ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس عالماً هر نوع اسناد یا اوراق تجارتی و غیرتجارتی غیر دولتی را که اتلاف آنها موجب ضرر غیر است بسوزاند یا به هر نحو دیگر تلف کند به حبس از چهل و پنج روز تا یک سال محکوم خواهد شد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۶۸۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۷۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

توضیح واژگان

• علم: به معنای اطمینان اجمالی یا تفصیلی از وقوع امری می باشد.
• اسناد تجارتی: مقصود از «اسناد تجارتی» به معنای اخص، اوراق خاصی است که برای پرداخت وجه به دیگری در یک زمان معین طبق مقررات قانون تجارت تنظیم شده و صادر کننده متعهد به آن خواهد بود.
• دولت: مجموعه ای از سازمان هاست که قدرت عمومی را در جامعه ای در دست دارد، خواه بر اساس حاکمیت ملی (دموکراسی) باشد، خواه نه.
• اتلاف: در لغت، به معنای از بین بردن و تباه کردن و در اصطلاح، به معنای ناقص کردن یا از بین بردن مال متعلق به دیگری است.
• ضرر: به وارد نمودن نقص بر مال، آسیب بر جان و وهن در کلام دیگری، «ضرر» گویند.
• تلف: عبارت است از نابودی مالی که قبلاً موجود بوده‌ است.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

عنصر مادی این جرم، اتلاف یا سوزاندن است که معمولاً به صورت فعل مادی مثبت رخ می‌دهد، اما ارتکاب آن از طریق ترک فعل نیز قابل تحقق است، اگر چه نظر غالب دکترین برخلاف آن است. «اتلاف» در این ماده، به معنای اخص آن یعنی تلف کردن بالمباشره نیست و اتلاف به تسبیب نیز در صورت وجود رابطه علیت، مشمول این ماده قرار می‌گیرد.

جرم موضوع ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، جرمی مقید است، بنابراین اگر کسی سند متعلق به دیگری را پاره کند اما بتوان تکه‌های آن سند را بدون آنکه از اعتبارش کم شود، به هم الصاق کرد یا آن سند نسخه‌های دیگر نیز داشته باشد، عمل مرتکب مشمول این ماده نخواهد بود. در جرم فوق، تفاوتی ندارد که مرتکب، «قصد اضرار» داشته باشد یا خیر. (از لحاظ موضوع جرم) اسناد مربوط به شهرداری‌ها و نهادهای عمومی غیردولتی، برخلاف اوراق تجارتی شرکت‌های دولتی مشمول این ماده قرار می‌گیرند.

شایان ذکر است که جرم موضوع این ماده، از جرائم قابل گذشت است.

نکات توضیحی ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

عنصر معنوی این جرم، سوء نیت عام است و سوء نیت خاص شرط تحقق جرم نیست.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. اعمال جرم مستلزم آگاهی و عمد متهم است.
2. موضوع جرم شامل اسناد یا اوراق تجارتی و غیرتجارتی غیردولتی است.
3. اتلاف اسناد یا اوراق باید منجر به ضرر برای غیر شود.
4. شیوه اتلاف می‌تواند سوزاندن یا هر روش دیگری باشد.
5. مجازات تعیین‌شده شامل حبس از چهل و پنج روز تا یک سال است.

انتقادات

مجازات تخریب یک سند غیر دولتی حداکثر ۲ سال، ولی مجازات تخریب یک سند دولتی، حداکثر ۱۰ سال است که بهتر بود بین اینها تناسبی برقرار می‌شد.

مصادیق و نمونه ها

• سوزاندن، پاره کردن و خراب کردن تمام سند، منطبق با ماده ۶۸۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) قرار می‌گیرد و جعل نیست.

رویه‌های قضایی

• مطابق نظریه شماره ۷/۴۸۳۹ مورخ ۱۳۷۳/۷/۱۶ اداره حقوقی قوه قضاییه، پاره کردن یا گم کردن اسناد مربوط به شخص توسط صاحب آن، جرم نمی‌باشد که اطلاق آن با توجه به اینکه ممکن است شخص سند متعلق به خودش را عمدا و به قصد اضرار به غیر پاره کند (در ماده اشاره ای به این موضوع نشده و فقط قید اضرار به غیر آمده و در اینجا هم اضرار، محقق شده‌ است) محل اشکال است.
• رای دادگاه درباره الزامات مشاور املاک در معاملات (دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۳۴۰۱۱۹۳)