ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): تفاوت میان نسخهها
پرش به ناوبری
پرش به جستجو
بدون خلاصۀ ویرایش |
(ابرابزار) |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''': هر کس نیروهای رزمنده یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت [[نیروهای مسلح]] هستند تحریک | '''ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)''': هر کس نیروهای رزمنده یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت [[نیروهای مسلح]] هستند تحریک مؤثر به [[عصیان]]، [[فرار]]، تسلیم یا [[عدم اجرای وظایف نظامی]] کند در صورتی که قصد [[براندازی]] حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل [[دشمن]] را داشته باشد [[محاربه|محارب]] محسوب میشود و الا چنانچه اقدامات وی مؤثر واقع شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به شش ماه تا سه ساله حبس محکوم میشود. | ||
*{{زیتونی|[[ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده قبلی]]}} | * {{زیتونی|[[ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده قبلی]]}} | ||
*{{زیتونی|[[ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده بعدی]]}} | * {{زیتونی|[[ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)|مشاهده ماده بعدی]]}} | ||
== مواد مرتبط == | == مواد مرتبط == | ||
* [[ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]] | * [[ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]] | ||
* [[ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]] | * [[ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]] | ||
* [[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴]] | * [[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴]] | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
[[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴ | [[ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴]]: | ||
اگر اشخاص | اگر اشخاص غیرنظامی که در خدمت نظام نیستند افراد قشون نظامی را تحریک به عصیان یا عدم اجرای وظایف نظامی کنند در صورتی که مؤثر واقع شود به [[حبس تأدیبی]] از یک تا سه سال و به [[تأدیه]] دویست الی یک هزار تومان غرامت محکوم خواهند شد و اگر مؤثر واقع نشود از شش ماه تا دو سال حبس تأدیبی یا از یکصد تومان تا پانصد تومان غرامت محکوم میشوند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=ققنوس|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=714628|صفحه=|نام۱=عباس|نام خانوادگی۱=زراعت|چاپ=4}}</ref> | ||
این ماده در قانون تعزیرات مصوب | این ماده در قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲، مشابهی ندارد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=432292|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> | ||
در | == نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | ||
قانونگذار در این ماده، به جرم انگاری فرضی پرداخته که فردی اعم از نظامی یا غیرنظامی به تحریک مؤثر نیروهای رزمنده یا اشخاصی که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند، میپردازد. همانگونه که پیداست [[عنصر مادی]] این جرم، تحریک مؤثر است. منظور از تحریک مؤثر، تحریکی است که از نظر [[عرف]]، مهم و اساسی بوده و میتواند بر افراد معمولی در این شرایط، اثرگذار باشد.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=432312|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> [[عنصر معنوی]] این جرم نیز شامل [[علم]] و آگاهی مرتکب در ارتکاب جرم است و همچنین مطابق ماده، وجود یکی از این دو قصد خاص نیز جهت تحقق جرم ضروری است: اعمال تحریک به قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن و اعمال تحریک به قصد تضعیف قوا بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه تمامیت جسمانی- شخصیت معنوی- اموال و مالکیت- امنیت و آسایش عمومی) (علمی-کاربردی)|ترجمه=|جلد=|سال=1386|ناشر=دانشگاه تهران|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=430724|صفحه=|نام۱=ایرج|نام خانوادگی۱=گلدوزیان|چاپ=13}}</ref> | |||
در ذیل ماده برای تعیین مجازات، سه فرض پیشبینی شدهاست: | |||
