ماده ۵۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): اگر رشوه به صورت وجه نقد نباشد بلکه مالی بلاعوض یا به مقدار فاحش ارزان‌تر از قیمت معمولی یا ظاهراً به قیمت معمولی و واقعاً به مقدار فاحشی کمتر از قیمت به مستخدمین دولتی اعم از قضائی و اداری به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم منتقل شود یا برای همان مقاصد مالی به مقدار فاحشی گران‌تر از قیمت از مستخدمین یا مأمورین مستقیم یا غیرمستقیم خریداری گردد، مستخدمین و مأمورین مزبور مرتشی و طرف معامله راشی محسوب می‌شود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۸۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۱۴۷ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴

• ماده ۳ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری

توضیح واژگان

• رشوه: در فقه، به فتح، ضم و کسر، به مال یا هر چیزی گفته می‌شود که به جهت ابطال حق یا احقاق باطل داده شود، لذا رشوه در اقوال و گفتار، مصداق ندارد.
• وجه: مقصود از «وجه»، عبارت است از: پول نقد اعم از این که داخلی باشد یا خارجی، اسکناس باشد یا مسکوک.
• مال: شیئی است که اعتبار و ارزش اقتصادی داشته باشد.
• مستخدم دولت: کسی است که از محل بودجه عمومی، حقوق دریافت می کند و در یک سازمان دولتی اشتغال دارد.
• انتقال: به مفهوم زوال مالکیت مالک نخست، نسبت به مال یا اموال معین، به نفع مالک جدید است، به گونه ای که ید مالک نخستین به مالک جدید منتقل می‌گردد. گستره واژه «انتقال»، بسیار وسیع تر از خرید است و می‌تواند هر نوع عقد تملیکی از قبیل هبه، صلح و … را در بر گیرد.
• مرتشی: گیرنده رشوه را «مرتشی» گویند.
• معامله: به عقد معوض و مالی که در آن دو مال مورد مبادله قرار می گیرند، «معامله» گفته می شود.
• راشی: به فردی گفته می‌شود که به منظور انجام یا عدم انجام کاری، مالی به افرادی از قبیل مأموران دولتی یا بلدی و همچنین کارشناسان، داوران یا مصدقان بپردازد.

پیشینه

ماده ۱۴۷ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴، سابقاً در این خصوص وضع شده بود.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

عنصر مادی جرم فوق، عبارت است از: ارتشاء از طریق گرفتن مالی به قیمتی کمتر یا دادن مالی به قیمت کمتر یا اخذ بلاعوض مال، که ممکن است به صورت پول، مال یا پرداخت وجه یا سند تسلیم مال انجام شود. لازم نیست مالی که به عنوان رشوه داده می‌شود، متعلق به خود رشوه دهنده باشد، بلکه ممکن است مال مذکور، متعلق به فردی غیر از رشوه دهنده بوده باشد و مجدد جرم مذکور واقع خواهد شد. در این خصوص باید توجه کرد اگر کسی مالی را که به امانت نزد او سپرده شده بود، به عنوان رشوه به دیگری بدهد، مرتکب دو جرم خیانت در امانت و رشوه دادن شده‌ است. انتقال مال، مطابق ماده ۵۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) می‌تواند به صورت مستقیم باشد یا غیر مستقیم و از طریق واسطه. در خصوص مرتکب این جرم باید توجه کرد که افراد مذکور در ماده ۵۸۸ ق.م. ا و غیر کارمندان دولت را بایستی از شمول ماده ۵۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) خارج کرد. این جرم، از جمله جرایم مطلق بوده و تحقق آن، نیاز به وقوع نتیجه خاصی ندارد، و از لحاظ عنصر روانی نیز، دارای سوء نیت عام است.

گروهی از نویسندگان، این جرم را دارای جنبه عمومی و غیرقابل گذشت می‌دانند.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. رشوه می‌تواند به صورت مالی بلاعوض یا غیرنقدی نیز باشد.
2. انتقال یا خرید مالی با قیمتی متفاوت از قیمت معمولی می‌تواند مصداق رشوه باشد.
3. اگر مالی به قیمت بسیار ارزان‌تر یا گران‌تر از معمول به کارمند دولت منتقل شود، رشوه تلقی می‌شود.
4. مستخدمین و مأمورین دولتی شامل قضایی و اداری می‌توانند مرتشی محسوب شوند.
5. رشوه می‌تواند به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم انجام شود.
6. هم کارمند دولتی مرتشی و هم طرف معامله راشی محسوب می‌شوند.

مصادیق و نمونه ها

• در حقوق ایران، دادن امتیاز به افراد، از مصادیق رشوه محسوب نمی‌شود.

مقالات مرتبط

• جستاری در ضرورت توسعه مسئولیت ناشی از عمل غیر به احزاب سیاسی
• بررسی نقاط ضعف و ناکارامدی نظام تقنینی در مواجهه با بروز پدیده ارتشا
• حکم هدیه به قاضی در قوانین موضوعه ایران
• ارتباط جرایم علیه اموال با مفاهیم حقوق مدنی