی حقوق بشر اشاره می کنیم.

ساختار و فهرست پایان نامه

چکیده

کلیات تحقیق

الف) بیان مساله

ب) سوالات تحقیق

پ) فرضیه های تحقیق

ت) پیشینه تحقیق

ث) اهداف و نوآوری های تحقیق

ج) روش تحقیق

فصل اول : حق شهروندی و مفاهیم مرتبط

گفتار اول: مفهوم شناسی حق شهروندی و مفاهیم مرتبط

۱–۱–۱حق:

۲–۱–۱ مفهوم شهر

۳–۱–۱ شهروندی

۴–۱–۱ شهروند در اسلام

۵–۱–۱ تعریف حقوق شهروندی

گفتار دوم: انواع حقوق شهروندی

۱–۲–۱ حقوق مدنیِ حقوق شهروندی:

۲–۲–۱ حقوق سیاسی حقوق شهروندی:

۳–۲–۱حقوق اقتصادی–اجتماعی حقوق شهروندی:

۴–۲–۱ حقوق فرهنگی حقوق شهروندی:

۵–۲–۱ حقوق قضایی حقوق شهروندی:

فصل دوم ؛ اصول حاکم بر حقوق شهروندی در اسلام

گفتار اول: تاریخچه

۱–۱–۲ تاریخچه حقوق شهروندی در اسلام

۲–۱–۲ خاستگاه حقوق شهروندی در اسلام

۳–۱–۲ زمینه های حقوق شهروندی در قرآن

گفتار دوم: مبانی

۱–۲–۲ مبانی حقوق شهروندی در اسلام

۲–۲–۲ حق کرامت و احترام انسانی پایه اصلی حقوق شهروندی

گفتار سوم: آزادی

بخش اول: جایگاه آزادی در اسلام

۱–۱–۳–۲ مفهوم آزادی

۲–۱–۳–۲ حدود آزادی

۳–۱–۳–۲ نظر فلاسفه غرب درباره حدود آزادی

۴–۱–۳–۲ تفاوتهای آزادی در اسلام و مکاتب غربی

۵–۱–۳–۲ ریشه و منشا آزادی در اسلام

بخش دوم: آزادی عقیده در اسلام

۱–۲–۳–۳ آزادی فکر و عقیده

۲–۲–۳–۲ آزادی عقاید مذهبی و معنای درست آن

۳–۲–۳–۲ معنای درست آزادی عقیده

فصل سوم: اصول حاکم بر حقوق شهروندی در غرب

گفتار اول: حقوق شهروندی در غرب از تاریخچه تا مبانی

۱–۱–۳ تاریخچه حقوق شهروندی:

۲–۱–۳ مفهوم شناسی مکاتب حقوقی

۲–۱–۳ تاریخچه اجمالی مکاتب حقوقی غربی

۱–۱–۳ مکتب حقوق طبیعی

تعریف مکتب حقوق طبیعی:

۲–۱–۳ مکتب حقوق پوزیتیویستی

تعریف مکتب حقوق پوزیتیویستی

گفتار دوم: تاریخچه اعلامیه جهانی حقوق بشر

۱–۲–۳ نگارش اعلامیه جهانی حقوق بشر

۲–۲–۳ بخش دوم: مواد اعلامیه جهانی حقوق بشر:

۱–۲–۲–۳ اصول و حقوق انسانی

۲–۲–۲–۳ اصول مربوط به دادگستری

۳–۲–۲–۳ رعایت حقوق خصوصی:

۴–۲–۲–۳ حق بر آزادی تردد:

۴–۲–۲–۳ حق بر تابعیت و پناهندگی

۵–۲–۲–۳ حق بر ازدواج و تشکیل خانواده

۶–۲–۲–۳ حق مالکیت

۷–۲–۲–۳ اصول مربوط به آزادی

۸–۲–۲–۳ حق بر امنیت اجتماعی ۸۲

–۲–۲–۳ حق بر کار، تفریح و رفاه

۹–۲–۲–۳ حق بر آموزش و پرورش

۱۰–۲–۲–۳ حق بر زندگی فرهنگی

۱۱–۲–۲–۳ حق مطالبه نظم عمومی

۱۲–۲–۲–۳ وظایف و محدودیت ها:

فصل چهارم: جمع بندی

۱–۴ جایگاه حقوق شهروندی در قانون اساسی جمهوی اسلامی ایران

۲–۱–۴ فرمان

ماده ای امام خمینی (ره) و تاکید بیشتر بر جایگاه خقوق شهروندی

۳–۱–۴ تدوین آیین دادرسی مدنی توسط مجلس شورای اسلامی ۱۳۹۲

۳–۱–۵ تدوین منشور حقوق شهروندی توسط دولت در سال ۱۳۹۵

۴–۱–۴ توسعه گفتمان حقوق شهروندی از طریق منشور حقوق شهروندی

۲–۴ وجوه اشتراک حقوق بین الملل بشر و حقوق بشر اسلامی

۱–۲–۴ اشتراک در اصل کرامت ذاتی انسان

۲–۲–۴ اشتراک در برخورداری از حق حیات و حق امنیت

۳–۲–۴ اشتراک در اصل تساوی

۴–۲–۴ اشتراک در حقوق سیاسی – اجتماعی

۵–۲–۴ اشتراک در اصل آزادی

۶–۲–۴ اشتراک در سایر حقوق

تفاوت بین حقوق بین الملل بشر و حقوق بشر از دیدگاه اسلام

۱–۳–۴ تفاوت در موضوع

۲–۳–۴ تفاوت در مبانی و محوریت حقوق بشر

۳–۳–۴ تفاوت در نگرش به اصل تساوی

حقوق بشر و فرهنگ های متعدد

۲–۴–۴ اسلام و تعدد فرهنگ ها: تکثر بر پایه عقلانیت حق مدار

نفی شرک برپایه حقیقت

نفی سلطه

حقوق بشر و انسان شمولی

امکان استخراج حقوق انسان شمول از دین

چالش های جهان شمولی حقوق بشر اسلامی

تفاوت های حقوقی بر اساس جنسیت

نتیجه گیری

فهرست منابع:

۱۳۹ Abstract

کلیدواژه ها

• حقوق بشر
• اصل حقوقی