ماده ۵۱۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۱۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): هر کس به جان رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن در قلمرو ایران سوء قصد نماید به مجازات مذکور در ماده (۵۱۵) محکوم می‌شود مشروط به اینکه در آن کشور نیز نسبت به ایران معامله متقابل بشود والا اگر مجازات خفیف تر اعمال گردد به همان مجازات محکوم می‌شود.

تبصره - چنانچه سوء قصد منتهی به قتل یا جرح یا ضرب شود علاوه بر مجازات مزبور به قصاص یا دیه مطابق ضوابط و مقررات مربوط محکوم خواهد شد.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۱۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

توضیح واژگان

• رئیس کشور خارجی: بالاترین مرجع رسمی آن کشور است مانند پادشاه، رئیس‌جمهور، نخست‌وزیر و …
• نماینده سیاسی کشور خارجی: فردی است که برای اجرای مأموریتی خاص، برای انجام مقاصد سیاسی به ایران آمده‌ است.
• سوء قصد: یعنی شروع به قتل.
• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.
• کشور: یعنی مجموعه‌ای از مردم که در سرزمینی معین استقرار یافته‌اند و از حکومت سیاسی واحد تبعیت می‌نمایند.

• معامله متقابل: به معنای عمل متقابل دولت ها در رابطه با یکدیگر، بیرون از مفهوم معارضه به مثل می باشد.
• قتل: تعدی به حق حیات انسانی است که در نهایت باعث فوت وی شود.
• جرح: به معنای هر نوع صدمه وارده بر بدن است که موجب ضایعات نسجی، عضوی یا بافتی از طریق استفاده از لوازم و وسایل فیزیکی، شیمیایی یا مکانیکی باشد.
• ضرب: به معنای صدماتی است که منجر به از هم گسیختگی یا جاری شدن خون نمی‌شوند، و کبودی یا خون مردگی از آثار آن است.
• قصاص: در لغت، به معنای پیروی کردن از جنایتکار یا انجام کاری همانند کار او است.
• دیه: مالی است که به موجب شرع و در نتیجه ارتکاب جنایت و تجاوز نسبت به نفس یا عضو به مجنی علیه یا ولی یا اولیاء دم وی پرداخته می‌شود. این مال را در برخی جرایم خطایی نیز باید پرداخت.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۱۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

مرتکب این جرم می‌تواند هر شخصی اعم از ایرانی، خارجی و حتی از اتباع کشور مجنی علیه باشد اما اگر مرتکب از نمایندگان سیاسی کشورهای خارجی باشد، رعایت قواعد مصونیت سیاسی ضروری خواهد بود. عنصر مادی این جرم، سو قصد علیه جان رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن در قلمرو ایران (اعم از زمینی، هوایی یا دریایی) است که می‌تواند منجر به قتل، جرح یا ضرب شود. عنصر معنوی ماده ۵۱۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، شامل عمد عام است، اما با توجه به قرینه‌های خارجی می‌توان ادعا کرد که «قصد اخلال در امنیت یا مقابله با نظام» نیز به عنوان سو نیت خاص در این جرم شرط است، البته این ادعا با اطلاق ماده سازگاری ندارد. در ماده ۵۱۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، اصل جرم بودن عمل و حتی تعیین میزان مجازات منوط به عمل متقابل در کشور متبوع مجنی علیه شده‌ است، همچنین اگر چنین مقرره ای در قانون کشور خارجی پیش‌بینی شده باشد ولی با توجه به روابط خصمانه بین دو کشور با قاطعیت بتوان گفت که هیچگاه به نفع ایران اجرا نخواهد شد، شرط عمل متقابل تحقق پیدا نمی‌کند.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۱۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. سوء قصد به جان رئیس کشور خارجی یا نماینده سیاسی آن در قلمرو ایران جرم‌انگاری شده‌است.
2. مجازات اصلی این جرم مطابق با ماده ۵۱۵ قانون مجازات اسلامی تعیین می‌شود.
3. شرط اجرای مجازات اصلی، وجود معامله متقابل با کشور خارجی مورد نظر است.
4. در صورت عدم وجود معامله متقابل، مجازات خفیف‌تری اعمال خواهد شد.
5. در صورت منجر شدن سوء قصد به قتل، جرح یا ضرب، علاوه بر مجازات تعیین شده، قصاص یا دیه نیز بر اساس ضوابط مربوط اعمال می‌شود.
6. ضوابط و مقررات مربوط به قصاص یا دیه باید رعایت گردد.

مقالات مرتبط

• حواله کیفری (بررسی کیفر جرم موضوع ماده ۵۱۶ قانون مجازات اسلامی)
• جایگاه مفهوم وصف در فقه امامیه و حقوقِ مدنی ایران
• نادیده‌انگاری بایسته‌های تقنینی در قوانین کیفری ایران در حوزه جرائم علیه امنیت