منفعت: تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
Tavakolikia (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۲۱ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
به فایده و ثمره ای که به تدریج از عین مال به دست آمده و به نحو محسوس از عین آن مال نمی کاهد؛ منفعت گویند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق مدنی (قسمت دوم) (حقوق اموال و مالکیت)|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3716116|صفحه=|نام۱=سیداحمدعلی|نام خانوادگی۱=هاشمی|نام۲=ابراهیم|نام خانوادگی۲=تقی زاده|چاپ=1}}</ref> | به فایده و ثمره ای که به تدریج از [[عین معین|عین مال]] به دست آمده و به نحو محسوس از عین آن مال نمی کاهد؛ '''منفعت''' گویند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق مدنی (قسمت دوم) (حقوق اموال و مالکیت)|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3716116|صفحه=|نام۱=سیداحمدعلی|نام خانوادگی۱=هاشمی|نام۲=ابراهیم|نام خانوادگی۲=تقی زاده|چاپ=1}}</ref> به عبارت دیگر '''منفعت'''، [[مال|مالی]] است که اگر چه استقلال نداشته و به تدریج از مال دیگری حاصل میشود، اما موجود است.<ref>{{Cite journal|title=مطالعه تطبیقی روش ارزیابی عدمالنفع با تاکید بر رویه قضایی ایران|url=https://www.jlj.ir/article_245297.html|journal=مجله حقوقی دادگستری|date=زمستان ۱۴۰۲|issue=Online First|doi=10.22106/jlj.2021.521789.3889|first=عباس|last=میرشکاری|first2=فاطمه سادات|last2=حسینی|first3=افروز|last3=صمدی}}</ref> | ||
== مواد مرتبط == | |||
* [[ماده ۶۷۵ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲)|مواد ۶۷۵]] تا [[ماده ۷۰۸ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲)|۷۰۸ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲)]] | |||
* [[ماده ۲۹ قانون مدنی]] | |||
* [[ماده ۳۳ قانون مدنی]] | |||
* [[ماده ۳۴ قانون مدنی]] | |||
* [[ماده ۱۶۹ قانون مدنی]] | |||
* [[ماده ۲۸۷ قانون مدنی]] | |||
== اقسام == | == اقسام == | ||
منفعت دارای تقسیمبندهای متعددی است که عبارتند از: | '''منفعت''' دارای تقسیمبندهای متعددی است که عبارتند از: | ||
الف | * الف - منفعت، به سه دسته [[منفعت طبیعی|طبیعی]]، [[منفعت مصنوعی|مصنوعی]] و [[منفعت مدنی|مدنی]] قابل تقسیم است. برخلاف منافع طبیعی و مصنوعی، منافع مدنی، از عین مال به دست نمیآیند؛ بلکه موجودیت آنها، وابسته به انعقاد یکی از [[عقد|عقود]] است؛ نظیر [[مالکیت منفعت]] در [[اجاره]].<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=گنج دانش|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=183720|صفحه=|نام۱=محمدجعفر|نام خانوادگی۱=جعفری لنگرودی|چاپ=6}}</ref> | ||
* ب - منافع ممکن است به صورت منظم و مستمر یا بهطور نامنظم و به تبع زمان خاصی به وجود آید، مانند استفاده از آب چشمه برای آبیاری زمین [[زراعت|زراعی]]. <ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=گنج دانش|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=183732|صفحه=|نام۱=محمدجعفر|نام خانوادگی۱=جعفری لنگرودی|چاپ=6}}</ref> منفعتی را که به تبع زمان خاصی به وجود آید؛ [[منفعت مستمر]] نامند، نظیر عقد اجاره، که باید محدود به زمانی معین باشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=گنج دانش|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=183764|صفحه=|نام۱=محمدجعفر|نام خانوادگی۱=جعفری لنگرودی|چاپ=6}}</ref> | |||
* پ - منفعتی که به صورت [[مال مادی]] از عین مال به دست آید را [[منفعت مادی]] نامند، مانند میوه درخت. چنین منافعی پس از جدایی از عین، مال مستقلی محسوب میگردند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=گنج دانش|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=183748|صفحه=|نام۱=محمدجعفر|نام خانوادگی۱=جعفری لنگرودی|چاپ=6}}</ref> | |||
