ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): اگر کسی به موجب حکم قطعی محکوم به خلع ید از مال غیرمنقولی یا محکوم به رفع مزاحمت یا رفع ممانعت از حق شده باشد، بعد از اجرای حکم مجدداً مورد حکم را عدواناً تصرف یا مزاحمت یا ممانعت از حق نماید علاوه بر رفع تجاوز به حبس از سه ماه تا یک سال محکوم خواهد شد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۶۹۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۱۷۶ قانون آیین دادرسی مدنی
• ماده ۲۶۵ مکرر قانون مجازات عمومی

توضیح واژگان

• حکم قطعی: حکمی است که از هیچ‌یک از طرق عادی، قابل شکایت (واخواهی، تجدیدنظر) نباشد.
• خلع ید: به معنای چیزی را از دست کسی درآوردن یا از تحت سلطه‌ کسی خارج کردن به طرق قانونی است.
• مال غیرمنقول: مالی است که حمل و نقل آن، بدون خرابی مال ممکن نبوده یا اینکه اصلاً قابل جابجایی نباشد.
• ممانعت از حق: یعنی شخصی مانع صاحب حق ارتفاق یا انتفاع از اعمال حق خود گردد.
• تصرف عدوانی: به معنای تسلط یافتن بر مال دیگری بدون مجوز قانونی یا قراردادی می‌باشد. به عبارت دیگر تصرف عدوانی همان غصب می‌باشد.
• حکم: رأی و تصمیمی است که قاضی (دادگاه) دربارهٔ دعوایی که به او برده‌اند، برای فیصله دادن اختلاف صادر می‌کند.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آن گونه که خودش می‌خواهد، است.

پیشینه

قانون گذار سابقاً در ماده ۲۶۵ مکرر قانون مجازات عمومی، این نوع از تشدید مجازات را پیش‌بینی کرده بود.

نکات تفسیری دکترین ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

در این ماده، دادرس ملزم به تشدید مجازات مرتکب است و در این خصوص، اختیاری ندارد. ظاهراً این ماده، شباهت زیادی به قواعد تکرار جرم دارد اما نمی‌توان از تفاوت‌های آن چشم پوشید، از جمله مهمترین این تفاوت‌ها این است که طبق این ماده ممکن است حکم قبلی اصلاً کیفری نبوده و در دادرسی‌های حقوقی صادر شده باشد، حال آنکه قواعد تکرار جرم، صرفاً ناظر بر دادرسی‌های کیفری است.

گفتنی است چنانچه محکومٌ به در این دو فرض، متفاوت از یکدیگر باشد به این نحو که ابتدائاً فرد به مزاحمت در ملکی محکوم شود و سپس همان ملک را تصرف کند، به نظر می‌رسد مشمول این ماده قرار نخواهد گرفت.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) ناظر بر جرایم مربوط به اموال غیرمنقول است.
2. خلع ید، رفع مزاحمت و رفع ممانعت از حق، موارد مرتبط با این ماده هستند.
3. حکم قطعی قضائی شرط لازم برای اجرای مفاد این ماده است.
4. تکرار تصرف یا مزاحمت یا ممانعت از حق پس از اجرای حکم، جرم بوده و مجازات دارد.
5. مجازات مقرر در این ماده حبس از سه ماه تا یک سال است.
6. عبارت «عدوانا تصرف یا مزاحمت یا ممانعت» بر عمل مجرمانه پس از اجرای حکم حکم فرماست.
7. این ماده شامل ضمانت اجرای کیفری برای تخلفات مشخص شده‌ است.

انتقادات

بهتر بود قانونگذار ماده ۶۹۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) را به نحوی تدوین می‌کرد که شامل نقض تبصره یک ماده ۶۹۰ نیز می‌شد.

رویه‌های قضایی

• اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه شماره ۷/۱۱۱۱ مورخ ۱۳۸۷/۰۵/۰۴ بیان داشت: اگر بر اساس تبصره ذیل ماده ۶۹۰ دستور توقف عملیات متجاوز صادر شود و پس از آن مرتکب اولیه محل را تخریب کند، قواعد تعدد جرم جاری خواهد بود و مورد با ماده ۶۹۳ قانون تعزیرات انطباق ندارد.
• شعبه ۱۶ دیوان عالی کشور در حکم شماره ۷۶۶ مورخ ۱۳۶۹/۸/۳۰ اظهار داشت: جرم موضوع این ماده وقتی محقق می‌شود که به موجب حکم قطعی ملکی از ید محکوم علیه خارج شده باشد و مجدداً به نحو عدوان تصرف شود. مادامی که ملک به‌ طور فیزیکی و عملاً از ید متصرف خارج نشده، جرم موضوع این ماده محقق نمی‌شود.
• نظریه شماره ۷/۹۹/۵۰۹ مورخ ۱۳۹۹/۰۵/۰۶ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره مرور زمان شکایت در پرونده مطرح در دادسرا
• نظریه شماره ۷/۹۶/۱۳۶۶ مورخ ۱۳۹۶/۰۶/۱۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه
• رای دادگاه درباره ارکان بزه تصرف عدوانی (دادنامه شماره ۹۲۰۹۹۷۰۲۷۰۳۰۱۳۶۸)
• رای دادگاه درباره تجدیدنظرخواهی از قرار تعلیق اجرای مجازات (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۳۹۰۰۷۶۲)
• رای دادگاه درباره تصرف مجدد محکوم علیه در ملک بعد از اجرای حکم خلع ید (دادنامه شماره ۹۲۰۹۹۷۰۲۲۴۲۰۱۳۹۰)
• رای دادگاه درباره نحوه عمل دادگاه در صورت عدم تفاهم شرکای مشاعی ملک جهت تصرف (دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۲۲۱۷۰۱۵۷۷)
• رای دادگاه درباره مصداق مزاحمت و ممانعت از حق (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۰۹۰۰۹۰۰)
• رای شعبه کیفری دیوان عالی کشور درباره نحوه تخفیف مجازات حبس