ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): اگر طبیب یا ماما یا داروفروش و اشخاصی که به عنوان طبابت یا مامایی یا جراحی یا دارو فروشی اقدام می‌کنند وسایل سقط جنین فراهم سازند یا مباشرت به اسقاط جنین نمایند به حبس از دو تا پنج سال محکوم خواهند شد و حکم به پرداخت دیه مطابق مقررات مربوط صورت خواهد پذیرفت.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۶۲۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۱۸۳ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴

توضیح واژگان

• شخص: موجودی است که دارای حق و تکلیف می‌باشد.

• سقط جنین: به معنای هر نوع عملی است که به صورت مجرمانه، منجر به خروج پیش از موعد جنین و تکامل نیافتن وی می‌شود.
• مباشرت: اگر جانی خود مستقیماً موجب وقوع جنایت شود عمل او را باید مباشرت دانست.
• جنین: در لغت، به معنی پنهان یا پوشیده آمده‌ است و در اصطلاح، به معنای پوشانده شده از نظرها است، جنین متشکل از دو ماده است که یکی از مرد (اسپرم) و دیگر از زن (اووم یا تخمک) حاصل می‌شود.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آن گونه که خودش می‌خواهد، است.
• حکم: رأی و تصمیمی است که قاضی (دادگاه) درباره دعوایی که به او برده‌اند، برای فیصله دادن اختلاف صادر می‌کند.
• دیه: مالی است که به موجب شرع و در نتیجه ارتکاب جنایت و تجاوز نسبت به نفس یا عضو به مجنی علیه یا ولی یا اولیاء دم وی پرداخته می‌شود. این مال را در برخی جرایم خطایی نیز باید پرداخت.

پیشینه

سابقاً ماده ۱۸۳ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴، در این خصوص وضع شده بود.

فلسفه و مبانی نظری

ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، در راستای مجازات سقط جنین بر اساس شخصیت مرتکب جرم وضع شده‌ است، به عبارت دیگر، با توجه به اهمیت مسئله و اعتماد بیشتر اعضای جامعه به پزشکان و پیرا پزشکان، سقط جنین توسط این افراد، به موجب ماده ای جداگانه، جرم انگاری شده‌ است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

دو گروه از افراد، مورد بحث ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) هستند: گروه اول، اطبا، ماماها و دارو فروشان بوده و گروه دوم، شامل اشخاصی اند که تحت این عناوین، اقدام به فعالیت می‌کنند. مقصود از «اشخاصی که به عنوان طبابت یا مامایی یا جراحی یا دارو فروشی اقدام می‌کنند»، گروهی هستند که در واقع شایستگی انجام این اعمال را ندارند، اما تحت این عناوین فعالیت می‌کنند. عنصر مادی جرم را می‌توان سقط جنین به واسطه مباشرت به آن یا فراهم نمودن وسایل آن به وسیله پزشکان و پیراپزشکان دانست. در واقع یکی دیگر از مصادیق معاونت در جرم به موجب ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، تحت عنوان یک جرم مستقل، جرم انگاری شده‌ است.

شایان ذکر است که نمی‌توان رضایت زن در سقط جنین را عاملی برای معافیت مباشر از پرداخت دیه دانست.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. طبیب، ماما، داروفروش و افرادی که به امور پزشکی و مامایی مشغول هستند، اگر به سقط جنین دست بزنند، مشمول مجازات می‌شوند.
2. وسایل سقط جنین توسط افراد ذکر شده فراهم شود، مجازات حبس در نظر گرفته می‌شود.
3. مباشرت به سقط جنین توسط این افراد منجر به صدور حکم حبس می‌گردد.
4. مدت حبس برای این جرائم از دو تا پنج سال تعیین شده‌است.
5. علاوه بر حبس، پرداخت دیه نیز باید مطابق مقررات مربوطه صورت گیرد.

مطالعات فقهی

سوابق فقهی

• در این باره گفته شده‌ است، اقدامات پزشک یا ماما یا … باید در وقوع جرم مؤثر افتد و منجر به سلب حیات جنین شود، همچنین احراز رابطه سببیت میان این رفتارها و سقط جنین ضروری است، اعم از این که اقدام آن‌ها به نحو مباشرت باشد یا تسبیب.

رویه‌های قضایی

• نظریه شماره ۷/۹۹/۴۶۶ مورخ ۱۳۹۹/۰۵/۲۱ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره سقط نمودن جنین توسط مادر

مقالات مرتبط

• بررسی مسئولیت مطلق از منظر حقوق کیفری و فقه امامیه با تأکید بر مسئولیت پزشک
• مشروع انگاری غربالگری جنین مبتنی بر سونوگرافی NT