ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) (اصلاحی ۱۴۰۳/۰۳/۳۰): هر کس بدون مجوز و به صورت علنی لباسهای رسمی مأموران نظامی یا انتظامی جمهوری اسلامی ایران یا نشانها، مدالها یا سایر امتیازات دولتی را بدون تغییر یا با تغییر جزئی که موجب اشتباه شود مورد استفاده قرار دهد در صورتی که عمل او به موجب قانون دیگری مستلزم مجازات شدیدتری نباشد به حبس از سه ماه تا یک سال یا جزای نقدی از ۸۲/۵۰۰/۰۰۰ ریال تا ۳۳۰/۰۰۰/۰۰۰ ریال محکوم خواهد شد و در صورتی که از این عمل خود سوء استفاده کرده باشد به هر دو مجازات محکوم خواهد شد.

تبصره - استفاده از البسه و اشیاء مذکور در این ماده در اجرای هنرهای نمایشی مشمول مقررات این ماده نخواهد بود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۰۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۵۵۷ قانون مجازات اسلامی تعزیرات
• ماده ۵۸۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۹۵ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۸۲
• ماده ۱۲۶ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۸۲
• ماده ۱۲۶ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴

آیین‌نامه، بخشنامه و دستورالعمل‌های مرتبط

• تصویب‌نامه اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرایم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۳۰

توضیح واژگان

• علنی: به معنای ارتکاب جرم در ملأ عام می‌باشد.
• جمهوری اسلامی: جمهوری اسلامی مبتنی بر دو رکن اصولی است، از سویی جمهوریت که مفهومی مدرن و بیشتر حاصل حقوق عمومی مصطلح برآمده از نظام لیبرالی غرب است و از سوی دیگر اسلامیت که البته با تفسیر شیعی خاص یعنی «ولایت مطلقه فقیه» حاصل نگاه دینی و سنتی به حکومت است.
• دولت: مجموعه ای از سازمان هاست که قدرت عمومی را در جامعه ای در دست دارد، خواه بر اساس حاکمیت ملی (دموکراسی) باشد، خواه نه.
• اشتباه: تصور غلط انسان نسبت به امری را «اشتباه» گویند.
• قانون: به ضابطه‌ای کلی گفته می‌شود که بر افرادی منطبق و حکم همه آن افراد، از آن ضابطه شناخته می‌شود.
• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم و به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن، برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.
• جزای نقدی: محکومیت مجرم به دادن پول را «جزای نقدی» گویند.

پیشینه

• سابقاً قانونگذار در ماده ۱۲۶ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴ اصلاحی و الحاقی ۱۳۵۰، این رفتار را جرم انگاری کرده بود.
• لازم است ذکر شود که نرخ جریمه مذکور در ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) بر اساس تصویبنامه مصوب جلسه ۱۴۰۳/۰۳/۳۰ هیئت وزیران در خصوص «اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرایم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف» اصلاح گردید. سابقاً جزای نقدی مندرج در این ماده، از یک میلیون و پانصد هزار ریال تا شش میلیون ریال بود.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

«مأموران انتظامی و نظامی» در ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، شامل پرسنل ارتش، سپاه، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، نیروی انتظامی، پرسنل وظیفه و محصلان مراکز آموزشی است.

عنصر مادی این جرم، استفاده علنی از لباس‌های رسمی مأموران نظامی یا انتظامی و نشان‌ها، مدال‌ها و امتیازات دولتی است. به لحاظ عنصر معنوی نیز مرتکب این جرم، باید علاوه بر سوء نیت عام، دارای سوء نیت خاص یعنی قصد سوءاستفاده از موارد مذکور باشد. بدیهی است اگر استفاده از این نشان‌ها، به منظوری غیر از ارتکاب جرم مثلاً اجرای هنرهای نمایشی باشد، وصف مجرمانهٔ عمل زائل خواهد شد.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۵۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. استفاده از لباس‌های رسمی نظامی یا انتظامی، نشان‌ها، مدال‌ها یا امتیازات دولتی بدون مجوز ممنوع است.
2. استفاده از این موارد به‌صورت علنی و بدون تغییر یا با تغییرات جزئی که موجب اشتباه شود، جرم محسوب می‌شود.
3. مجازات این جرم حبس از سه ماه تا یک سال یا جزای نقدی معین است.
4. اگر از این عمل سوءاستفاده شود، شخص به هر دو مجازات (حبس و جزای نقدی) محکوم می‌شود.
5. اگر قانون دیگری برای این عمل مجازات شدیدتری تعیین کرده باشد، مجازات آن قانون اعمال می‌شود.
6. استفاده از این البسه و اشیاء در اجرای هنرهای نمایشی مشمول این مقررات نیست و مستثنی است.

رویه‌های قضایی

• شعبه دو دیوان عالی کشور در رای شماره ۱۳۱ مورخ ۱۳۳۱/۰۲/۱۸ بیان داشته که منظور از ارتکاب علنی این است که عمل در مرئی و منظر مردم یا اماکن و معابر عمومی صورت می‌گیرد، هر چند مرتکب از رؤیت مردم دوری نماید.
• نظریه شماره ۷/۹۹/۷۳۳ مورخ ۱۳۹۹/۰۶/۱۱ اداره کل حقوقی قوه قضاییه
• نظریه شماره ۷/۹۵/۱۰۹۹ مورخ ۱۳۹۵/۰۵/۱۱ اداره کل حقوقی قوه قضاییه
• نظریه شماره ۷/۹۶/۱۱۶۳ مورخ ۱۳۹۶/۰۵/۲۴ اداره کل حقوقی قوه قضاییه
• رای دادگاه دربارهٔ استفاده غیرمجاز از عناوین علمی (دادنامه شماره ۹۵۰۹۹۷۰۲۲۰۴۰۰۶۸۸)

مقالات مرتبط

• قلمرو مفهومی «سوءاستفاده از قدرت» در معاونت در جرم