# فرضی که قصد مرتکب براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی باشد: مجازات محاربه | # فرضی که قصد مرتکب براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی باشد: مجازات محاربه | ||
# فرضی که مرتکب بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی، اشخاص | # فرضی که مرتکب بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی، اشخاص فوقالذکر را تحریک مؤثر به فرار، عصیان و … میکند و این تحریک، مؤثر واقع میشود: حبس از دو تا ده سال | ||
# فرضی که مرتکب قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی را ندارد و تحریک مهم و اساسی او نیز | # فرضی که مرتکب قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی را ندارد و تحریک مهم و اساسی او نیز مؤثر واقع نمیشود: حبس از شش ماه تا سه سال<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=432332|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> | ||
== انتقادات == | == انتقادات == | ||
بهتر بود قانونگذار به جای ذکر عبارت «عدم اجرای وظایف نظامی» از عبارت «عدم اجرای وظایف محوله» استفاده | بهتر بود قانونگذار به جای ذکر عبارت «عدم اجرای وظایف نظامی» از عبارت «عدم اجرای وظایف محوله» استفاده میکرد؛ زیرا این افراد ضرورتاً وظایف نظامی خاصی را عهدهدار نیستند.<ref>{{یادکرد کتاب۲||عنوان=حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی)|ترجمه=|جلد=|سال=1389|ناشر=میزان|مکان=|شابک=|پیوند=|شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران=432308|صفحه=|نام۱=حسین|نام خانوادگی۱=میرمحمدصادقی|چاپ=17}}</ref> | ||
== نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده | |||
== نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) == | |||
{{هوش مصنوعی (ماده)}} | {{هوش مصنوعی (ماده)}} | ||
# تحریک نیروهای رزمنده یا افراد در خدمت نیروهای مسلح به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی در صورت قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی میتواند به عنوان محاربه تلقی شود. | # تحریک نیروهای رزمنده یا افراد در خدمت نیروهای مسلح به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی در صورت قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی میتواند به عنوان محاربه تلقی شود. | ||
# اگر قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی موجود نباشد، اما اقدامات تحریککننده | # اگر قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی موجود نباشد، اما اقدامات تحریککننده مؤثر واقع شود، جرم انجامشده منجر به حبس از دو تا ده سال خواهد شد. | ||
# در صورتی که تحریک نیروها | # در صورتی که تحریک نیروها مؤثر واقع نشود، فرد مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میشود. | ||
# اثبات قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی، شرط محکومیت به محاربه است. | # اثبات قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی، شرط محکومیت به محاربه است. | ||
# میزان مجازات بستگی به نتیجه | # میزان مجازات بستگی به نتیجه تأثیرگذاری اقدامات تحریکآمیز دارد. | ||
== مقالات مرتبط == | == مقالات مرتبط == | ||
* [[نادیدهانگاری بایستههای تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت]] | * [[نادیدهانگاری بایستههای تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت]] | ||
* [[سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی]] | * [[سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی]] | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس|۲}} | ||
{{مواد قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)}} | {{مواد قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)}} | ||
[[رده:جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور]] | [[رده:جرایم علیه امنیت داخلی و خارجی کشور]] | ||
| خط ۴۵: | خط ۴۸: | ||
[[رده:مواد قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]] | [[رده:مواد قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)]] | ||
[[رده:جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور]] | [[رده:جرایم ضد امنیت داخلی و خارجی کشور]] | ||
{{ | |||
{{ترتیبپیشفرض:ماده ۲۵۲۰}} | |||
نسخهٔ ۸ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۹
ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس نیروهای رزمنده یا اشخاصی را که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند تحریک مؤثر به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی کند در صورتی که قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن را داشته باشد محارب محسوب میشود و الا چنانچه اقدامات وی مؤثر واقع شود به حبس از دو تا ده سال و در غیر این صورت به شش ماه تا سه ساله حبس محکوم میشود.
