ماده ۱۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری

از ویکی حقوق
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ماده ۱۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری: تفتیش و بازرسی منزل در روز به عمل می‌آید و در صورتی هنگام شب انجام می‌شود که ضرورت اقتضاء کند. بازپرس دلایل ضرورت را احراز و در صورتمجلس قید می‌کند و در صورت امکان، خود در محل حضور می‌یابد.

تبصره - روز از طلوع آفتاب تا غروب آن است.

توضیح واژگان

ذکر کلمه «منزل» در ماده فوق، به معنای مجاز بودن تفتیش سایر اماکن در شب نیست، بلکه این واژه از باب تمثیل آورده شده‌است.[۱]

همچنین مقصود از «بازپرس» دادرسی است که شغل وی استنطاق از متهمین و تحقیق از مطلعین راجع به اتهام است. به‌طور کلی کشف جرم و جلوگیری از فرار متهم از اهم وظایف اوست، در اصطلاح دیگری بازپرس را قاضی تحقیق یا مستنطق می‌نامند، هرچند اصطلاح اول عملاً استعمال نمی‌شود و اصطلاح دوم در شرف متروک شدن است، گفتنی است اصطلاح جاری در حال حاضر، همان بازپرس است.[۲]

گفتنی است «برگ صورت مجلس» به صورت چاپی از سوی قوه قضائیه تهیه می‌شود، این برگ ۱۷ خط دارد که خطوط آن فاصله متناسبی با یکدیگر دارند. از صورتمجلس برای تنظیم و درج متون و توضیحات لازم، اظهارات اصحاب دعوی و دستورات قضائی استفاده می‌شود، صورتمجلس از پرمصرف‌ترین اوراق قضائی به حساب می‌آید.[۳]

مطالعات تطبیقی

در کشورهایی نظیر فرانسه منظور از روز فاصله میان طلوع و غروب خورشید نیست، بلکه مقصود ساعاتی معین از شبانه روز است که از آن به عنوان «ساعات قانونی» یاد می‌شود.[۴]

فلسفه و مبانی نظری ماده

بر اساس این ماده، تفتیش منازل فقط در روز ممکن است و تفتیش شبانه فقط در صورت ضرورت و با شرط قید جهت ضرورت در صورت مجلس ممکن است،[۵] چرا که اصل بر مصونیت مطلق اقامتگاه‌ها از بازرسی‌های شبانه قرار داده شده‌است.[۶]

رویه‌های قضایی

ملاک تشخیص روز و شب در قوانین ماهوی کیفری

در قوانین کیفری ماهوی جز در موارد خاصی که در قانون زمان خاصی برای تعیین روز یا شب در نظر گرفته شده است، تشخیص زمان آن با عرف است. با این وجود استفاده از ملاک تبصره ۱۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ نیز می تواند راه گشا باشد.[۷]

مقالات مرتبط

دادرسی ترافعی در پرتو بزه دیده شناسی اولیه در حقوق ایران و اسناد بین المللی

منابع

  1. محمدرضا زندی. تحقیقات مقدماتی در جرایم سایبری. چاپ 1. جنگل، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1513884
  2. فهیمه ملک‌زاده. اصطلاحات تشریحی آیین دادرسی (کیفری-مدنی). چاپ 2. مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1390.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 2138492
  3. مصطفی اصغرزاده بناب. وظایف و تکالیف قانونی مأمورین ابلاغ در قوانین موضوعه. چاپ 1. خرسندی، 1390.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 6402708
  4. محمدرضا زندی. تحقیقات مقدماتی در جرایم سایبری. چاپ 1. جنگل، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1513896
  5. عبدالرسول دیانی. ادله اثبات دعوا در امور مدنی و کیفری. چاپ 1. تدریس، 1385.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1641732
  6. محمدرضا زندی. تحقیقات مقدماتی در جرایم سایبری. چاپ 1. جنگل، 1389.  ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 1513876
  7. نظریه شماره 7/99/117 مورخ 1399/02/24 اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ضابطه تشخیص روز و شب در قوانین ماهوی کیفری