* ت - منافع مال ممکن است طبیعی، مصنوعی یا [[منفعت مدنی|عهدی]] باشد. منافع طبیعی، به خودی خود و بدون دخالت انسان، به دست میآید. منافع مصنوعی، در نتیجه عمل انسان حاصل میگردد و منشأ منافع عهدی، قرارداد است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد اول) (اشخاص و اموال)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=12852|صفحه=|نام۱=سیدحسین|نام خانوادگی۱=صفایی|چاپ=11}}</ref> | |||
== در حقوق تطبیقی == | |||
* در حقوق فرانسه، مال را به اصل و منفعت تقسیم نمودهاند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال)|ترجمه=|جلد=|سال=1388|ناشر=گنج دانش|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=183744|صفحه=|نام۱=محمدجعفر|نام خانوادگی۱=جعفری لنگرودی|چاپ=6}}</ref> | |||
== در رویه قضایی == | |||
* [[نظریه شماره 7/1401/1265 مورخ 1402/03/27 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره اعتراض ثالث به اموال توقیفی یا ضبط شده در جرایم مواد مخدر]] | |||
* [[نظریه شماره 7/1401/1339 مورخ 1402/05/16 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ورود ثالث و جلب ثالث در مرحله تجدیدنظر]] | |||
== مصادیق == | |||
== مصادیق | |||
*فربه شدن گوساله از [[منفعت متصل|منافع متصل]] بهشمار میآید.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق مدنی (قسمت دوم) (حقوق اموال و مالکیت)|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3716140|صفحه=|نام۱=سیداحمدعلی|نام خانوادگی۱=هاشمی|نام۲=ابراهیم|نام خانوادگی۲=تقی زاده|چاپ=1}}</ref> | *فربه شدن گوساله از [[منفعت متصل|منافع متصل]] بهشمار میآید.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق مدنی (قسمت دوم) (حقوق اموال و مالکیت)|ترجمه=|جلد=|سال=1391|ناشر=مجد|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=3716140|صفحه=|نام۱=سیداحمدعلی|نام خانوادگی۱=هاشمی|نام۲=ابراهیم|نام خانوادگی۲=تقی زاده|چاپ=1}}</ref> | ||
* | *جو تا روزی که برداشت نشده، منفعت بوده و پس از آن، عین محسوب میگردد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مصادیق دعاوی مالی و غیرمالی و هزینه های خدمات قضایی و وکالتی|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1484468|صفحه=|نام۱=معاونت آموزش|تحقیقات قوه قضاییه|نام خانوادگی۱=|چاپ=3}}</ref> | ||
*دیدن تئاتر و بازدید از موزه را میتوان در دسته [[منفعت معنوی|منافع معنوی]] قرار داد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مصادیق دعاوی مالی و غیرمالی و هزینه های خدمات قضایی و وکالتی|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1484468|صفحه=|نام۱=معاونت آموزش|تحقیقات قوه قضاییه|نام خانوادگی۱=|چاپ=3}}</ref> | *دیدن تئاتر و بازدید از موزه را میتوان در دسته [[منفعت معنوی|منافع معنوی]] قرار داد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=مصادیق دعاوی مالی و غیرمالی و هزینه های خدمات قضایی و وکالتی|ترجمه=|جلد=|سال=1390|ناشر=جنگل|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=1484468|صفحه=|نام۱=معاونت آموزش|تحقیقات قوه قضاییه|نام خانوادگی۱=|چاپ=3}}</ref> | ||
== تفاوت منفعت با نغع == | |||
واژه نفع به معنای سود، ربح و فایده است و در برابر [[ضرر]] به کار میرود، در حالی که منفعت به معنای بهرهمندی و استفاده و فایدهای است که در برابر عین به کار میرود.<ref>{{Cite journal|title=تمایز عدمالنفع و تفویت منفعت: با تأکید بر نقد و تحلیل دادنامههای شماره شعبه 20 دادگاه عمومی حقوقی تهران و شعبه 80 دادگاه تجدیدنظر استان تهران|url=https://analysis.illrc.ac.ir/article_707626.html|journal=دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی|date=1402|issn=2821-1790|volume=2|issue=3|doi=10.22034/analysis.2023.2005306.1015|language=fa|first=عباس|last=میرشکاری|first2=مونا|last2=عبدی}}</ref> | |||
== منفعت در حقوق کیفری == | |||
