تقصیر: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
جز (removed Category:جرایم غیرعمدی using HotCat) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''تقصیر''' در | '''تقصیر''' در لغت، یعنی اختصار، کوتاه سازی، مسامحه، سهل انگاری و فروگذاری، و در اصطلاح، یعنی ترک کردن کاری که باید انجام می شد یا انجام کاری که نباید انجام می شد،<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مسئولیت مدنی تولیدکنندگان و فروشندگان کالا|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3883044|صفحه=|نام۱=صادق|نام خانوادگی۱=مددی|چاپ=-}}</ref> و بنا به تعریفی دیگر، خودداری از انجام کاری که ترک آن کار، مستلزم سهل انگاری و [[بی احتیاطی]] است؛ '''تقصیر''' محسوب می گردد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=دوره مقدماتی حقوق مدنی وقایع حقوقی (مسئولیت مدنی)|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=شرکت سهامی انتشار|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=2574044|صفحه=|نام۱=ناصر|نام خانوادگی۱=کاتوزیان|چاپ=8}}</ref> | ||
تقصیر اعم است از [[تفریط]] و [[تعدی]] | بنا به تعریف [[قانون مدنی ایران|قانون مدنی]]، تقصیر اعم است از [[تفریط]] و [[تعدی]]،<ref>[[ماده ۹۵۳ قانون مدنی]]</ref> و بنا به تعریف [[قانون مجازات اسلامی]]، تقصیر اعم از بی احتیاطی و [[بی مبالاتی|بی مبالاتی]] است.<ref>[[ماده ۱۴۵ قانون مجازات اسلامی|ماده ۱۴۵ قانون مجازات اسلامی]]</ref> | ||
== مواد مرتبط == | |||
* [[ماده ۱۶۸ قانون مدنی]] | |||
* [[ماده ۹۵۳ قانون مدنی]] | |||
* [[ماده ۱۴۵ قانون مجازات اسلامی]] | |||
== | == در فقه == | ||
[[ | |||
* [[فقیه|فقها]] در تشخیص تقصیر، معیار عرف را که دلالت بر تعدی و تفریط دارد؛ پذیرفتهاند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق مدنی (جلد چهارم) (الزامهای بدون قرارداد)|ترجمه=|جلد=|سال=1392|ناشر=مجمع علمی و فرهنگی مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=4116184|صفحه=|نام۱=ایراندخت|نام خانوادگی۱=نظری|چاپ=1}}</ref><ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مسئولیت مدنی در فقه امامیه (مبانی و ساختار)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=413944|صفحه=|نام۱=محمود|نام خانوادگی۱=حکمت نیا|چاپ=2}}</ref> | |||
== در رویه قضایی == | |||
* [[نظریه شماره 7/1401/1087 مورخ 1402/04/05 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تقصیر متهم به همراه آسیب پذیری که از قبل در بزه دیده وجود دارد]] | |||
* [[نظریه شماره 7/1401/1344 مورخ 1402/05/21 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره دعوای مطالبه خسارت ناشی از مصرف کالا]] | |||
== ملاک تشخیص تقصیر == | |||
برای تشخیص '''تقصیر''' [[عمد|عمدی]]، تحقیقات [[دادرسی]]، دارای [[جنبه نوعی]] و [[جنبه شخصی|شخصی]] است، اینکه [[مقام قضایی|قاضی]] باید به مقایسه عمل [[خوانده]] با رفتار شخص [[عرف|متعارف]]، در لحظه وقوع حادثه بپردازد؛ معرف جنبه نوعی تحقیق او است؛ و از این لحاظ که قاضی باید قصد و اهداف مرتکب را مورد تفحص قرار دهد؛ تا [[قصد]] یا بی احتیاطی او در وقوع فعل [[زیان|زیانبار]] معلوم گردد؛ نمایانگر شخصی بودن تحقیق است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مسئولیت مدنی الزامهای خارج از قرارداد (ضمان قهری) (جلد اول)|ترجمه=|جلد=|سال=1378|ناشر=دانشگاه تهران|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3048776|صفحه=|نام۱=ناصر|نام خانوادگی۱=کاتوزیان|چاپ=2}}</ref> | |||
