ماده ۱۸ قانون داوری تجاری بین المللی

ماده ۱۸ قانون داوری تجاری بین المللی: رفتار مساوی با طرفین

رفتار با طرفین باید به نحو مساوی باشد و به هر کدام از آنان فرصت کافی برای طرح ادعا یا دفاع و ارائه دلایل داده شود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۳۳ قانون داوری تجاری بین‌المللی
• ماده ۱۸ قانون نمونه آنسیترال
• ماده ۳ قانون داوری انگلیس
• ماده ۱۵ قواعد داوری آی سی سی

توضیح واژگان

• ادعا: ادعا، چیزی است که خلاف اصل (مانند اصل عدم، اصل استصحاب، اصل اباحه، اصل صحت، اصل لزوم قراردادها و …) یا ظاهر بوده یا خلاف امارات قانونی (مانند اماره ید، اماره فراش و …) یا خلاف امری باشد که قانون گذار اعتبار آن را فرض نموده‌است (مانند اعتبار سند رسمی). به عبارت دیگر، ادعا، اظهار و اِخبار به وجود حقی به نفع خود و علیه دیگری است. خبر دهنده را مدعی و طرف مقابل ادعا را مدعی علیه گویند.
• دفاع: به اظهارات مدعی علیه، در ماهیت یا شکل دعوا، دفاع گویند. دفاع در لغت، به معنای بازداشتن می‌باشد و به‌طور کلی شامل تمام طرقی است که در قانون پیش‌بینی شده تا طرف دعوا (خوانده) به‌طور موقت یا دائم، خواهان را از رسیدن به هدفش (پیروزی در دعوا) بازدارد.
• دلیل: دلیل در لغت، به معنای راهنما، رهبر و رهنمون، و مرشد است و گفته شده دلیل، عقل را به سمت واقع هدایت می‌کند. جمع آن «ادله»، «دلایل» و «ادلا» است که همگی برگرفته از فرهنگ و زبان عربی است. دلیل، هر وسیله‌ای است که در قانون پیش‌بینی شده و اصحاب دعوا برای اثبات یا دفاع از دعوا به آن استناد می‌نمایند، به عبارت دیگر دلیل، به مفهوم نشانه‌ها و موادی هستند که طرفین دعوا برای اثبات رویدادها و حوادثی که پیرامون موضوع مطروحه وجود داشته یا به منظور تعیین قواعد حقوقی که حاکم بر مسئله می‌باشد، استفاده می‌کنند.

مطالعات تطبیقی

ماده ۱۸ قانون نمونه آنسیترال، بیان می‌دارد که باید با طرفین به‌طور برابر رفتار شود و به هر یکی از طرفین فرصت و امکان مناسب دفاع نیز داده شود. این قانون، در قوانین بسیاری از کشورها مورد پیروی قرار گرفته‌است. در ماده ۳ قانون داوری ۱۹۹۶ انگلیس نیز چنین مقرر شده‌است که: «هیئت داوری می‌بایستی: (الف) نسبت به طرفین منصفانه و بی‌طرفانه رفتار کند و به هر یک از طرفین فرصت معقول برای ارائه دعوا یا دفاع بدهد، و (ب) آیین مناسب با اوضاع و احوال هر قضیه را انتخاب و از ایجاد هزینه‌های غیرضرور و تطویل دادرسی بپرهیزد». بند ۲ ماده ۱۵ قواعد داوری آی‌سی‌سی نیز بدین موضوع اشاره می‌کند. تحت این عنوان که: «در تمام موارد هیئت داوری بایستی منصفانه و بی‌طرفانه رفتار نماید و اطمینان حاصل کند که هر یک از طرفین فرصت کافی برای ارائه دعوا یا دفاع دارند».

نکات تفسیری دکترین ماده 18 قانون داوری تجاری بین المللی

این امکان برای دیوان داوری فراهم است که در غیاب طرفین، دربارهٔ قواعدی که باید در طول دادرسی اعمال شود، تصمیم‌گیری کند. اصل رفتار برابر نسبت به طرفین و حق درخواست استماع مندرج در ماده ۱۸ قانون داوری تجاری بین المللی، اختیارات وسیع داوران را محدود می‌کند. شایان ذکر است که نقض این اصول، از موارد ابطال رأی داوری است. چراکه، هر چند آمره بودن این ماده صراحتاً بیان نشده‌است، لیکن از فحوی آن چنین برداشت می‌شود که امکان توافق خلاف آن نیست. به عبارت دیگر، دادرسان دادگاه‌ها، به رأی داوری‌ای که بدون توجه به قواعد اساسی عدالت دادرسی از جمله رفتار مساوی با طرفین صادر شده باشد، وقعی نخواهند گذاشت.

نکات توضیحی ماده 18 قانون داوری تجاری بین المللی

چنین گفته شده‌است که: «داور مانند قاضی بایستی مستقل از طرف‌های اختلاف باشد و بی‌طرفانه با رعایت قانون حاکم بر موضوع اختلاف یا با رعایت عدالت و انصاف؛ از وقایع، ادعاها و دفاعیات طرف‌ها آگاه شود و در کوتاه‌ترین زمان حکم موضوع را مستدل و مستند به قانون حاکم بر قضیه به نحوی صادر کند که بتوان حکم را اجرا کرد». طبق اصل ترافعی بودن رسیدگی داوری نیز، که یکی اصل عام حقوق دادرسی است، طرفین باید بتوانند ادعاها و ادلهٔ خود را مطرح نموده و از ادعاها، دفاعیات و ادلهٔ طرف دیگر مطلع شوند. شایان ذکر است که ابلاغ مناسب و ارائه فرصت کافی برای دفاع به طرفین از سوی داور جهت رعایت اصل ترافعی بودن رسیدگی کافی است. هر چند یکی از طرفین، لایحهٔ دفاعی خود را ارسال نکند یا در جلسهٔ رسیدگی حاضر نشود.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده 18 قانون داوری تجاری بین المللی

1. رفتار با طرفین باید به صورت مساوی و بدون تبعیض باشد.
2. هر طرف باید فرصت کافی برای طرح ادعا یا دفاع خود داشته باشد.
3. هر طرف باید امکان ارائه دلایل خود را داشته باشد.
4. اصل برابری در رفتار یکی از اصول بنیادین در داوری تجاری بین‌المللی است.
5. تضمین فرصت برابر برای ارائه دلایل به هر یک از طرفین الزامی است.

مقالات مرتبط

• تامّلی پیرامون حلّ و فصل عادلانه اختلافات اینترنتی
• قواعد، ابراز و پذیرش ادله و تفحص و افشا در داوری قراردادهای تجاری بین‌المللی
• بی طرفی مقرّ داوری بین المللی در امر اثبات دعوا؛ «مطالعة تطبیقی در حقوق ایران و انگلیس
• تحلیل اعتبار شروط داوری نامتقارن در نظام حقوقی ایران
• قانون ماهوی حاکم بر اختلاف در داوری‌‌‌های تجاری بین‌‌‌المللی در صورت عدم انتخابِ طرفین اختلاف
• اعتبار داده‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی در فرایند داوری
• محدودیت های آزادی اراده طرفین در تعیین قانون حاکم بر آیین داوری تجاری بین المللی