منظور از '''منافع''' در [[حقوق کیفری]]، یکی از موارد مندرج در مواد [[ماده ۶۷۵ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲)|۶۷۵]] تا [[ماده ۷۰۸ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲)|۷۰۸ قانون مجازات اسلامی]] مصوب ۱۳۹۲ میباشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق کیفری اختصاصی (جرایم علیه اشخاص)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=355596|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=7}}</ref> از جمله مهمترین این منافع، حواس پنجگانه است، از بین رفتن منفعت یا حس مهم، موجب تعلق [[دیه کامل]] خواهد بود، ولی اگر اهمیت آن حس و منفعت چندان زیاد نباشد، دیه کمتر یا [[ارش]] تعلق خواهد گرفت؛ مثلاً دیه از بین رفتن حس لامسه یا [[دیه چشایی|چشایی]] برخلاف سایر حواس، موجب ارش است.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق کیفری اختصاصی (جرایم علیه اشخاص)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=355456|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=7}}</ref> | |||
== مقالات مرتبط == | |||
* [[تحلیل حقوقی تامین یا توقیف منفعت]] | |||
==جستارهای وابسته== | |||
* [[مالکیت]] | |||
* [[مالکیت منفعت]] | |||
* [[منافع متصل]] | |||
* [[منافع منفصل]] | |||
* [[منفعت طبیعی]] | |||
* [[منفعت مصنوعی]] | |||
* [[منفعت مدنی]] | |||
* [[منفعت مستمر]] | |||
* [[منفعت مادی]] | |||
* [[منفعت معنوی]] | |||
* [[منفعت مشروع]] | |||
* [[تسبیل منفعت]] | |||
* [[وقف منفعت]] | |||
* [[منافع مستوفات]] | |||
* [[جنایت بر منافع]] | |||
* [[دیه منافع]] | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:حقوق عینی]] | [[رده:حقوق عینی]] | ||
[[رده:مالکیت]] | [[رده:مالکیت]] | ||
[[رده:منفعت]] | |||
[[رده:اصطلاحات حقوق خصوصی]] | |||
[[رده:اصطلاحات قانون مدنی]] | |||
[[رده:اصطلاحات حقوق مدنی]] | |||
[[رده:اصطلاحات حقوق جزا]] | |||
[[رده:اصطلاحات قانون تعزیرات]] | |||
[[رده:اصطلاحات قانون مجازات اسلامی]] | |||
[[رده:دیه مقرر منافع]] | |||
[[رده:منافع]] | |||
نسخهٔ کنونی تا ۲ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۵۳
به فایده و ثمره ای که به تدریج از عین مال به دست آمده و به نحو محسوس از عین آن مال نمی کاهد؛ منفعت گویند.[۱] به عبارت دیگر منفعت، مالی است که اگر چه استقلال نداشته و به تدریج از مال دیگری حاصل میشود، اما موجود است.[۲]
مواد مرتبط
- مواد ۶۷۵ تا ۷۰۸ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲)
- ماده ۲۹ قانون مدنی
- ماده ۳۳ قانون مدنی
- ماده ۳۴ قانون مدنی
- ماده ۱۶۹ قانون مدنی
- ماده ۲۸۷ قانون مدنی
اقسام
منفعت دارای تقسیمبندهای متعددی است که عبارتند از:
- الف - منفعت، به سه دسته طبیعی، مصنوعی و مدنی قابل تقسیم است. برخلاف منافع طبیعی و مصنوعی، منافع مدنی، از عین مال به دست نمیآیند؛ بلکه موجودیت آنها، وابسته به انعقاد یکی از عقود است؛ نظیر مالکیت منفعت در اجاره.[۳]
- ب - منافع ممکن است به صورت منظم و مستمر یا بهطور نامنظم و به تبع زمان خاصی به وجود آید، مانند استفاده از آب چشمه برای آبیاری زمین زراعی. [۴] منفعتی را که به تبع زمان خاصی به وجود آید؛ منفعت مستمر نامند، نظیر عقد اجاره، که باید محدود به زمانی معین باشد.[۵]
- پ - منفعتی که به صورت مال مادی از عین مال به دست آید را منفعت مادی نامند، مانند میوه درخت. چنین منافعی پس از جدایی از عین، مال مستقلی محسوب میگردند.[۶]
- ت - منافع مال ممکن است طبیعی، مصنوعی یا عهدی باشد. منافع طبیعی، به خودی خود و بدون دخالت انسان، به دست میآید. منافع مصنوعی، در نتیجه عمل انسان حاصل میگردد و منشأ منافع عهدی، قرارداد است.[۷]
در حقوق تطبیقی
- در حقوق فرانسه، مال را به اصل و منفعت تقسیم نمودهاند.[۸]
در رویه قضایی
- نظریه شماره 7/1401/1265 مورخ 1402/03/27 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره اعتراض ثالث به اموال توقیفی یا ضبط شده در جرایم مواد مخدر
