ماده ۶۸۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۶۸۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): در تمام موارد مذکور در این فصل هر گاه حرق و تخریب و سایر اقدامات انجام شده منتهی به قتل یا نقص عضو یا جراحت و صدمه به انسانی شود مرتکب علاوه بر مجازات‌های مذکور حسب مورد به قصاص و پرداخت دیه و در هر حال به تأدیه خسارات وارده نیز محکوم خواهد شد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

توضیح واژگان

• تخریب: به معنای وارد ساختن عمدی صدمه و لطمه فیزیکی به مال است، یعنی ایراد خسارت به آنچه که شرع و عرف برای آن ما به ازای اقتصادی در نظر گرفته‌اند.

• قتل: تعدی به حق حیات انسانی است که در نهایت باعث فوت وی شود.
• نقص عضو: ایجاد نقص و ضعف در کارایی طبیعی عضوی از اعضای بدن است که معمولاً در اثر صدمه یا ضرب و جرح حاصل می‌شود.
• جراحت: هر نوع صدمه وارده بر بدن است که موجب ضایعات نسجی، عضوی یا بافتی از طریق استفاده از لوازم و وسایل فیزیکی، شیمیایی یا مکانیکی باشد.

• صدمه: یعنی هر گونه آسیب و رنجی که با هر نوع‌ وسیله‌ای به بدن انسان وارد آید و اعم از ضرب و جرح می‌باشد.
• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.

• قصاص: در لغت، به معنای پیروی کردن از جنایتکار یا انجام کاری همانند کار او است.
• دیه: به معنای مالی است که به موجب شرع و در نتیجه ارتکاب جنایت و تجاوز نسبت به نفس یا عضو به مجنی علیه یا ولی یا اولیاء دم وی پرداخته می‌شود. این مال را در برخی جرایم خطایی نیز باید پرداخت.
• تأدیه: در لغت، به معنای پرداخت کردن، ادا کردن و رسانیدن به کار رفته است و در اصطلاح به پرداخت حق غیری که بر ذمه متعهد است؛ گفته می‌شود.
• خسارت: در لغت به مفهوم ضرر کردن، ضرر و زیان و ضد ربح می‌باشد. در اصطلاح حقوقی خسارت در دو مفهوم به کار می‌رود؛ یکی به مفهوم زیان وارد شده و دیگری به مفهوم جبران ضرر وارده.

نکات تفسیری دکترین ماده ۶۸۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

سوء نیت در ماده ۶۸۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، سوء نیت اتفاقی است و جرم، شبه عمد در نظر گرفته می‌شود. همچنین پر واضح است که مفاد این ماده، هنگامی قابل اجراست که میان جرم انجام شده و قتل و نقص عضو و … رابطه علیت وجود داشته باشد.

لازم به ذکر است که به دلیل صراحت قانونگذار در بیان عبارت «علاوه بر مجازات‌های مذکور»، تعدد در ماده ۶۸۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، از نوع تعدد مادی است.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۶۸۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. در صورت حرق، تخریب یا دیگر اقدامات منتهی به قتل، مرتکب به قصاص محکوم می‌شود.
2. در صورتی که اقدامات منجر به نقص عضو یا جراحت شود، مرتکب به پرداخت دیه محکوم می‌گردد.
3. علاوه بر قصاص و دیه، مرتکب به تأدیه خسارات وارده نیز محکوم می‌شود.
4. این مقررات علاوه بر مجازات‌های اصلی مقرر در فصل مربوط به حرق و تخریب اعمال می‌شود.

رویه‌های قضایی

• طبق نظریه شماره ۷/۵۲۱۷ مورخ ۱۳۷۸/۹/۱۰ اداره حقوقی قوه قضاییه: "ذکر پرداخت خسارت در این ماده، علاوه بر مجازات‌های مذکور، دلیل بر آن نیست که دادگاه راسا و بدون مطالبه زیان دیده به آن حکم دهد." هر چند نظر مخالف در این زمینه وجود دارد.

• نظریه شماره ۷/۱۴۰۰/۵۳۸ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۷ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره مقررات تادیه خسارت در ماده ۶۸۹ قانون مجازات اسلامی

• نظریه شماره ۷/۱۴۰۰/۱۲۵۳ مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۱۰ اداره کل حقوقی قوه قضاییه

مقالات مرتبط

• بررسی مبانی و مستندات قانونی ناشی از خسارت مربوط به محیط زیست در حقوق ایران
• بررسی امکان الحاق تقصیر به عمد در قتل