== مبنای مسئولیت در تقصیر == | |||
رعایت احتیاط و جلوگیری از ورود زیان به دیگران، [[تکلیف]] همگانی است، و وارد نمودن ضرر برای سایر اشخاص، [[اماره]] '''تقصیر''' و [[ضمان قهری|ضمان]] مرتکب محسوب میگردد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=الزامها و مسئولیت مدنی بدون قرارداد|ترجمه=|جلد=|سال=1387|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=246516|صفحه=|نام۱=سیدمرتضی|نام خانوادگی۱=قاسمزاده|چاپ=6}}</ref> | |||
== عدم شمول بیمه بر تقصیر عمدی == | |||
'''تقصیر''' عمدی، مشمول [[بیمه]] نمیگردد؛ زیرا از بین بردن محدودیت برای [[بیمه گذار]] در ورود زیان به دیگران، برخلاف [[نظم عمومی]] است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مسئولیت مدنی الزامهای خارج از قرارداد (ضمان قهری) (جلد اول)|ترجمه=|جلد=|سال=1378|ناشر=دانشگاه تهران|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3048776|صفحه=|نام۱=ناصر|نام خانوادگی۱=کاتوزیان|چاپ=2}}</ref> | |||
==مقالات مرتبط== | |||
*[[اخلاقی بودن مسئولیت مدنی محض]] | |||
*[[نگرش تحلیلی برنقش تقصیر در ضمان ناشی از تسبیب در فقه اسلامی و حقوق ایران]] | |||
*[[مسئولیت دولت یا حکومت: تبیین مبانی آن در آموزه های فقه و حقوق کیفری ایران|مسئولیت دولت یا حکومت: تبیین مبانی آن در آموزههای فقه و حقوق کیفری ایران]] | |||
*[[مسئولیت مدنی ناشی از خسارات زیستمحیطی]] | |||
*[[بررسی مسئولیت مدنی ناشی از خسارات زیست محیطی|بررسی مسئولیت مدنی ناشی از خسارات زیستمحیطی]] | |||
*[[مسئولیت مدنی استارت آپ ها|مسئولیت مدنی استارت آپها]] | |||
*[[مبانی مسئولیت ناشی از فعل غیر در حقوق انگلستان و ایران]] | |||
*[[مفهوم و جایگاه تقصیر در مسئولیت مدنی قهری و قراردادی]] | |||
*[[مسئولیت مدنی ناشی از آلودگیهای زیست محیطی در انفال|مسئولیت مدنی ناشی از آلودگیهای زیستمحیطی در انفال]] | |||
*[[نگرشی تطبیقی بر مفهوم معیار تقصیر پزشک]] | |||
*[[عناوین سقوط ضمان پزشک در قانون مجازات اسلامی مصوب1392(بررسی فقهی و حقوقی)|عناوین سقوط ضمان پزشک در قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲(بررسی فقهی و حقوقی)]] | |||
*[[درآمدی بر مسئولیت مدنی در فضای سایبر]] | |||
*[[وضعیت مستحدثات پس از انقضای مدت اجاره در حقوق ایران و مصر]] | |||
*[[مسئولیت نیابتی والدین، ناشی از نقض کپیرایت توسط کودکان(مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و آمریکا)]] | |||
== جستارهای وابسته == | |||
[[ | * [[تعدی]] | ||
* [[تفریط]] | |||
* [[بی احتیاطی]] | |||
* [[بی مبالاتی]] | |||
== منابع == | == منابع == | ||
| خط ۲۰: | خط ۵۹: | ||
[[رده:اصطلاحات قانون مدنی]] | [[رده:اصطلاحات قانون مدنی]] | ||
[[رده:تقصیر]] | [[رده:تقصیر]] | ||
[[رده:اصطلاحات حقوق مدنی]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۱:۱۰
تقصیر در لغت، یعنی اختصار، کوتاه سازی، مسامحه، سهل انگاری و فروگذاری، و در اصطلاح، یعنی ترک کردن کاری که باید انجام می شد یا انجام کاری که نباید انجام می شد،[۱] و بنا به تعریفی دیگر، خودداری از انجام کاری که ترک آن کار، مستلزم سهل انگاری و بی احتیاطی است؛ تقصیر محسوب می گردد.[۲]
بنا به تعریف قانون مدنی، تقصیر اعم است از تفریط و تعدی،[۳] و بنا به تعریف قانون مجازات اسلامی، تقصیر اعم از بی احتیاطی و بی مبالاتی است.[۴]
مواد مرتبط
در فقه
در رویه قضایی