- نظریه شماره 7/1401/1339 مورخ 1402/05/16 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ورود ثالث و جلب ثالث در مرحله تجدیدنظر
مصادیق
- فربه شدن گوساله از منافع متصل بهشمار میآید.[۹]
- جو تا روزی که برداشت نشده، منفعت بوده و پس از آن، عین محسوب میگردد.[۱۰]
- دیدن تئاتر و بازدید از موزه را میتوان در دسته منافع معنوی قرار داد.[۱۱]
تفاوت منفعت با نغع
واژه نفع به معنای سود، ربح و فایده است و در برابر ضرر به کار میرود، در حالی که منفعت به معنای بهرهمندی و استفاده و فایدهای است که در برابر عین به کار میرود.[۱۲]
منفعت در حقوق کیفری
منظور از منافع در حقوق کیفری، یکی از موارد مندرج در مواد ۶۷۵ تا ۷۰۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ میباشد.[۱۳] از جمله مهمترین این منافع، حواس پنجگانه است، از بین رفتن منفعت یا حس مهم، موجب تعلق دیه کامل خواهد بود، ولی اگر اهمیت آن حس و منفعت چندان زیاد نباشد، دیه کمتر یا ارش تعلق خواهد گرفت؛ مثلاً دیه از بین رفتن حس لامسه یا چشایی برخلاف سایر حواس، موجب ارش است.[۱۴]
مقالات مرتبط
جستارهای وابسته
- مالکیت
- مالکیت منفعت
- منافع متصل
- منافع منفصل
- منفعت طبیعی
- منفعت مصنوعی
- منفعت مدنی
- منفعت مستمر
- منفعت مادی
- منفعت معنوی
- منفعت مشروع
- تسبیل منفعت
- وقف منفعت
- منافع مستوفات
منابع
- ↑ سیداحمدعلی هاشمی و ابراهیم تقی زاده. حقوق مدنی (قسمت دوم) (حقوق اموال و مالکیت). چاپ 1. مجد، 1391. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3716116
- ↑ میرشکاری, عباس; حسینی, فاطمه سادات; صمدی, افروز (زمستان ۱۴۰۲). "مطالعه تطبیقی روش ارزیابی عدمالنفع با تاکید بر رویه قضایی ایران". مجله حقوقی دادگستری (Online First). doi:10.22106/jlj.2021.521789.3889.
- ↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال). چاپ 6. گنج دانش، 1388. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 183720
- ↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال). چاپ 6. گنج دانش، 1388. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 183732
- ↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال). چاپ 6. گنج دانش، 1388. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 183764
- ↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال). چاپ 6. گنج دانش، 1388. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 183748
- ↑ سیدحسین صفایی. دوره مقدماتی حقوق مدنی (جلد اول) (اشخاص و اموال). چاپ 11. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 12852
- ↑ محمدجعفر جعفری لنگرودی. دوره متوسط شرح قانون مدنی (حقوق اموال). چاپ 6. گنج دانش، 1388. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 183744
- ↑ سیداحمدعلی هاشمی و ابراهیم تقی زاده. حقوق مدنی (قسمت دوم) (حقوق اموال و مالکیت). چاپ 1. مجد، 1391. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 3716140
- ↑ مصادیق دعاوی مالی و غیرمالی و هزینه های خدمات قضایی و وکالتی. چاپ 3. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1484468
- ↑ مصادیق دعاوی مالی و غیرمالی و هزینه های خدمات قضایی و وکالتی. چاپ 3. جنگل، 1390. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1484468
- ↑ میرشکاری, عباس; عبدی, مونا (1402). "تمایز عدمالنفع و تفویت منفعت: با تأکید بر نقد و تحلیل دادنامههای شماره شعبه 20 دادگاه عمومی حقوقی تهران و شعبه 80 دادگاه تجدیدنظر استان تهران". دو فصلنامه نقد و تحلیل آراء قضایی. 2 (3). doi:10.22034/analysis.2023.2005306.1015. ISSN 2821-1790.
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق کیفری اختصاصی (جرایم علیه اشخاص). چاپ 7. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 355596
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق کیفری اختصاصی (جرایم علیه اشخاص). چاپ 7. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 355456