ماده ۵۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس مدارک اشتغال به تحصیل یا فارغ‌التحصیلی یا تأییدیه یا ریز نمرات تحصیلی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و تحقیقاتی داخل یا خارج از کشور یا ارزشنامه‌های تحصیلات خارجی را جعل کند یا با علم به جعلی بودن آن را مورد استفاده قرار دهد علاوه بر جبران خسارت، به حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد. در صورتی که مرتکب، یکی از کارکنان وزارتخانه‌ها یا سازمانها و مؤسسات وابسته به دولت یا شهرداری‌ها یا نهادهای انقلاب اسلامی باشد یا به نحوی از انحاء در امر جعل یا استفاده از مدارک و اوراق جعلی شرکت داشته باشد به حداکثر مجازات محکوم می‌گردد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

توضیح واژگان

• دانشگاه‌: موسسه و مجتمع‌ آموزش عالی و پژوهشی دولتی یا غیردولتی است که طبق مقررات وزارت فرهنگ و آموزش عالی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مدرک رسمی بالاتر از دیپلم صادر می‌کند.
• کشور: یعنی مجموعه‌ای از مردم که در سرزمینی معین استقرار یافته‌اند و از حکومت سیاسی واحد تبعیت می‌نمایند.
• جعل: جرمی است که در آن، شخصی به قصد تحریف واقعیت، تغییراتی را در نوشته‌ای ایجاد می‌کند که قابلیت اضرار به غیر دارد.
• علم: به معنای اطمینان اجمالی یا تفصیلی از وقوع امری می باشد.
• جبران خسارت: به معنای آن است که وارد کننده زیان یا شخص دیگری، وضعیت متضرر را بهبود بخشیده و به وضعیت قبل از ورود زیان نزدیک کند.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.
• وزارتخانه: یک واحد سازمانی مشخص است که تحقق یک یا چند هدف از اهداف دولت را برعهده دارد و به موجب قانون ایجاد شده یا می‌شود و توسط وزیر اداره می‌گردد.
• مؤسسه وابسته به دولت: واحد سازمانی مشخصی است که به موجب قانون ایجاد شده یا می‌شود و با داشتن استقلال حقوقی، بخشی از وظایف و اموری را که بر عهده یکی از قوای سه‌گانه و سایر مراجع قانونی می‌باشد، انجام می‌دهد.
• شهرداری: سازمانی حقوقی است که دارای شخصیت حقوقی جداگانه بوده، توسط قوانین تأسیس شده و به وسیله منشوری اعلان و ثبت گردیده است. این سازمان به جهت تنظیم امور محلی و داخلی یک ناحیه و به وسیله مأمورین منتخب از جانب اهالی آن ناحیه ایجاد می گردد.
• شرکت: شرکت در جرم، به معنای آن است که حداقل دو نفر یا بیشتر در اجرای جرم خاصی با یکدیگر همکاری می کنند، به نحوی که رفتار هر یک از آنان صرف نظر از میزان تاثیر، سبب وقوع آن جرم باشد.
• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم، به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

عنصر مادی این جرم، شامل جعل و استفاده از سند مجعول است. موضوع این جرم، مربوط به مدارک اشتغال به تحصیل، فارغ‌التحصیلی، تائیدیه یا ریز نمرات دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و تحقیقاتی یا ارزشنامه‌های تحصیلات تکمیلی است، بنابراین مدارک مربوط به مدارس ابتدائی، راهنمائی، دبیرستان، حوزه‌های علمیه و مدارک مربوط به گذراندن دوره ای خاص از شمول ماده ۵۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) خارج است. مرتکب این جرم می‌تواند هر شخصی اعم از کارمند یا غیر کارمند باشد، البته در صورتی که این جرم توسط کارمند دولت، شهرداری و سایر نهادهای عمومی یا دولتی ارتکاب یابد، مجازات تشدید خواهد شد. همچنین گفتنی است که ورود ضرر و زیان، شرط تحقق این جرم نیست و صرف قابلیت اضرار کفایت می‌کند، البته دور از ذهن نیست که ورود زیان در جعل این اسناد را از این حیث که به اعتبار دولت لطمه وارد می‌کند، مفروض بدانیم.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. جعل مدارک تحصیلی و ریز نمرات دانشگاهی و مؤسسات آموزشی جرم محسوب می‌شود.
2. استفاده از مدارک جعلی تحصیلی نیز جرم است.
3. مجازات جرم جعل یا استفاده از مدارک جعلی تحصیلی، علاوه بر جبران خسارت، حبس از یک تا سه سال است.
4. در صورت دخالت کارکنان دولت یا نهادهای وابسته در جعل، حداکثر مجازات حبس تعیین می‌شود.
5. افرادی که در فرایند جعل یا استفاده از مدارک جعلی شرکت داشته باشند، به شدیدترین مجازات محکوم می‌شوند.
6. مواد قانونی شامل دانشگاه‌های داخل و خارج از کشور می‌شود.
7. ارزشنامه‌های تحصیلات خارجی نیز مشمول ماده ۵۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) می‌شوند.

انتقادات

• این ماده از این حیث که صرف کارمند بودن را سبب تشدید مجازات دانسته، قابل نقد به نظر می‌رسد، بهتر بود این مورد، منوط به سوء استفاده از سمت خود برای ارتکاب جرم می‌شد.

• ایراد شکلی دیگری که به متن ماده ۵۲۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) وارد است، استفاده از واژه «یا» به جای واژه «و»، در این ماده است که کاملاً بی معناست: «در صورتی که مرتکب، یکی از کارکنان وزارتخانه‌ها یا سازمانها و مؤسسات وابسته به دولت یا شهرداری‌ها یا نهادهای انقلاب اسلامی باشد یا به نحوی از انحاء در امر جعل یا استفاده از مدارک و اوراق جعلی شرکت داشته باشد به حداکثر مجازات محکوم می‌گردد.»

رویه‌های قضایی

• شعبه دیوان عالی کشور در رای شماره ۶۲۶ مورخ ۱۳۲۸/۴/۱۲، در خصوص استفاده از گواهی نامه تحصیلی مجعول مقرر داشته: اگر متهم عالم به مجعول بودن گواهی نامه نباشد و استفاده مالی نیز نداشته باشد، عمل فرد مشمول قوانین جزائی نخواهد بود.
• نظریه شماره ۷/۹۸/۷۹۴ مورخ ۱۳۹۹/۰۲/۰۸ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره جعلی نبودن گذرنامه اخذ شده در فرض اتخاذ آن از طریق ارائه اسناد مجعول
• نظریه شماره 7/92/1647 مورخ 1392/08/26 اداره کل حقوقی قوه قضاییه
• رای شعبه کیفری دیوان عالی کشور درباره صرف ارائه سند مجعول جهت ترجمه

• رای دادگاه درباره ارزش اثباتی ارجاع امر به کارشناسی (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۲۱۰۰۰۴۵)
• رای دادگاه درباره استفاده از فتوکپی سند مجعول (دادنامه شماره ۹۴۰۹۹۷۰۲۲۴۱۰۰۱۱۰)
• رای دادگاه درباره تهیه کپی یا عکس رنگی از سند یا نوشته و استفاده از آن (دادنامه شماره ۹۵۰۹۹۷۲۱۳۱۳۰۰۷۹۳)

مقالات مرتبط

• پژوهشی در جرم استفاده از سند مجعول
• بررسی عوامل و مصادیق تشدید کیفر در قرآن و سنت
• ارزیابی نحوه تعیین مجازات تعدد مادی جرم در قانون کاهش مجازات حبس تعزیری