ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر نوع نهب و غارت و اتلاف اموال و اجناس و امتعه یا محصولات که از طرف جماعتی بیش از سه نفر به نحو قهر و غلبه واقع شود چنانچه محارب شناخته نشوند به حبس از دو تا پنج سال محکوم خواهند شد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۱۲ قانون مجازات اسلامی
• ماده ۶۵۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

توضیح واژگان

• اتلاف: در لغت، به معنای از بین بردن و تباه کردن و در اصطلاح، به معنای ناقص کردن یا از بین بردن مال متعلق به دیگری است.
• مال: شیئی است که اعتبار و ارزش اقتصادی داشته باشد.
• محاربه: یعنی اسلحه به دست گرفتن و با سلاح مردم را ارعاب کردن، هر چند کسی کشته نشود.
• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.

نکات تفسیری دکترین ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

«نهب و غارت» از جرائم مالی و مورد آن مال منقول است که علیه مردمان رخ می‌دهد و از عناصر آن، اعمال قدرت می‌باشد، در تحقق این جرم از غفلت مجنی علیه استفاده نمی‌شود. برای تحقق این جرم، باید حداقل چهار نفر در ارتکاب آن مباشرت داشته باشند، بنابراین اگر تعداد مباشرین کمتر بوده ولی تعداد دیگری تحت عنوان معاونت در جرم دخیل باشند، جرم از شمول ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) خارج خواهد شد. همچنین تعدد اموال نیز از شرایط شمول این ماده می‌باشد، اما تحقق مشارکتی جرم، شرط آن نیست و ممکن است شخصی مالی را تلف، دیگری آن را غارت و شخصی دیگر نیز آن را اتلاف نماید،همچنین در ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، «قهر و غلبه»، اشاره به خشونت و عنف دارد، بنابراین اگر افراد مذکور در ماده، به‌ طور شبانه و پنهانی یا با حیله و نیرنگ به غارت و سرقت مغازه ای بپردازند، مورد از شمول این ماده خارج خواهد بود. به علاوه نهب در این ماده، از باب تخریب (هر چند مفهوم فقهی نهب بیشتر به معنای غارت است) و غارت از باب سرقت به کار رفته‌ است که این دو به عنوان یک جرم مرکب در شرایط خاص، مجازات خاص دارد. در اینجا با وجود اینکه هر یک از عناوین مذکور در این ماده می‌توانست جرم جداگانه ای تلقی شود، مقررات تعدد جرم اعمال نمی‌شود، چون مجموع جرائم عنوان خاصی را در قانون به خود اختصاص داده‌ است.

عنصر معنوی این جرم نیز در صورتی که جرمی ساده باشد، سوء نیت عام است و اگر به قصد محاربه انجام شود، باید عناصر اختصاصی خودش را دارا گردد.

نکات توضیحی ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

عنصر مادی این جرم، نهب و غارت و اتلاف اموال و اجناس و… با قهر و غلبه است.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۶۸۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. ارتکاب جرم توسط جماعتی بیش از سه نفر
2. وقوع جرم به نحو قهر و غلبه
3. جرایم شامل نهب، غارت، و اتلاف اموال، اجناس، امتعه یا محصولات
4. عدم شناسایی مرتکبان به عنوان محارب
5. مجازات حبس از دو تا پنج سال برای مرتکبان

رویه‌های قضایی

• طبق نظریه شماره ۷/۱۹۷۷ مورخ ۶۷/۳/۳۰ اداره حقوقی، خرید زمین یا ملک با پرداخت قیمت آن توسط خریدار هر چند غارت شامل اموال غیرمنقول نیز بشود، به هیچ وجه غارت محسوب نمی‌گردد.
• نظریه شماره ۷/۱۴۰۰/۸۶۰ مورخ ۱۴۰۰/۱۱/۲۷ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره رد مال در غارت اموال زیان دیده

مقالات مرتبط

• نادیده‌ انگاری بایسته‌های تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت
• رویکرد سیاست کیفری ایران در مواجهه با اعتراضات اجتماعی ایران