ماده ۵۹۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۹۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)(منسوخ شده): مجازات شروع به عمل ارتشاء در هر مورد حداقل مجازات مقرر در آن مورد است.

(ماده فوق به موجب ماده ۱۵ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، نسخ شده است.)

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۱۳۹ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴
• ماده ۴۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰

• ماده ۹۳ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب ۱۳۷۱
• ماده ۱۵ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری

توضیح واژگان

• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.
• ارتشاء: به معنی رشوه گرفتن و در اصطلاح اخذ وجه یا مال توسط کارمندان دولتی به منظور انجام کار یا عدم انجام کار مربوط به آن اداره یا نهاد یا سازمان است.

پیشینه

• در این خصوص می‌توان به ماده ۱۳۹ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴، در خصوص جرم ارتشاء اشاره کرد.
• ماده ۵۹۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) را باید استثنائی بر ماده ۴۱ قانون مجازات اسلامی دانست که به موجب آن، شروع به جرم، خود به خود، جرم محسوب نمی‌شد. قابل توجه آنکه در قوانین ایران در خصوص شروع به رشاء، حکمی دیده نمی‌شد و ماده فوق نیز در ارتباط با شروع به ارتشاء می باشد.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۹۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

برای عنصر مادی ارتشاء می‌توان دو حالت را در نظر گفت: حالت نخست آن است که ارتشاء را به معنای قبول مادی، شفاهی یا کتبی دانست. در صورت پذیرش این دیدگاه نمی‌توان برای چنین عملی شروع به جرم را متصور شد، زیرا بعید است که بتوان صرف درخواست را نوعی مقدمه برای ارتکاب جرم در نظر گرفت، اما حالت دوم آن است که ارتشاء را به معنای خاص قبول مادی وجه یا مال دانست که در این صورت می‌توان آن را قبض کردن تعریف نمود، در این حالت می‌توان برای چنین رفتار مجرمانه ای، شروع به جرم را نیز متصور شد. در هر حال بایستی شرایط کلی شروع به جرم که عبارتند از: آغاز عملیات اجرایی، وجود مانع خارجی، عدم انصراف ارادی و وجود شرط قانونی مقدم بر ارتکاب جرم، احراز گردند، در واقع «شروع به جرم» را بایستی اقدام به برخی از عملیات اجرایی مقدماتی تعریف کرد که در صورت فقدان یک مانع خارجی، منجر به وقوع جرم می‌شود. شروع به جرم، در صورتی قابل تعقیب و مجازات است که فرد شروع کننده بدون اراده و میل خود، ناچار به ترک عمل شود.

در خصوص نحوه تعیین مجازات در این مورد باید میان حالات مختلف قائل به تفکیک شد: چنانچه مجازات جرم تام، جزای نقدی باشد، تعیین میزان جزای نقدی در شروع به جرم چندان دشوار نخواهد بود، چرا که اساساً در مرحله شروع به جرم، هنوز وجهی تعیین نشده‌ است؛ لذا به‌طور کلی این قبیل مجازات‌ها در شروع به جرم مصداق پیدا نمی‌کنند. در خصوص مجازات حبس نیز نمی‌توان دشواری چندانی را متصور بود، اما در باب مجازات انفصال دائم به عنوان مجازات جرم تام، امکان تعیین یک مجازات حداقلی برای شروع کننده جرم دشوار می‌نماید.

نکات توضیحی ماده ۵۹۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

گروهی معتقدند چنانچه توافقی بر رد و بدل کردن رشوه صورت گیرد و در حین این امر، حادثه ای خارج از اراده طرفین رخ دهد که مانع از اجرای رفتار مجرمانه گردد نیز شروع به جرم واقع می‌شود.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۹۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. ماده ۵۹۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) به عمل شروع به ارتشاء و مجازات آن اشاره دارد.
2. مجازات شروع به ارتشاء در این ماده به حداقل مجازات شروع ارتشاء محدود شده‌است.
3. قانون‌گذار در این ماده تمرکز خود را بر مرحله شروع به جرم قرار داده‌ است.
4. این ماده بخشی از قانون مجازات اسلامی با تأکید بر جرائم تعزیری است.
5. مفهوم «حداقل مجازات مقرر» به معنی کم‌ترین میزان مجازاتی است که قانون برای چنین جرمی تعیین کرده‌است.
6. تأکید بر تعیین مجازات برای مرحله شروع، نشان از اهمیت پیگیری و پیش‌گیری از ارتکاب کامل جرم ارتشاء دارد.

رویه‌های قضایی

• رای دادگاه درباره شروع به رشاء (دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۲۷۰۱۰۰۲۰۷)

مقالات مرتبط

• جستاری در ضرورت توسعه مسئولیت ناشی از عمل غیر به احزاب سیاسی