قرار نهایی

قرار نهایی قراری است که دعوی را در حدود موضوع خود خاتمه می‌دهد و دادرس مشمول قاعده‌ی فراغ دادرس می‌شود. این قرار ها بدون ورود به ماهیت دعوی صادر می‌گردد و پرونده را از دادگاه خارج می‌کند. قرار نهایی، تصمیم قضایی است که توسط مقامات صالح دادسرا و یا دادگاه و اغلب در طول تحقیقات مقدماتی و با هدف آماده سازی پرونده برای ارسال به دادگاه و یا متوقف نمودن دائمی یا موْقت تعقیب کیفری با لحاظ فرض برائت متهم اتخاذ می‌گردد و حسب مورد و اغلب قابل اعتراض از سوی مقام تعقیب و یا اصحاب دعوی نزد دادگاه صالح است. به عبارت دیگر صدور قرار نهایی نشانه پایان یافتن تحقیقات مقدماتی در آن پرونده نزد آن مقام قضایی بوده و وی دیگر حق دخالت مجدد در آن پرونده را ندارد. در واقع، قاعده «فراغ دادرس» ایجاد می‌شود. (مگر در موارد استثنایی چون ماده 278 قانون آیین دادرسی کیفری)

رای نهایی در دادسرا و دادگاه

شایسته بیان است؛ رأی نهایی اگر توسط قضات دادسرا صادر شود تحت عنوان «عقیده یا تصمیم دادسرا» و در صورتی که توسط قضات دادگاه اعم از عمومی مانند صلح یا بخش یا کیفری مانند کیفری دو صادر شود، تحت عنوان «دادنامه» شناخته می شود. لذا در صورتی که قرار منع تعقیب توسط مقامات قضایی دادسرا صادر گردد تحت عنوان تصمیم دادسرا دایر بر منع تعقیب و اگر توسط دادگاه صادر شود تصمیم دادگاه شناخته می شود.

رویه قضایی

• نظریه شماره 7/1401/1177 مورخ 1402/03/02 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره مرجع صالح به رسیدگی اتهامات متعدد
• نظریه شماره 7/1401/1280 مورخ 1402/03/30 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره جهات رد کارشناس رسمی

مواد مرتبط

• ماده 107 قانون آیین دادرسی مدنی

• ماده 84 قانون آیین دادرسی مدنی

• ماده 2 قانون آیین دادرسی مدنی