مواد مرتبط
- ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
- ماده ۵۰۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
- ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴
پیشینه
ماده ۷۴ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴:
اگر اشخاص غیرنظامی که در خدمت نظام نیستند افراد قشون نظامی را تحریک به عصیان یا عدم اجرای وظایف نظامی کنند در صورتی که مؤثر واقع شود به حبس تأدیبی از یک تا سه سال و به تأدیه دویست الی یک هزار تومان غرامت محکوم خواهند شد و اگر مؤثر واقع نشود از شش ماه تا دو سال حبس تأدیبی یا از یکصد تومان تا پانصد تومان غرامت محکوم میشوند.[۱]
این ماده در قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲، مشابهی ندارد.[۲]
نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
قانونگذار در این ماده، به جرم انگاری فرضی پرداخته که فردی اعم از نظامی یا غیرنظامی به تحریک مؤثر نیروهای رزمنده یا اشخاصی که به نحوی در خدمت نیروهای مسلح هستند، میپردازد. همانگونه که پیداست عنصر مادی این جرم، تحریک مؤثر است. منظور از تحریک مؤثر، تحریکی است که از نظر عرف، مهم و اساسی بوده و میتواند بر افراد معمولی در این شرایط، اثرگذار باشد.[۳] عنصر معنوی این جرم نیز شامل علم و آگاهی مرتکب در ارتکاب جرم است و همچنین مطابق ماده، وجود یکی از این دو قصد خاص نیز جهت تحقق جرم ضروری است: اعمال تحریک به قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی در مقابل دشمن و اعمال تحریک به قصد تضعیف قوا بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی.[۴]
در ذیل ماده برای تعیین مجازات، سه فرض پیشبینی شدهاست:
- فرضی که قصد مرتکب براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی باشد: مجازات محاربه
- فرضی که مرتکب بدون قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی، اشخاص فوقالذکر را تحریک مؤثر به فرار، عصیان و … میکند و این تحریک، مؤثر واقع میشود: حبس از دو تا ده سال
- فرضی که مرتکب قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی را ندارد و تحریک مهم و اساسی او نیز مؤثر واقع نمیشود: حبس از شش ماه تا سه سال[۵]
انتقادات
بهتر بود قانونگذار به جای ذکر عبارت «عدم اجرای وظایف نظامی» از عبارت «عدم اجرای وظایف محوله» استفاده میکرد؛ زیرا این افراد ضرورتاً وظایف نظامی خاصی را عهدهدار نیستند.[۶]
نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
 | محتوای مندرج در این قسمت توسط هوش مصنوعی تولید شده است. |
- تحریک نیروهای رزمنده یا افراد در خدمت نیروهای مسلح به عصیان، فرار، تسلیم یا عدم اجرای وظایف نظامی در صورت قصد براندازی حکومت یا شکست نیروهای خودی میتواند به عنوان محاربه تلقی شود.
- اگر قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی موجود نباشد، اما اقدامات تحریککننده مؤثر واقع شود، جرم انجامشده منجر به حبس از دو تا ده سال خواهد شد.
- در صورتی که تحریک نیروها مؤثر واقع نشود، فرد مرتکب به حبس از شش ماه تا سه سال محکوم میشود.
- اثبات قصد براندازی یا شکست نیروهای خودی، شرط محکومیت به محاربه است.
- میزان مجازات بستگی به نتیجه تأثیرگذاری اقدامات تحریکآمیز دارد.
مقالات مرتبط
- نادیدهانگاری بایستههای تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت
- سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی
منابع
- ↑ عباس زراعت. قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی (همراه با فهرست تفصیلی عناوین مجرمانه). چاپ 4. ققنوس، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 714628
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432292
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432312
- ↑ ایرج گلدوزیان. حقوق جزای اختصاصی (جرایم علیه تمامیت جسمانی- شخصیت معنوی- اموال و مالکیت- امنیت و آسایش عمومی) (علمی-کاربردی). چاپ 13. دانشگاه تهران، 1386. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 430724
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432332
- ↑ حسین میرمحمدصادقی. حقوق جزای اختصاصی (جلد سوم) (جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی) (مطالعه تطبیقی). چاپ 17. میزان، 1389. ,شماره فیش در پژوهشکده حقوق و قانون ایران: 432308