جاسوسی

جاسوس در لغت، به معنای جست و جو کننده خبر برای بدی است و در اصطلاح به شخصی اطلاق می‌شود که به نحو مخفیانه با عناوین غیر واقعی در صدد تحصیل اطلاعات یا اشیای خاصی به نفع دشمن است. منظور از جاسوسی در معنای خاص کلمه، تحصیل و ارائه اطلاعات از یک کشور به کشور دیگر است، برای تشخیص جاسوسی، چهار ضابطه ارائه شده‌ است: قصد جاسوسی، مواضعه و تبانی، مأموریت خاص، اخذ اجرت و پاداش. تشخیص اینکه آیا اقدام فرد، جاسوسی محسوب می‌شود یا خیر، بر عهده قاضی پرونده خواهد بود.

مواد مرتبط

• ماده ۵۰۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۵۰۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۵۱۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۲۴ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۸۲

در رویه‌ قضایی

• به موجب نظریه مشورتی به شماره ۸۸۲۷/۷_۱۳۸۰/۱۰/۲۹، جاسوسی عبارت است از به دست آوردن اطلاعات سری و محرمانه و دادن آن‌ها به دولت یا دول بیگانه، اعم از اینکه مرتکب ایرانی باشد یا غیر ایرانی، اما خیانت به کشور عبارت است از اینکه شخصی ایرانی عالماً و عامداً کاری کند که برخلاف مصالح امنیتی یا سیاسی یا اقتصادی کشور باشد.

جاسوس در قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح

طبق ماده ۲۴ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۸۲: افراد زیر جاسوس محسوب و به مجازاتهای ذیل محکوم می‌شوند:

الف - هر نظامی که اسناد یا اطلاعات یا اشیای دارای ارزش اطلاعاتی را در اختیار دشمن یا بیگانه قرار دهد و این امر برای عملیات نظامی یا نسبت به امنیت تأسیسات، استحکامات، پایگاه‌ها، کارخانجات، انبارهای دائمی یا موقتی تسلیحاتی، توقفگاه‌های‌موقت، ساختمانهای نظامی، کشتیها، هواپیماها یا وسائل نقلیه زمینی نظامی یا امنیت تأسیسات دفاعی کشور مضر باشد به مجازات محارب محکوم خواهد شد.

ب - هر نظامی که اسناد یا اطلاعات برای دشمن یا بیگانگان تحصیل کرده، به هر دلیلی موفق به تسلیم آن نشود به حبس از سه تا پانزده سال محکوم می‌گردد.

ج - هر نظامی که اسرار نظامی، سیاسی، امنیتی، اقتصادی یا صنعتی مربوط به نیروهای مسلح را به دشمنان داخلی یا خارجی یا بیگانگان یا منابع آنان تسلیم یا آنان را از مفاد آن آگاه سازد به مجازات محارب محکوم خواهد شد.

د - هر نظامی که برای به دست آوردن اسناد یا اطلاعات طبقه‌بندی شده، به نفع‌ دشمن یا بیگانه به محل نگهداری اسناد یا اطلاعات داخل شود، چنانچه به موجب‌ قوانین دیگر مستوجب مجازات شدیدتری نباشد به حبس از دو تا ده سال محکوم‌ می‌گردد.

تبصره - هر نظامی که عالماً و عامداً فقط به صورت غیرمجاز به محل مذکور وارد شود به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم می‌گردد.

هـ - هر بیگانه که برای کسب اطلاعات به نفع دشمن به پایگاه‌ها، کارخانجات، انبارهای تسلیحاتی، اردوگاه‌های نظامی، یگانهای نیروهای مسلح، توقفگاه‌های موقتی‌نظامی، ساختمانهای دفاعی نظامی و وسائط نقلیه زمینی، هوائی و دریائی وارد شده یا به محلهای نگهداری اسناد یا اطلاعات داخل شود به اعدام و در غیر این صورت به حبس از یک تا ده سال محکوم می‌گردد.

پایان نامه و رساله های مرتبط

• مفهوم و ارکان خیانت به کشور و جایگاه آن در حقوق کیفری ایران

جستارهای وابسته

• جرایم علیه امنیت