ماده ۵۴۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۴۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) (اصلاحی ۱۴۰۳/۰۳/۳۰): هرگاه مأموری که موظف به حفظ یا ملازمت یا مراقبت متهم یا فرد زندانی بوده در انجام وظیفه مسامحه و اهمالی نماید که منجر به فرار وی شود به شش ماه تا سه سال حبس یا جزای نقدی از ۱۶۵/۰۰۰/۰۰۰ تا ۸۲۵/۰۰۰/۰۰۰ ریال محکوم خواهد شد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۴۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۵۴۹ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۱۱۸ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴

آیین نامه، بخشنامه و دستورالعمل های مرتبط

• تصویب نامه اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرایم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف مصوب ۱۴۰۳/۰۳/۳۰

توضیح واژگان

• مأمور حفظ زندانی: به آن دسته از مأمورانی که مسئولیت حفظ و نگهداری زندانیان در یک یا چند بند به آن‌ها واگذار شده، «مأموران حفظ» گفته می‌شود. (افسران نگهبان زندان)

• مأمور ملازمت زندانی: «مأموران ملازم»، مأمورانی هستند که طبق دستور رسمی و قانونی مقامات صلاحیتدار و به منظور انجام تحقیقات و طی فرایند رسیدگی، شخص زندانی را از زندان خارج می‌کنند.

• مأمور مراقبت زندانی: «مأموران مراقب»، مأمورانی هستند که زندانیان را در محوطه زندان، تحت کنترل و مراقبت دارند.

• متهم: کسی است که فاعل جرم تلقی شده ولی هنوز انتساب جرم به او ثابت نشده است.

• زندانی: شخصی است که به موجب حکم قطعی در راستای اجرای مجازات خود، در زندان است.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.
• جزای نقدی: محکومیت مجرم به دادن پول را جزای نقدی گویند.

پیشینه

• قانونگذار سابقاً در ماده ۱۱۸ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴ به جرم انگاری قصور در نگهداری از زندانی پرداخته بود.
• لازم است ذکر شود که نرخ جریمه مذکور در ماده ۵۴۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) بر اساس تصویبنامه مصوب جلسه ۱۴۰۳/۰۳/۳۰ هیئت وزیران در خصوص «اصلاح میزان مبالغ مربوط به جرایم و تخلفات مندرج در قوانین مختلف» اصلاح گردید. سابقاً جزای نقدی مندرج در این ماده، سه تا هجده میلیون ریال بود.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۴۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

عنصر مادی این جرم، عبارت است از قصور در وظیفه حفاظت، ملازمت یا مراقبت از متهم یا زندانی به نحوی که منجر به فرار وی شود. گفتنی است که احراز رابطه سببیت بین مسامحه و اهمال فرد مسئول و فرار زندانی یا متهم ضروری است.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۴۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. مسئولیت مأمور به حفظ، ملازمت، یا مراقبت از متهم یا زندانی اشاره شده‌است.
2. مسامحه یا اهمال مأمور در انجام وظیفه ممکن است به مجازات منجر شود.
3. فرار متهم یا زندانی به دلیل اهمال مأمور قابل پیگیری قانونی است.
4. مجازات‌های تعیین شده شامل حبس و جزای نقدی است.
5. حبس از شش ماه تا سه سال قابل تعیین است.
6. جزای نقدی بین ۱۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰ تا ۸۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است.
7. اهمیت جدی گرفتن وظایف محوله به مأموران حفظ و مراقبت از زندانیان.

رویه‌های قضایی

• شعبه دو دیوان عالی کشور در رای شماره ۶۹۸ بیان داشته که فرار متهم در فاصله بین صدور قرار تأمین تا زمان اجرای قرار در اثر غفلت مأمور نیز مشمول ماده ۵۴۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) قرار می‌گیرد.
• شعبه دوم دیوان عالی کشور در رای شماره ۳۲۹۸ مورخ ۱۳۴۹/۱۰/۱۱ مقرر داشته که صرف خواب بودن زندانبان در زمانی که مسئولیت زندانیان قانوناً بر عهده او نبوده‌ است، غفلت و مسامحه محسوب نمی‌شود.
• دیوان عالی کشور در رای شماره ۴۶۳ مورخ ۱۳۱۶/۲/۲۳ اظهار داشته که دادگاه رسیدگی کننده موظف است فعل یا ترک فعلی را که حمل بر مسامحه یا اهمال کرده‌ است، در رای خود منعکس کند؛ در غیر این صورت چنین حکمی صحیح نخواهد بود.
• رای دادگاه درباره موجبات تخفیف مجازات (دادنامه شماره ۹۲۰۹۹۷۰۲۲۴۲۰۱۷۴۱)

مقالات مرتبط

• بررسی امکان الحاق تقصیر به عمد در قتل