ماده ۴۳۶ قانون مدنی

ماده ۴۳۶ قانون مدنی: اگر بایع از عیوب مبیع، تبری کرده باشد به این که عهده عیوب را از خود سلب کرده یا با تمام عیوب بفروشد مشتری در صورت ظهور عیب حق رجوع به بایع نخواهد داشت و اگر بایع از عیب خاصی تبرّی کرده باشد فقط نسبت به همان عیب حق مراجعه ندارد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۴۲۲ قانون مدنی
• ماده ۲ قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان

توضیح واژگان

• «بایع»، کسی است که اراده خود را مبنی بر تملیک و تسلیم مبیع، به مشتری ابراز می‌کند.

• «تبری از عیوب» در ماده ۴۳۶ قانون مدنی، به معنای سلب مسئولیت انتقال دهنده از خویش، نسبت به عیوب ناشی از مورد معامله می‌باشد.
• «عیب»، به معنای کسری یا زیادی است که برخلاف عرف و عادت، در شیء یا حیوانی عارض می‌گردد.
• «مبیع»، چیزی است که در معامله فروخته می شود.
• «مشتری»، کسی است که تعهد یا تملکی را قبول می‌نماید.
• «عهده»، به معنای مسئولیت می‌باشد.

مطالعات تطبیقی

• در حقوق فرانسه، شرط تبری از عیب، در زمره «شروط تحمیلی» شناخته شده که در حکم «شروط نانوشته» بوده و قابل ترتیب اثر نیست.

نکات تفسیری دکترین ماده ۴۳۶ قانون مدنی

شرط تبری از عیوب، یکی از اقسام شرط عدم مسئولیت بوده و تنها خیار عیب را زایل می‌نماید؛ و مسقط ضمان ناشی از تسلیم کالای معیوب به منتقلٌ الیه نمی‌باشد؛ مگر در صورت وجود شرط خلاف. شرط تبری از عیوب، مسئولیت بایع را در رابطه با عیوب سابق و لاحق ساقط می‌نماید، البته برخی متعاقدین، توجهی به عیوب لاحق نداشته و مقصودشان از تبری از عیوب، عیوبی است که حین عقد موجود می‌باشد.

در تبری از عیوب، منتقلٌ الیه حق مطالبه ارش را ندارد؛ زیرا عقد را با احتمال معیوب بودن موضوع معامله انشاء نموده؛ و در واقع مسئولیت بایع، به‌طور مطلق سلب گردیده‌ است، اما اگر سقوط خیار عیب، ضمن عقد شرط شود؛ یا اینکه خیار مزبور، پس از انشای معامله ساقط گردد؛ در این صورت زوال خیار، دلالتی بر سقوط حق مطالبه ارش ندارد.

شایان ذکر است که در معامله کالای دست دوم، عیب، مفهومی متفاوت با کالای نو داشته؛ و گاهی نیز در بیع قسم اخیر، به‌طور ضمنی، طرفین شرط تبری از عیوب را می‌پذیرند.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۴۳۶ قانون مدنی

1. تبری کردن بایع از عیوب مبیع به معنای سلب مسئولیت از خود نسبت به عیوب است.
2. در صورت تبری کامل بایع، مشتری حق رجوع به بایع در صورت ظهور عیب را ندارد.
3. اگر تبری بایع فقط نسبت به عیوب خاصی باشد، مشتری تنها در همان موارد خاص حق رجوع به بایع را ندارد.
4. شرط تبری باید به صورت مشخص و واضح در قرارداد ذکر شود.
5. تبری بایع نسبت به عیوب باید پیش از یا در زمان معامله انجام شود.

مطالعات فقهی

مستندات فقهی

• با استناد به روایتی از امام صادق، تبری از عیوب، زمانی صحیح است که بایع، خریدار را از عیب‌های موجود در مبیع آگاه نموده و به رؤیت وی برساند.

سوابق فقهی

• طی استفتایی از مراجع تقلید، چنین پاسخ داده شده است که: زید، گاو خود را به عمرو فروخته و ضمن بیع حیوان شرط نموده که چنانچه مبیع، دارای هر عیبی باشد؛ فروشنده مسئول نخواهد بود؛ و خریدار نیز این شرط را پذیرفته‌ است، پس از یک ماه از وقوع معامله، مشتری متوجه می‌گردد که مبیع معیوب بوده و شیر خود را می‌خورد، در این صورت وی حق فسخ معامله را نخواهد داشت.

مقالات مرتبط

• قاعده جلوگیری از تقلب نسبت به قانون در حقوق داخلی
• مسئولیت مدنی تولید و عرضه‌کنندگان خودروی معیوب در دوره تضمین
• واکاوی تأثیر اذن بزه ‌دیده در مسئولیّت کیفری و مدنی بزهکار با نگاهی به سیر قانونگذاری در ایران