ماده ۵۰۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

نسخهٔ تاریخ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۱۹ توسط Karandish (بحث | مشارکت‌ها) (ابرابزار)

ماده ۵۰۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): چنانچه مأمورین دولتی که مسئول امور حفاظتی و اطلاعاتی طبقه‌بندی شده می‌باشند و به آنها آموزش لازم داده شده‌است در اثر بی‌مبالاتی و عدم رعایت اصول حفاظتی توسط دشمنان تخلیه اطلاعاتی شوند به یک تا شش ماه حبس محکوم می‌شوند.

مواد مرتبط

پیشینه

این ماده، در قوانین قبلی سابقه تقنین نداشته ولی نزدیکترین مقرره به آن در ذیل ماده ۲ قانون مجازات انتشار و افشای اسناد محرمانه و سری دولتی مصوب ۱۳۵۳ پیش‌بینی شده‌است:

... در صورتی که افشای اسناد مذکور در اثر عدم رعایت نظامات یا در اثر غفلت و مسامحه مأمور حفاظت آن‌ها صورت گرفته باشد مجازات او سه تا شش ماه حبس جُنحه ای خواهد بود.[۱]

فلسفه و مبانی نظری

در این ماده، قانونگذار با توجه به اهمیت حفظ اطلاعات طبقه‌بندی شده و آسیب‌های ناشی از عدم حفاظت از این اطلاعات، سهل انگاری و بی‌مبالاتی در حفظ اطلاعات مزبور را جرم انگاری نموده‌است.[۲]

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

مرتکب جرم در این ماده، مأمور دولتی است که شغل او به نحوی مرتبط با مسائل امنیتی و حفاظتی بوده[۳] و آموزش لازم در خصوص نحوه نگهداری و حفاظت از اطلاعات به او داده شده باشد.[۴] چنین مأموری باید توسط دشمن (نه هر فرد خارجی فاقد صلاحیت) تخلیه اطلاعاتی شود. واژهٔ «تخلیه اطلاعاتی» به معنای نوعی زمینه چینی برای بیرون کشیدن اطلاعات از دیگران می‌باشد؛ بنابراین شاید صرف این که مرتکب، اَسناد را در محل نامناسبی قرار داده و بدین ترتیب این اسناد در اختیار دشمنان قرار گرفته‌است، مشمول این ماده نباشد.[۵] البته برخی دیگر بیان داشتند که هرچند عبارت «تخلیه اطلاعاتی شدن» ظهور در فعل مثبت در قالب گفتار دارد اما ارتکاب این جرم از طریق ترک فعل یا فعل، غیر از گفتار نیز بعید نخواهد بود[۶] همچنین این جرم از نوع جرائم غیرعمدی است و رکن روانی آن شامل بی‌مبالاتی و عدم رعایت اصول حفاظتی می‌شود، به نظر می‌رسد در این ماده، بی‌مبالاتی در معنای اعم خود به کار رفته و شامل بی احتیاطی نیز می‌شود.[۷] علاوه بر این به تعبیر بعضی، در این جرم لازم نیست مأمور به محرمانه بودن اطلاعات آگاه بوده و به عبارتی واجد علم به موضوع باشد.[۸]

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

  1. مأمورین دولتی باید مسئول امور حفاظتی و اطلاعاتی طبقه‌بندی شده باشند.
  2. آموزش لازم به مأمورین دولتی در زمینه امور حفاظتی و اطلاعاتی داده شده باشد.
  3. تخلیه اطلاعاتی مأمورین باید به دلیل بی‌مبالاتی و عدم رعایت اصول حفاظتی صورت گرفته باشد.
  4. تخلیه اطلاعاتی باید توسط دشمنان انجام شود.
  5. مجازات برای مأمورین در صورت وقوع تخلیه اطلاعاتی، حبس از یک تا شش ماه است.

مقالات مرتبط

منابع

  1. محمدجعفر حبیب زاده. اندیشه‌های حقوقی (1) (مجموعه مقالات حقوق کیفری اختصاصی). چاپ 1. نگاه بینه، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 4099268
  2. حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432716
  3. حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432728
  4. عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 857576
  5. حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432744
  6. عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 857564
  7. عباس زراعت. شرح قانون مجازات اسلامی (جلد اول) (بخش تعزیرات). چاپ 2. فیض، 1377.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 857568
  8. احمد حاجی ده آبادی. بایسته‌های تقنین. چاپ 2. اندیشه اسلامی، 1385.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2318512