ماده ۲۸۹ قانون مدنی

ماده ۲۸۹ قانون مدنی: ابراء عبارت از این است که داین از حق خود به اختیار صرف نظر نماید.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۲۶۴ قانون مدنی
• ماده ۲۹۰ قانون مدنی

• ماده ۲۹۱ قانون مدنی

توضیح واژگان

«ابراء» در ماده ۲۸۹ قانون مدنی، به معنای ایقاعی است که با قصد و رضای یک جانبه، منجر به اسقاط اثر حقوقی گردد، همچنین به تملیک حق بر عهده دیگری، و تملیک دین به بدهکار، «ابراء» گویند، به عبارت دیگر به اسقاط حق خویش که بر عهده دیگری است؛ «ابراء» گفته می شود.

مطالعات تطبیقی

• در حقوق فرانسه، ابرای ذمه یکی از بدهکاران متضامن، باعث بری شدن سایر آنان خواهد شد.
• اسباب سقوط تعهدات، در ماده ۱۲۳۴ قانون مدنی فرانسه برشمرده شده‌ است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۲۸۹ قانون مدنی

ابراء، ایقاع احسان بوده و نیازی به قبول شخص مدیون ندارد. اگر ضمن قراردادی، زوال تعهد شخص ثالثی شرط گردد؛ به محض انعقاد عقد مزبور، ذمه وی بری شده و رضایت یا عدم رضایت او، فاقد اثر است.

تعلیق ابراء صحیح نیست. شرط خیار نیز در ابراء و سایر ایقاعات، صحیح نیست.

در خصوص ابراء فضولی هم گفتنی است با توجه به اینکه ایقاعات فضولی باطل هستند؛ پس ابراء هم نباید به صورت فضولی واقع گردد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۲۸۹ قانون مدنی

1. ابراء به معنای صرف‌نظر کردن اختیاری داین از حق خود است.
2. ابراء به اختیار و اراده داین انجام می‌شود.
3. داین فردی است که حق یا طلبی دارد.
4. با ابراء، حق یا دینی که داین دارد، از بین می‌رود.
5. ابراء یک عمل حقوقی است که نیاز به قصد و رضایت دارد.
6. ابراء تنها نسبت به حق داین قابل اعمال است و نمی‌تواند حق دیگری را تحت تأثیر قرار دهد.

مطالعات فقهی

سوابق فقهی

• فقط آن قبیل از حقوق عینی می‌توانند موضوع ابراء قرار گیرند که قابل اسقاط باشند؛ مانند حق سکنی و حق شفعه.

رویه‌های قضایی

• به موجب دادنامه شماره ۲۵۲ مورخه ۱۳۷۳/۵/۱۵ شعبه ۱۸ دیوان عالی کشور، گذشت زیان دیده از خسارات وارد شده به وی، موجب زوال تعهد عامل زیان و رفع اثر از تعهدنامه وی می‌گردد.

• رای دادگاه درباره مطالبه غرامت در صورت عدم انعقاد عقد بیع (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۴۰۰۱۴۲۱)
• رای دادگاه درباره مطالبه اجرت المثل ملک مشاع زوجین توسط زوجه (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۴۰۰۱۴۶۹)
• رای دادگاه درباره ابطال اقرارنامه ابراء ذمه زوج از پرداخت مهریه (دادنامه شماره ۹۵۰۹۹۷۰۲۲۲۹۰۰۲۵۹)
• نظریه شماره ۷/۱۴۰۲/۴۹۷ مورخ ۱۴۰۲/۰۷/۲۶ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره کاهش مهریه توسط زوجه

مصادیق و نمونه‌ها

• ابرای ذمه مکفولٌ عنه، باعث سقوط تعهد کفیل نیز می‌گردد.

• اگر زید، منزل خود را در مقابل مبلغی به عمرو بفروشد؛ به شرط آنکه ذمه بکر به زید نیز بری گردد؛ اعتبار چنین ابرایی، منوط به صحت عقد بیع مزبور خواهد بود.

پایان‌نامه و رساله‌های مرتبط

• ابراء
• بررسی نهاد ایقاع به عنوان یک منبع تعهد در نظام حقوقی ایران
• بررسی ابراء در نظام حقوقی ایران و مصر
• بررسی احکام و آثار ابراء در حقوق ایران و مصر

مقالات مرتبط

• مطالعه تطبیقی ماهیت حق حبس زوجه و قابلیت اسقاط آن در فقه و حقوق
• اسقاط حق تجدیدنظرخواهی در دادرسی مدنی
• شرط سقوط حق در قرارداد بیمه
• مطالعه تطبیقی التزام به اعمال یک جانبه در نظام‌های حقوقی اصلی جهان
• اسباب سقوط تعهدات در پرتو رویکرد فرمالیسم حقوقی
• تحول در مسئولیت مدنی پزشک: بازگشت افراطی به نظریۀ تقصیر
• ایقاع خیاری در فقه امامیه و حقوق موضوعه
• تأثیر اکراه در ایقاع