ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس به قصد سرقت یا نقشه‌برداری یا کسب اطلاع از اسرار سیاسی یا نظامی یا امنیتی به مواضع مربوطه داخل شود و همچنین اشخاصی که بدون اجازه مأمورین یا مقامات ذی‌صلاح در حال نقشه‌برداری یا گرفتن فیلم یا عکسبرداری از استحکامات نظامی یا اماکن ممنوعه دستگیر شوند به شش ماه تا سه سال حبس محکوم می‌شوند.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۶۸ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴
• ماده ۹ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲

توضیح واژگان

• قصد: به معنای تصمیم بر اتیان کاری می باشد.

• سرقت: ربودن مال متعلق به غیر است.
• سرّ: هر چیز پوشیده و مخفی از دیگران است.
• شخص: موجودی است که دارای حق و تکلیف می‌باشد.
• حبس: یعنی محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد.

پیشینه

• ماده ۶۸ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴: «هر کس که به قصد سرقت یا برداشتن نقشه یا کسب اطلاع از اسرار سیاسی یا نظامی خواه علناً خواه متنکراً به مواقع مربوطه داخل شود و همچنین اشخاصی که بدون اجازه مأمورین نظامی در حال نقشه‌برداری یا عکس‌اندازی از قلاع نظامی دستگیر شوند محکوم به دو الی پنج سال حبس مجرد و دویست الی یک هزار تومان غرامت خواهد شد.»

• ماده ۹ قانون تعزیرات مصوب ۱۳۶۲: «هر کسی که به قصد سرقت یا برداشتن نقشه یا کسب اطلاع از اسرار سیاسی یا نظامی خواه علناً خواه متنکراً به مواضع مربوط داخل شود و همچنین اشخاصی که بدون اجازه مأمورین نظامی در حال نقشه‌برداری یا عکس‌اندازی از قلاع نظامی دستگیر شوند محکوم به شش ماه الی شش سال حبس خواهند بود.»

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

در ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، دو عنوان مجرمانه مورد حکم قرار گرفته‌ است:

۱- ورود به مواضع سیاسی، نظامی و امنیتی به قصد سرقت و …: عنصر مادی این جرم عبارت است از ورود غیرمجاز به مواضع مربوطه اعم از اینکه به‌طور پنهانی یا با عنف وارد محل شده یا با توسل به حیله و تقلب. عنصر روانی این جرم نیز شامل ورود عمدی و آگاهانه (سوءنیت عام)، و «قصد سرقت، نقشه‌برداری یا کسب اطلاع از اسرار سیاسی، نظامی یا امنیتی» که جنبه محرمانه دارند (سوءنیت خاص) می‌باشد، هر چند مرتکب، موفق به انجام این کارها نشود، همچنین در صورتی که شخص برای تسهیل در ورود به این اماکن، عنوان مجعولی اختیار کند (ماده ۵۵۶)، فرض قوی تر آن است که عملش مشمول قواعد تعدد جرم خواهد بود.

۲- نقشه‌برداری، گرفتن فیلم یا عکس برداری از استحکامات نظامی یا اماکن ممنوعه: اماکن ممنوعه منحصر در اماکن نظامی نیست و شامل هر مکانی است که مأموران و مسئولان ذی صلاح، عکس برداری از آن را ممنوع کرده باشند. عنصر روانی این جرم، صرفاً شامل احراز عمدی بودن فعل مرتکب است و برخلاف فرض قبلی، احراز سوء نیت خاص مبنی بر مثلاً قصد جاسوسی ضروری نیست، همچنین اگر متهم، ادعای جهل موضوعی کند به این معنا که نمی‌دانسته این اماکن، از مکان‌های نظامی و ممنوعه هستند، مطابق اصل برائت باید پذیرفته شود مگر آنکه اَماراتی بر رد این ادعا وجود داشته باشد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. هدف اصلی عمل مجرمانه می‌تواند سرقت، نقشه‌برداری یا کسب اطلاعات باشد.
2. اسرار سیاسی، نظامی و امنیتی مورد توجه قانون‌گذار هستند.
3. ورود به اماکن مربوطه جهت ارتکاب جرم مورد تأکید است.
4. انجام عمل نقشه‌برداری، فیلم‌برداری یا عکسبرداری بدون اجازه، جرم محسوب می‌شود.
5. مواضع مربوطه شامل استحکامات نظامی و اماکن ممنوعه است.
6. مجازات تعیین شده برای این جرم، حبس از شش ماه تا سه سال است.
7. دریافت اجازه از مأمورین یا مقامات ذی‌صلاح برای انجام فعالیت‌ها ضروری است.

انتقادات

در ذیل ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، دستگیری مرتکب حین نقشه‌برداری یا عکس برداری ذکر شده‌است، بهتر بود قانونگذار به جای عبارت «دستگیر شوند» از عبارت «مشاهده شوند»، استفاده می‌کرد تا دستگیری پس از اقدامات مربوطه نیز صراحتاً مشمول حکم ماده قرار بگیرد.

پایان نامه و رساله های مرتبط

• جاسوسی و خیانت به کشور

مقالات مرتبط

• میزگرد راجع به جرایم‌ مطبوعاتی
• نادیده‌انگاری بایسته‌های تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت
• سیاست کیفری ایران در قبال افساد فی الارض در جرایم اقتصادی
• تحلیلی بر جایگاه نظم عمومی در نظام حقوقی ایران

• تعارض میان جاسوسی و آزادی اطلاعات از منظر حقوق بین‌الملل بشر
• صلاحیت جهانی، نهادی پوپولیستی یا لازمه زیست بین‌المللی؟
• تکنیک های جرم انگاری امنیّت مدار در حقوق کیفری ایران