ماده ۶۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۶۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) (اصلاحی ۱۴۰۳/۰۳/۳۰): کسانی که عالما مرتکب یکی از اعمال زیر شوند به حبس از شش ماه تا دو سال یا از ۸۲/۵۰۰/۰۰۰ تا ۳۳۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال جزای نقدی محکوم می‌شوند:

1. هر زنی که در قید زوجیت یا عده دیگری است خود را به عقد دیگری درآورد در صورتی که منجر به مواقعه نگردد.
2. هر کسی که زن شوهردار یا زنی را که در عده دیگری است برای خود تزویج نماید در صورتی که منتهی به مواقعه نگردد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

آیین نامه، بخشنامه و دستورالعمل های مرتبط

• تصویب نامه اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرایم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۳۰

توضیح واژگان

• عالما: به معنای اطمینان اجمالی یا تفصیلی از وقوع امری می باشد.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.
• جزای نقدی: محکومیت مجرم به دادن پول را «جزای نقدی» گویند.
• عده: مقصود از «عده»، مدت انتظار زن از حین انحلال نکاح یا وطی به شبهه، تا زمانی است که حق ازدواج بیابد.
• مواقعه: یعنی وارد شدن شرمگاه مرد در شرمگاه زن، به اندازه ختنه گاه یا بیشتر.

پیشینه

نرخ جریمه مذکور در ماده ۶۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) بر اساس تصویبنامه مصوب جلسه ۱۴۰۳/۰۳/۳۰ هیئت وزیران در خصوص «اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرایم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف» اصلاح گردید. سابقاً جزای نقدی مندرج در این ماده، از بیست و پنج تا صد میلیون ریال بود.

نکات تفسیری دکترین ماده ۶۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

عنصر مادی این جرم، عقد شدن زن شوهردار برای دیگری یا عقد کردن زن شوهردار برای خود است. منظور از «مواقعه» در این ماده، زناست و حکم این ماده تا زمانی جاری است که مواقعه صورت نپذیرد و در صورت مواقعه، احکام زنا جاری خواهد شد، همچنین نسبت به کسی که شرایط احصان را دارد، زنای محصنه محسوب می‌گردد. منظور از «زوجیت» در این ماده، اعم از دائم یا منقطع است. لفظ «عده» نیز، اطلاق دارد و شامل تمامی انواع عده خواهد بود. عنصر معنوی این جرم، سوء نیت عام است و جهل حکمی، تأثیری در موضوع ندارد.

ماده ۶۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، از دو جهت اطلاق ماده ۶۳۷ قانون مجازات اسلامی را تقیید می‌زند، ماده ۶۴۴، مقید به رابطه نامشروعی است که زن یا دارای شوهر است یا در عده دیگری است، و دیگر آنکه این رابطه از طریق انعقاد عقد نکاح صورت می‌پذیرد و اگر این دو قید وجود نداشته باشد، عمل ارتکابی مشمول ماده ۶۳۷ خواهد بود.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۶۴۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. ماده ۶۴۴ قانون مجازات اسلامی به تخلفات مربوط به ازدواج و عقد زنان در قید زوجیت یا عده دیگر می‌پردازد.
2. کیفرهای پیش‌بینی‌شده شامل حبس از شش ماه تا دو سال و جزای نقدی از ۸۲/۵۰۰/۰۰۰ تا ۳۳۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال است.
3. زنی که در حال زوجیت یا عده دیگری است و خود را به عقد دیگری درآورد، در صورت عدم انتها به مواقعه، مجازات می‌شود.
4. هر کسی که زنی را که در حال زوجیت یا عده دیگری است برای خود تزویج نماید، در صورت عدم انتها به مواقعه، مشمول مجازات می‌گردد.
5. تأکید ماده بر عدم وقوع مواقعه به عنوان شرط اعمال مجازات است.
6. قانون‌گذار تأکید دارد که علم و آگاهی به وضعیت زن (قید زوجیت یا عده) شرط تحقق جرم است.

مطالعات فقهی

مستندات فقهی

• بنا بر روایتی از امام صادق (ع) اگر مردی با زن معتده ازدواج کند در حالی که علم به معتده بودن زن ندارد اما زن به عدم اتمام عده، آگاه است و مرد پس از علم، نسبت زنا به زن بدهد در حالی که زن به حرمت آن آگاه بوده‌ است، حد زنا بر او جاری می‌شود و مسئولیتی متوجه مرد قاذف نیست، اما در صورت عدم علم زن به حرمت عمل، بر مرد، حد قذف جاری می‌شود، زن و مرد از هم جدا می‌شوند و زن باید عده قبلی را تمام و برای ازدواج دوم، عده کامل نگه دارد.

مصادیق و نمونه‌ها

• اگر زنی در عقد موقت مرد دیگری باشد و خود را به عقد دیگری درآورد، یا مرد، این زن را به عقد خود درآورد، مشمول حکم این ماده خواهد بود.

رویه‌های قضایی

• نظریه شماره ۷/۱۴۰۲/۳۱۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۵/۲۸ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ازدواج در زمان عده
• نظریه شماره ۷/۱۴۰۲/۱۹۰ مورخ ۱۴۰۲/۰۹/۰۸ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره جرم رابطه نامشروع زنی که در قید زوجیت یا عده دیگری است

پایان‌نامه و رساله‌های مرتبط

• ازدواج با زن شوهردار و در حال عده در حقوق ایران و فقه امامیه

مقالات مرتبط

• نظام کیفرگزینی ایران در رسیدگی به جرایم علیه حقوق و تکالیف خانوادگی