- نظریه شماره 7/1401/1087 مورخ 1402/04/05 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره تقصیر متهم به همراه آسیب پذیری که از قبل در بزه دیده وجود دارد
- نظریه شماره 7/1401/1344 مورخ 1402/05/21 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره دعوای مطالبه خسارت ناشی از مصرف کالا
ملاک تشخیص تقصیر
برای تشخیص تقصیر عمدی، تحقیقات دادرسی، دارای جنبه نوعی و شخصی است، اینکه قاضی باید به مقایسه عمل خوانده با رفتار شخص متعارف، در لحظه وقوع حادثه بپردازد؛ معرف جنبه نوعی تحقیق او است؛ و از این لحاظ که قاضی باید قصد و اهداف مرتکب را مورد تفحص قرار دهد؛ تا قصد یا بی احتیاطی او در وقوع فعل زیانبار معلوم گردد؛ نمایانگر شخصی بودن تحقیق است.[۷]
مبنای مسئولیت در تقصیر
رعایت احتیاط و جلوگیری از ورود زیان به دیگران، تکلیف همگانی است، و وارد نمودن ضرر برای سایر اشخاص، اماره تقصیر و ضمان مرتکب محسوب میگردد.[۸]
عدم شمول بیمه بر تقصیر عمدی
تقصیر عمدی، مشمول بیمه نمیگردد؛ زیرا از بین بردن محدودیت برای بیمه گذار در ورود زیان به دیگران، برخلاف نظم عمومی است.[۹]
مقالات مرتبط
- اخلاقی بودن مسئولیت مدنی محض
- نگرش تحلیلی برنقش تقصیر در ضمان ناشی از تسبیب در فقه اسلامی و حقوق ایران
- مسئولیت دولت یا حکومت: تبیین مبانی آن در آموزههای فقه و حقوق کیفری ایران
- مسئولیت مدنی ناشی از خسارات زیستمحیطی
- بررسی مسئولیت مدنی ناشی از خسارات زیستمحیطی
- مسئولیت مدنی استارت آپها
- مبانی مسئولیت ناشی از فعل غیر در حقوق انگلستان و ایران
- مفهوم و جایگاه تقصیر در مسئولیت مدنی قهری و قراردادی
- مسئولیت مدنی ناشی از آلودگیهای زیستمحیطی در انفال
- نگرشی تطبیقی بر مفهوم معیار تقصیر پزشک
- عناوین سقوط ضمان پزشک در قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۹۲(بررسی فقهی و حقوقی)
- درآمدی بر مسئولیت مدنی در فضای سایبر
- وضعیت مستحدثات پس از انقضای مدت اجاره در حقوق ایران و مصر
- مسئولیت نیابتی والدین، ناشی از نقض کپیرایت توسط کودکان(مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و آمریکا)
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ صادق مددی. مسئولیت مدنی تولیدکنندگان و فروشندگان کالا. چاپ -. میزان، 1388. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3883044
- ↑ ناصر کاتوزیان. دوره مقدماتی حقوق مدنی وقایع حقوقی (مسئولیت مدنی). چاپ 8. شرکت سهامی انتشار، 1391. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2574044
- ↑ ماده ۹۵۳ قانون مدنی
- ↑ ماده ۱۴۵ قانون مجازات اسلامی
- ↑ ایراندخت نظری. حقوق مدنی (جلد چهارم) (الزامهای بدون قرارداد). چاپ 1. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1392. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4116184
- ↑ محمود حکمت نیا. مسئولیت مدنی در فقه امامیه (مبانی و ساختار). چاپ 2. پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 413944
- ↑ ناصر کاتوزیان. مسئولیت مدنی الزامهای خارج از قرارداد (ضمان قهری) (جلد اول). چاپ 2. دانشگاه تهران، 1378. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3048776
- ↑ سیدمرتضی قاسمزاده. الزامها و مسئولیت مدنی بدون قرارداد. چاپ 6. میزان، 1387. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 246516
- ↑ ناصر کاتوزیان. مسئولیت مدنی الزامهای خارج از قرارداد (ضمان قهری) (جلد اول). چاپ 2. دانشگاه تهران، 1378. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3048776