ماده ۵۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر گاه اشخاصی که مرتکب جرایم مذکور در مواد (۵۱۸) و (۵۱۹) و (۵۲۰) می‌شوند قبل از کشف قضیه، مأمورین تعقیب را از ارتکاب جرم مطلع نمایند یا در ضمن تعقیب به واسطه اقرار خود موجبات تسهیل تعقیب سایرین را فراهم آورند یا مأمورین دولت را به نحو مؤثری در کشف جرم کمک و راهنمایی کنند بنا به پیشنهاد رئیس حوزه قضائی مربوط و موافقت دادگاه یا با تشخیص دادگاه در مجازات آنان تخفیف متناسب داده می‌شود و حسب مورد از مجازات حبس معاف می‌شوند مگر آنکه احراز شود قبل از دستگیری توبه کرده‌اند که در این صورت از کلیه مجازاتهای مذکور معاف خواهند شد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۱۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۵۱۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۵۲۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۵۳۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

• ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی
• ماده ۹۶ قانون مجازات عمومی اصلاحی ۱۳۴۶

توضیح واژگان

• شخص: شخص، موجودی است که دارای حق و تکلیف می‌باشد.

• تعقیب: به معنای توسل به یک عمل قضایی برای وصول به گرفتن حکم یا قرار یا اجرای آن است.
• جرم: هر رفتاری اعم از فعل یا ترک فعل که در قانون برای آن مجازات تعیین شده‌ است جرم محسوب می‌شود.
• اقرار: اقرار غالباً به معنای قبول ارتکاب بزه توسط متهم است که باید مستقیم و به وسیله خود او صورت بگیرد.
• مأمور دولت: کسانی هستند که مستخدم و تحت امر دولت باشند.
• دادگاه: مرجعی است که به تجویز قانون برای رسیدگی به شکایات و دعاوی امور حسبی تشکیل می‌شود.
• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.
• تخفیف مجازات: به معنای تقلیل کیفر به کمتر از حداقل و یا تبدیل آن به مجازات خفیف تر است.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آن گونه که خودش می‌خواهد، است.

• معافیت از مجازات: قانونگذار در راستای تحقق اصل موقعیت داشتن و مناسب بودن تعقیب و با هدف فردی کردن مجازات‌ها، در صورت احراز شرایط مندرج در ماده ۳۹ قانون مجازات اسلامی، امکان معافیت متهم از کیفر را پیش‌بینی کرده‌ است.

• دستگیری: عمل متوقف کردن یا محروم کردن موقت از آزادی آمد و شد هر شخص مظنون یا متهم به ارتکاب جرم است به قصد بازجویی، بازرسی یا توقیف در آینده نزدیک.
• توبه: به معنای بازگشت اختیاری انسان به سوی فطرت پاک انسانی اش است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

قانونگذار در ماده ۵۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، برای تشویق و ترغیب مجرمان در کمک به کشف جرایم، برخی علل قضایی و قانونی تخفیف یا سقوط مجازات را بیان می‌کند. گفتنی است که این موارد تنها در مجازات مرتکب مؤثر هستند و مراحل تعقیب و دادرسی تا مرحله صدور حکم ادامه خواهد یافت. این معاذیر در دو مرحله قابل تحقق هستند:

1. متهم قبل از کشف قضیه، مأموران مربوطه را از وقوع این جرم مطلع نماید، در این فرض اگر مأموران پیشتر از وقوع جرم آگاه باشند و مجرمان که دستگیری خود را قطعی می‌دانند، وقوع جرم را اطلاع دهند، مشمول ماده قرار نمی‌گیرند.
2. متهم حین تعقیب با مأموران همکاری داشته باشد، به نحوی که در کشف جرم مؤثر باشد، تشخیص مؤثر بودن همکاری یا اقرار، با دادگاه خواهد بود.

در این موارد قاضی می‌تواند مجرمان را از مسئولیت معاف کند یا در مجازات ایشان تخفیف قائل شود، اما در فرضی که چنین فردی قبل از دستگیری توبه کرده باشد، دادگاه ملزم است او را از مجازات معاف کند.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. تخفیف مجازات مربوط به افرادی است که قبل از کشف جرم، ارتکاب آن را به مأمورین تعقیب اطلاع دهند.
2. اقرار به جرم و تسهیل تعقیب سایر متهمان می‌تواند منجر به تخفیف مجازات شود.
3. در صورتی که متهمان به نحو مؤثری در کشف جرم به مأموران کمک کنند، ممکن است تخفیف مجازات شامل حالشان شود.
4. تخفیف یا معافیت از مجازات بر اساس پیشنهاد رئیس حوزه قضایی و موافقت دادگاه یا تشخیص دادگاه انجام می‌پذیرد.
5. در صورتی که مشخص شود متهم قبل از دستگیری توبه کرده‌است، از تمامی مجازات‌ها معاف خواهد شد.
6. معافیت از مجازات شامل حال کسی می‌شود که توبه‌اش قبل از دستگیری اثبات شود.
7. امکان معافیت از مجازات حبس در شرایط خاص و با توجه به رفتار متهم وجود دارد.

انتقادات

• در ماده ۵۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، قانونگذار، تفکیک غیر مفیدی را بین مرحله قبل از تعقیب و حین تعقیب بیان داشته‌ است؛ زیرا تمام موارد مذکور در این ماده، از مصادیق همکاری مؤثر هستند، بنابراین صرف بیان اینکه مجرم با مأموران انتظامی و قضائی همکاری مؤثری داشته باشد، کفایت می‌کرد.
• عبارت «کشف قضیه» در متن ماده، از این نظر که مقصود کشف اصل جرم بوده یا کشف دخالت مجرم مورد نظر در آن، مبهم و قابل انتقاد است.
• قانونگذار در فرض توبه متهم، او را از همه مجازات‌ها معاف دانسته ولی در فرض همکاری مؤثر، صرفاً از مجازات حبس مبری نموده‌ است، حال آنکه در مواد قبل غیر از مجازات حبس، مجازات دیگری ذکر نشده‌ است.
• تفاوت تعابیر قانونگذار در ماده ۵۲۱ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) و ماده ۵۳۱ (در خصوص جرم جعل)، که هر دو به تخفیف و معافیت از کیفر در فرض همکاری مؤثر مجرمان اشاره دارند، هماهنگی و یکنواختی مواد قانونی را از بین می‌برد که خلاف شرایط اصلی قانون‌نویسی است.