ماده ۵۸۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۸۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): اگر مرتکب یا معاون قبل از آن که تعقیب شود شخص توقیف شده را رها کند یا اقدام لازم جهت رها شدن وی به عمل آورد در صورتی که شخص مزبور را زیاده از پنج روز توقیف نکرده باشد مجازات او حبس از دو تا شش ماه خواهد بود.

• مشاهده ماده قبلی
• مشاهده ماده بعدی

مواد مرتبط

• ماده ۵۸۴ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)
• ماده ۱۹۳ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴
• ماده ۲۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰

توضیح واژگان

• معاونت در جرم: معاون جرم کسی است که بدون مشارکت در اجرای جرم، با رفتار خود وقوع جرم را تسهیل نماید یا مباشر را به ارتکاب جرم برانگیزد.
• تعقیب: توسل به یک عمل قضایی برای وصول به گرفتن حکم یا قرار یا اجرای آن است.
• شخص: موجودی است که دارای حق و تکلیف می‌باشد.
• توقیف: به معنای سلب آزادی تن است.

• مجازات: آزاری است که قاضی به علت ارتکاب جرم، به نشانه نفرت جامعه از عمل مجرمانه و مرتکب آن برای شخص مقصر، مطابق قانون تعیین می‌کند.

• حبس: به معنای محدود کردن فرد از رفت و آمد و جلوگیری از تصرفات او، آنگونه که خودش می‌خواهد، است.

پیشینه

• پیش از این، در بخشی از ماده ۱۹۳ قانون مجازات عمومی مصوب ۱۳۰۴، نکاتی در این خصوص بیان شده بود.
• این ماده در واقع مصداقی از تبصره ۳ ماده ۲۲ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ بود که به موجب آن چنانچه نظیر جهات تخفیف در مواد دیگری پیش‌بینی شده بود، دادگاه نمی‌توانست به موجب همان جهات، دوباره مجازات مرتکب را تخفیف دهد.

نکات تفسیری دکترین ماده ۵۸۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

ماده ۵۸۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)، بیانگر یکی از معاذیر قانونی مخفف مجازات است. افراد مشمول این ماده، عبارتند از معاون و مرتکب جرم، مشروط بر اینکه قبل از تعقیب، اقدام به رها کردن بزه دیده نموده باشند، بنابراین تعلل و کوتاهی افراد مسئول نظیر نیروهای پلیس در تلاش برای رها نمودن بزه دیده، تأثیری در شمول ماده فوق بر این افراد نخواهد داشت. اگر چه عبارت «رها کردن» مفهوم روشنی داشته و به معنای برداشتن موانع آزادی افراد است، اما در خصوص عبارت «اقدام لازم جهت رها شدن وی به عمل آورد»، بایستی توضیح داد که در این خصوص لزومی به تحقق یک نتیجه خاص مثل رها شدن بزه دیده وجود ندارد و صرف انجام دادن اقداماتی که مفید برای رهایی بزه دیده باشد، کافی است، لذا اقداماتی که می‌توان آن‌ها را در حکم رها نمودن دانست، نظیر باز گذاشتن در یا اطلاع دادن محل حبس بزه دیده به افرادی نظیر پلیس یا اعضای خانواده او، برای شمول تخفیف کافی است، البته فرار کردن مجنی علیه و عدم جلوگیری مرتکب یا معاون از فرار وی را نمی‌توان مشمول این ماده دانست.

در خصوص واژه «توقیف»، ذکر این نکته ضروری است که بایستی تفسیری عام از مفهوم آن نمود و حبس و اخفاء را نیز مشمول این ماده دانست.

باید توجه داشت که شرط اعمال این ماده، آن است که مرتکب زیاده از پنج روز در حبس نبوده باشد، با توجه به این که طبق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی، هر روز بیست و چهار ساعت است، لذا بزه دیده نبایستی بیش از صد و بیست ساعت، محبوس بوده باشد، از این رو اگر مرتکب یا معاون جرم، تمام اقدامات لازم برای رهایی مجنی علیه را هم فراهم آورند، ولی او بیش از این مدت در توقیف مانده باشد، مشمول معافیت این ماده نخواهد بود، مگر اینکه شخص رها شده به اختیار خود بیش از این مدت در حبس باقی بماند. شرط دیگر برای تحقق این جرم، این است که اعمال مذکور در این ماده، باید قبل از تعقیب مرتکب انجام شود، هر چند خود مرتکب از این تعقیب بی اطلاع باشد.

توجه به این نکته ضروری است که ماده ۵۸۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) فقط در خصوص معاونت از طریق تهیه مکان نیست و سایر اشکال معاونت در جرم مورد بحث نیز در صورت احراز شرایط مذکور در این ماده، از تخفیف پیش‌بینی شده بهره‌مند می‌شوند.

نکات توصیفی هوش مصنوعی ماده ۵۸۵ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)

1. اگر کسی مرتکب جرمی شده باشد و فردی را توقیف کرده باشد، قبل از تعقیب، رها کردن فرد می‌تواند مجازات را کاهش دهد.
2. توقیف فرد به مدت بیشتر از پنج روز می‌تواند منجر به مجازات حبس شود، حتی اگر فرد قبل از تعقیب آزاد شود.
3. در صورتی که توقیف کمتر از پنج روز باشد و فرد توقیفی قبل از تعقیب آزاد شود، مجازات او کاهش یافته و حبس از دو تا شش ماه خواهد بود.
4. رهایی شخص توقیفی باید قبل از شروع فرایند تعقیب صورت گیرد تا مجازات کاهش یابد.

رویه‌های قضایی

• رای شعبه کیفری دیوان عالی کشور درباره نحوه تعیین مجازات در فرض عملی ساختن تهدید
• رای شعبه کیفری دیوان عالی کشور درباره شرایط مسئولیت معاون جرم
• نظریه شماره ۷/۹۹/۸۶۰ مورخ ۱۳۹۹/۰۸/۲۵ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره نسخ مصادیق خاص قانونی که در آن‌ها برای معاونت در جرم مجازات تعیین شده